नवी दिल्ली | (BRICS 2026) 12 सप्टेंबर 2026 : भारताच्या अध्यक्षतेखाली 18वी BRICS शिखर परिषद 12 आणि 13 सप्टेंबर 2026 रोजी नवी दिल्लीतील भारत मंडपम येथे होत आहे. “Building for Resilience, Innovation, Cooperation and Sustainability” अर्थात लवचिकता, नवोन्मेष, सहकार्य आणि शाश्वतता यासाठी उभारणी या व्यापक संकल्पनेभोवती भारताने यंदाची अध्यक्षता आखली आहे. या शिखर परिषदेसाठी BRICS सदस्य देशांचे नेते, भागीदार देशांचे प्रतिनिधी आणि विविध आंतरराष्ट्रीय संस्थांचे वरिष्ठ अधिकारी भारतात दाखल झाले आहेत. चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग, रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन, इराणचे राष्ट्राध्यक्ष मसूद पेजेश्कियान, दक्षिण आफ्रिकेचे राष्ट्राध्यक्ष सिरिल रामाफोसा, इजिप्तचे राष्ट्राध्यक्ष अब्देल फतह अल-सिसी, इथिओपियाचे पंतप्रधान अबिय अहमद, मलेशियाचे पंतप्रधान अन्वर इब्राहिम यांच्यासह अनेक नेत्यांचा सहभाग या परिषदेला विशेष महत्त्व देत आहे.
BRICS 2026
BRICSचे वाढते आर्थिक आणि जागतिक महत्त्व
भारत सरकारच्या माहितीनुसार, BRICS 2026 मध्ये सध्या 11 सदस्य देश आहेत—ब्राझील, चीन, इजिप्त, इथिओपिया, भारत, इंडोनेशिया, इराण, रशिया, सौदी अरेबिया, दक्षिण आफ्रिका आणि संयुक्त अरब अमिराती. या 11 देशांचे एकत्रित प्रतिनिधित्व जागतिक लोकसंख्येच्या सुमारे 49.5 टक्के, जागतिक GDPच्या सुमारे 40 टक्के आणि जागतिक व्यापाराच्या सुमारे 26 टक्के इतके आहे. त्यामुळे BRICS आता केवळ उदयोन्मुख अर्थव्यवस्थांचा समूह न राहता जागतिक आर्थिक आणि बहुपक्षीय व्यवस्थेवर प्रभाव टाकणारा महत्त्वाचा मंच बनला आहे. भारताच्या अध्यक्षतेखाली यंदा BRICSला अधिक व्यावहारिक, विकासाभिमुख आणि उपाय-केंद्रित मंच बनवण्यावर भर दिला जात आहे.
भारताचा चार प्रमुख क्षेत्रांवर भर
भारताच्या BRICS 2026 अजेंड्यात शाश्वतता महत्त्वाच्या केंद्रस्थानी आहे. भारताने चार प्रमुख प्राधान्यक्रम निश्चित केले आहेत—
- शाश्वत जीवनशैली
- वनीकरण, वनाग्नी व्यवस्थापन आणि आपत्ती प्रतिरोधक क्षमता
- परिपत्र अर्थव्यवस्था (Circular Economy)
- हवामान बदलाशी जुळवून घेण्याची क्षमता
PIBने स्पष्ट केले आहे की शाश्वत विकास हा केवळ सरकारी धोरणांपुरता मर्यादित नसून नागरिकांच्या दैनंदिन निवडी आणि सामूहिक कृतींशीही जोडलेला आहे.
BRICS 2026 : BRICS Business Forumमध्ये मोदींचा मोठा प्रस्ताव
BRICS Business Forumमध्ये पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी BRICSच्या आर्थिक सहकार्याला अधिक परिणामकारक करण्यासाठी तीन वार्षिक उद्दिष्टे सुचवली. मोदी यांनी BRICS Business Councilसमोर पुढील लक्ष्ये ठेवली—
1. टॉप 10 व्यापार अडथळे दूर करणे
BRICS देशांमधील व्यापारात अडथळा ठरणाऱ्या दहा प्रमुख व्यापार अडथळ्यांची ओळख करून त्यावर उपाययोजना करण्याचा प्रस्ताव भारताने मांडला.
2. दरवर्षी 100 BRICS स्टार्टअप्सना जागतिक बाजारपेठेत विस्तार देणे
दरवर्षी 100 BRICS स्टार्टअप्सना इतर BRICS देशांच्या बाजारपेठांमध्ये विस्तार करण्यासाठी मदत करण्याचे उद्दिष्ट सुचवण्यात आले आहे.
3. 1,000 नवीन व्यावसायिक भागीदारी
BRICS देशांतील कंपन्या आणि उद्योगांमध्ये दरवर्षी 1,000 नवीन व्यावसायिक भागीदारी निर्माण करण्याचे लक्ष्य मोदी यांनी मांडले. भारताचा उद्देश केवळ घोषणांपुरता न राहता या उद्दिष्टांचा दरवर्षी आढावा घेऊन “BRICSच्या महत्त्वाकांक्षेला कृतीत आणि सामूहिक शक्तीला जागतिक उपायांमध्ये” रूपांतरित करण्याचा आहे.
भारत मंडपममध्ये ‘Bharat Innovates’मधून भारतीय तंत्रज्ञानाची झलक
BRICS शिखर परिषदेसोबत 