नवी दिल्ली (India Nepal) : भारताचे परराष्ट्र मंत्री S. Jaishankar यांनी नेपाळचे परराष्ट्र मंत्री Shisir Khanal यांच्यासोबत झालेल्या बैठकीत भारत-नेपाळ संबंधांना अधिक बळकट करण्यासाठी सहकार्य, परस्पर विश्वास आणि विकासात्मक भागीदारी यांवर भर दिला. दिल्लीतील बैठकीत बोलताना जयशंकर यांनी भारत आणि नेपाळ यांच्यातील ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि सामरिक संबंधांचे महत्त्व अधोरेखित केले. जयशंकर म्हणाले की, भारत आणि नेपाळ यांच्यातील सीमा ही जगातील सर्वात वैशिष्ट्यपूर्ण आणि खुल्या सीमांपैकी एक आहे. या सीमावर्ती भागात सुरक्षा, व्यापार आणि लोकांमधील संपर्क अबाधित ठेवण्यासाठी दोन्ही देश सातत्याने एकत्र काम करत आहेत. सीमावर्ती सुरक्षेच्या दृष्टीने दोन्ही देशांमध्ये घनिष्ठ समन्वय असून, कोणत्याही प्रकारच्या आव्हानांचा सामना करण्यासाठी परस्पर सहकार्य कायम राहील, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला. पश्चिम आशिया आणि मध्यपूर्वेतील सुरू असलेल्या तणावपूर्ण परिस्थितीचा उल्लेख करताना जयशंकर यांनी सांगितले की, या संकटाच्या काळातही भारताने नेपाळकडे जाणाऱ्या इंधनपुरवठ्यात कोणताही अडथळा येऊ दिला नाही. भारताने नेहमीच शेजारी राष्ट्रांच्या गरजांना प्राधान्य दिले असून, संकटकाळात मदतीचा हात पुढे करण्याची परंपरा कायम ठेवली आहे, असेही त्यांनी नमूद केले. नेपाळमधील सत्ताधारी पक्षाचे अध्यक्ष Rabi Lamichhane यांच्या अलीकडील भारत दौऱ्याचा उल्लेख करत जयशंकर म्हणाले की, दोन्ही देशांमधील संबंधांना दिले जाणारे महत्त्व या दौऱ्यातून स्पष्ट झाले आहे. त्यांनी नेपाळ सरकारला शुभेच्छा देत भारत आणि नेपाळच्या विकासविषयक उद्दिष्टांमध्ये मोठी पूरकता असल्याचे सांगितले.
India Nepal संबंध : व्यापार, ऊर्जा, गुंतवणूक आणि कनेक्टिव्हिटीवर भर
नेपाळच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने दिलेल्या माहितीनुसार, शिशिर खानाल यांचा ५ ते ७ जून दरम्यानचा भारत दौरा हा पंतप्रधान बालेन शाह यांच्या सरकारमधील कोणत्याही मंत्र्याचा भारतातील पहिला अधिकृत दौरा आहे. या दौऱ्यात व्यापार, गुंतवणूक, ऊर्जा सहकार्य, संपर्क व्यवस्था (कनेक्टिव्हिटी) आणि लोकांमधील संबंध यांसारख्या महत्त्वाच्या विषयांवर चर्चा होत आहे. भारत आणि नेपाळ यांच्यात गेल्या काही वर्षांत अनेक महत्त्वाचे पायाभूत प्रकल्प पूर्ण झाले आहेत. रेल्वे संपर्क, सीमावर्ती रस्ते, वीज व्यापार, पेट्रोलियम पाइपलाइन आणि डिजिटल कनेक्टिव्हिटी यांसारख्या क्षेत्रांत दोन्ही देशांचे सहकार्य वाढले आहे. नेपाळच्या जलविद्युत क्षमतेचा विकास आणि त्या माध्यमातून भारताला स्वच्छ ऊर्जा पुरवठा करण्याच्या संधींवरही दोन्ही देश भर देत आहेत.
अलीकडील तणावानंतर संबंध सुधारण्याची संधी
विश्लेषकांच्या मते, हा दौरा केवळ नियमित राजनैतिक भेट नसून भारत-नेपाळ संबंधांना नव्याने आकार देण्याचा प्रयत्न आहे. अलीकडेच नेपाळचे पंतप्रधान Balendra Shah यांनी सीमावादासंदर्भात केलेल्या काही विधानांमुळे दोन्ही देशांमध्ये चर्चा निर्माण झाली होती. भारताने त्यावर प्रतिक्रिया देताना सीमा प्रश्न हा द्विपक्षीय विषय असल्याचे स्पष्ट केले आणि कोणत्याही तृतीय पक्षाच्या मध्यस्थीला नकार दिला होता. याच पार्श्वभूमीवर शिशिर खानाल यांचा भारत दौरा महत्त्वाचा मानला जात आहे. दोन्ही देशांमधील प्रलंबित प्रश्न संवादातून सोडवण्याची आणि विकासाभिमुख भागीदारीला गती देण्याची तयारी या बैठकीतून दिसून आली आहे.
India Nepal – भारत-नेपाळ संबंधांचे सामरिक महत्त्व
भारत आणि नेपाळ यांच्यात सुमारे १,७५० किलोमीटरची खुली सीमा आहे. लाखो नेपाळी नागरिक भारतात काम करतात, शिक्षण घेतात किंवा व्यवसाय करतात. दोन्ही देशांमध्ये ऐतिहासिक, धार्मिक आणि सांस्कृतिक संबंधही अत्यंत दृढ आहेत. त्यामुळे या संबंधांचे महत्त्व केवळ राजनैतिक किंवा आर्थिक मर्यादेत नसून सामाजिक आणि मानवी पातळीवरही मोठे आहे. विशेषतः चीनच्या वाढत्या प्रभावाच्या पार्श्वभूमीवर भारतासाठी नेपाळ हा महत्त्वाचा सामरिक भागीदार मानला जातो. त्याचवेळी नेपाळलाही व्यापार, ऊर्जा आणि पायाभूत विकासासाठी भारताशी मजबूत संबंध ठेवणे आवश्यक आहे. त्यामुळे दोन्ही देशांमधील सहकार्य वाढल्यास संपूर्ण हिमालयीन प्रदेशात स्थैर्य, आर्थिक विकास आणि प्रादेशिक सुरक्षा मजबूत होण्यास मदत होईल.
India Nepal- ‘संबंधांची क्षमता पूर्णत्वास नेण्याची वेळ’
बैठकीच्या शेवटी (S. Jaishankar) जयशंकर यांनी स्पष्ट शब्दांत सांगितले की, भारत आणि नेपाळ संबंधांच्या प्रवासाला आता निर्णायकपणे नवी दिशा देण्याची संधी उपलब्ध आहे. सहकार्य, परस्पर आदर आणि विश्वासाच्या आधारे दोन्ही देश आपल्या संबंधांची संपूर्ण क्षमता साकार करू शकतात. आज झालेल्या चर्चेमुळे हे उद्दिष्ट साध्य करण्याच्या दिशेने महत्त्वाची प्रगती होईल, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला. भारत आणि नेपाळ यांच्यातील ही उच्चस्तरीय चर्चा आगामी काळात व्यापार, ऊर्जा, सीमासुरक्षा, पायाभूत सुविधा आणि लोकांमधील संबंध अधिक मजबूत करण्यासाठी महत्त्वपूर्ण ठरण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
समाज माध्यमावरील पतीक्रीयेसाठी येथे क्लिक करा.
आमचे अन्य ब्लॉगपोस्ट :
