भारताच्या (Para Athletics) पॅरा-अॅथलेटिक्स क्षेत्रासाठी अभिमानास्पद कामगिरीची नोंद झाली आहे. पुरुषांच्या डिस्कस थ्रो F51/F52/F53 अंतिम फेरीत भारताच्या प्रणव सूरमा यांनी 11.66 मीटरची ऐतिहासिक फेक नोंदवत सुवर्णपदक पटकावले, तर भारताच्याच राम रतन सिंह यांनी 10.35 मीटरच्या प्रभावी फेकीसह रौप्यपदक जिंकले. प्रणव सूरमा यांच्या या कामगिरीमुळे नव्या आशियाई विक्रमाची नोंद झाल्याचे दिलेल्या माहितीत नमूद करण्यात आले आहे. एकाच स्पर्धेत भारताच्या दोन खेळाडूंनी सुवर्ण आणि रौप्य अशी दोन्ही पदके जिंकणे ही भारतीय पॅरा-अॅथलेटिक्ससाठी मोठी उपलब्धी आहे. जिद्द, कठोर मेहनत, सातत्यपूर्ण सराव आणि प्रतिकूल परिस्थितीवर मात करण्याची ताकद यांच्या जोरावर या खेळाडूंनी देशाचा तिरंगा अभिमानाने उंचावला आहे.
Para Athletics स्पर्धेतील महत्त्वाचे तपशील
सुवर्णपदक • आशियाई विक्रम
प्रणव सूरमा
11.66 मीटर
चौथ्या प्रयत्नात सर्वोत्तम कामगिरी
रौप्यपदक
राम रतन सिंह
10.35 मीटर
दुसऱ्या प्रयत्नात सर्वोत्तम कामगिरी
स्पर्धा: आशियाई पॅरा क्रीडा स्पर्धा २०२६
ठिकाण: नागोया, जपान
प्रकार: पुरुषांची डिस्कस थ्रो F51/F52/F53 संयुक्त अंतिम फेरी
तारीख: २० ऑक्टोबर २०२६
Para Athletics
प्रणव सूरमा यांचा विक्रमी सुवर्णवेध
प्रणव सूरमा यांनी अंतिम फेरीत आपल्या चौथ्या प्रयत्नात 11.66 मीटर अंतराची फेक नोंदवली. या कामगिरीच्या जोरावर त्यांनी सुवर्णपदकासह नवा आशियाई विक्रम प्रस्थापित केला. त्यांच्या कामगिरीचे वैशिष्ट्य म्हणजे त्यांनी केवळ पदक जिंकले नाही, तर या स्पर्धेतील विक्रमाच्या नोंदीतही आपले नाव कोरले. उपलब्ध वृत्तांनुसार, प्रणव यांनी पहिल्या प्रयत्नात 10.79 मीटर अंतर गाठले. दुसरा प्रयत्न अवैध ठरला; तिसऱ्या प्रयत्नात त्यांनी 11.35 मीटरची फेक केली आणि चौथ्या प्रयत्नात 11.66 मीटरची सर्वोत्तम कामगिरी नोंदवली. त्यानंतर पाचव्या प्रयत्नात 11.54 मीटर, तर सहाव्या प्रयत्नात 10.59 मीटर अंतराची फेक केली. प्रणव यांच्यासाठी हा विजय विशेष महत्त्वाचा आहे. मागील आशियाई पॅरा क्रीडा स्पर्धेत त्यांनी पुरुषांच्या F51 क्लब थ्रो प्रकारात सुवर्णपदक मिळवले होते. आता डिस्कस थ्रोमध्ये आशियाई विक्रमासह सुवर्णपदक जिंकून त्यांनी आपल्या क्रीडा कारकिर्दीत आणखी एक महत्त्वाचा टप्पा गाठला आहे.
राम रतन सिंह यांची दमदार कामगिरी; भारताला रौप्यपदक
भारताचे राम रतन सिंह यांनीही अंतिम फेरीत उत्कृष्ट कामगिरी केली. त्यांनी दुसऱ्या प्रयत्नात 10.35 मीटर अंतराची फेक नोंदवली आणि रौप्यपदकावर आपले नाव कोरले. राम रतन सिंह यांच्या या यशामुळे भारताला या प्रकारात सुवर्ण आणि रौप्य अशी दोन्ही पदके मिळाली. आंतरराष्ट्रीय स्पर्धेत एकाच देशाचे दोन खेळाडू पहिल्या दोन स्थानांवर राहणे ही त्या देशाच्या पॅरा-अॅथलेटिक्समधील गुणवत्तेची आणि स्पर्धात्मक तयारीची महत्त्वाची खूण ठरते.
३. इराणच्या खेळाडूची फेक सर्वाधिक, तरी कांस्यपदक
या स्पर्धेत इराणच्या अलीरेझा हेमामी यांनी 20.20 मीटर अंतराची फेक नोंदवून कांस्यपदक मिळवले. त्यांच्या फेकीचे अंतर भारतीय खेळाडूंच्या फेकीपेक्षा अधिक होते. त्यामुळे या स्पर्धेचा निकाल कसा ठरवला जातो, असा प्रश्न अनेकांना पडू शकतो. याचे कारण म्हणजे ही F51/F52/F53 अशा विविध वर्गीकरणांतील खेळाडूंची संयुक्त स्पर्धा होती. या प्रकारात केवळ फेकीचे अंतर पाहून अंतिम क्रमवारी ठरवली जात नाही; रेझा पॉइंट प्रणाली (Raza Points System) वापरून खेळाडूंच्या वर्गीकरणानुसार कामगिरीचे गुणांमध्ये रूपांतर केले जाते. या गुणांनुसार प्रणव सूरमा प्रथम, राम रतन सिंह द्वितीय आणि अलीरेझा हेमामी तृतीय ठरले.
४. F51, F52 आणि F53 हे क्रीडा वर्गीकरण नेमके काय आहे?
(Para Athletics ) पॅरा-अॅथलेटिक्समध्ये खेळाडूंच्या शारीरिक हालचालींवरील मर्यादा आणि अपंगत्वाचे स्वरूप लक्षात घेऊन वेगवेगळी क्रीडा वर्गीकरणे निश्चित केली जातात. F51, F52 आणि F53 हे मैदानावरील फेक प्रकारांसाठी वापरले जाणारे वर्ग आहेत.
- F51: धड, पाय आणि हातांच्या हालचालींवर लक्षणीय मर्यादा असलेल्या खेळाडूंचा वर्ग.
- F52: हातांच्या हालचालींची क्षमता आणि स्नायूंच्या कार्यक्षमतेवर विशिष्ट मर्यादा असलेले खेळाडू.
- F53: हातांच्या कार्यक्षमतेचे स्वरूप आणि शारीरिक मर्यादा F51 व F52 पेक्षा वेगळ्या असलेले खेळाडू.
या वर्गांतील खेळाडू अनेकदा विशेष फेक खुर्चीवर बसून स्पर्धा करतात. संयुक्त स्पर्धेत विविध वर्गांतील खेळाडू सहभागी असतील, तर त्यांच्यात न्याय्य तुलना करण्यासाठी गुणाधारित पद्धत वापरली जाऊ शकते.
५. अपघातातून जागतिक स्तरावरील यशापर्यंतचा प्रणव सूरमा यांचा प्रवास
प्रणव सूरमा यांचा प्रवास जिद्द आणि चिकाटीचे प्रेरणादायी उदाहरण आहे. भारत सरकारच्या प्रेस इन्फॉर्मेशन ब्युरोने २०२३ मध्ये प्रसिद्ध केलेल्या वृत्तानुसार, वयाच्या १६व्या वर्षी झालेल्या गंभीर अपघातामुळे त्यांच्या पाठीच्या कण्याला दुखापत झाली आणि त्यांना पक्षाघाताचा सामना करावा लागला. मात्र, या कठीण परिस्थितीसमोर त्यांनी हार मानली नाही. २०१८ मध्ये त्यांनी पॅरा-क्रीडा क्षेत्रात कारकीर्द घडवण्याचा निर्णय घेतला. त्यानंतर त्यांनी सातत्यपूर्ण सराव आणि मेहनतीच्या जोरावर राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय स्तरावर आपली ओळख निर्माण केली.
त्यांच्या कारकिर्दीतील काही महत्त्वाचे टप्पे:
2018
पॅरा-क्रीडा कारकिर्दीला सुरुवात अपघातानंतरच्या आव्हानांवर मात करत क्रीडा क्षेत्रात करिअर घडवण्याचा निर्णय.
2023
आशियाई पॅरा क्रीडा स्पर्धेत सुवर्ण चीनमधील हांगझोऊ येथे पुरुषांच्या F51 क्लब थ्रो प्रकारात सुवर्णपदक.
2024
पॅरिस पॅरालिम्पिकमध्ये रौप्य पुरुषांच्या F51 क्लब थ्रो प्रकारात रौप्यपदक जिंकून जागतिक स्तरावर उल्लेखनीय कामगिरी.
2026
डिस्कस थ्रोमध्ये आशियाई विक्रम नागोया येथे 11.66 मीटरची फेक, सुवर्णपदक आणि नवा आशियाई विक्रम. या यशांमुळे प्रणव सूरमा हे भारतीय पॅरा-अॅथलेटिक्समधील उल्लेखनीय खेळाडू म्हणून पुढे आले आहेत.
आशियाई (Para Athletics) पॅरा क्रीडा स्पर्धा २०२६ चे महत्त्व
आयची-नागोया, जपान येथे १८ ते २४ ऑक्टोबर २०२६ दरम्यान पाचव्या आशियाई पॅरा क्रीडा स्पर्धांचे आयोजन करण्यात आले आहे. आशियातील विविध देशांतील दिव्यांग खेळाडूंना आंतरराष्ट्रीय स्तरावर आपले कौशल्य दाखवण्याची संधी देणारी ही महत्त्वाची बहुक्रीडा स्पर्धा आहे. या स्पर्धेत प्रणव सूरमा आणि राम रतन सिंह यांनी मिळवलेले दुहेरी यश भारतीय क्रीडा क्षेत्रासाठी विशेष ठरते. एका खेळाडूने आशियाई विक्रमासह सुवर्णपदक जिंकले, तर दुसऱ्या खेळाडूने रौप्यपदक मिळवले. त्यामुळे भारताला एकाच स्पर्धेत पहिली दोन स्थाने मिळाली. पॅरा-क्रीडा क्षेत्रातील अशा कामगिरीमुळे खेळाडूंच्या क्षमतेकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन अधिक सकारात्मक होतो. योग्य प्रशिक्षण, आधुनिक सुविधा, प्रशिक्षकांचे मार्गदर्शन आणि सातत्यपूर्ण प्रोत्साहन मिळाल्यास दिव्यांग खेळाडूही आंतरराष्ट्रीय स्तरावर देशाचे नाव उज्ज्वल करू शकतात, हा संदेश या यशातून अधोरेखित होतो.
भारतासाठी सुवर्ण आणि रौप्यपदकांची ऐतिहासिक जोडी
या स्पर्धेतील निकाल पुढीलप्रमाणे आहे:
| क्रमांक | खेळाडू | देश | फेकीचे अंतर | पदक |
| १ | प्रणव सूरमा | भारत | 11.66 मीटर | सुवर्ण |
| २ | राम रतन सिंह | भारत | 10.35 मीटर | रौप्य |
| ३ | अलीरेझा हेमामी | इराण | 20.20 मीटर | कांस्य |
टीप: ही F51/F52/F53 संयुक्त स्पर्धा असल्यामुळे अंतिम क्रमवारी रेझा गुणांनुसार ठरली; फेकीचे अंतर हे एकमेव निकष नव्हते.
समाज माध्यमावरील प्रतिक्रियेसाठी येथे क्लिक करा.
आमचे अन्य ब्लॉगपोस्ट :
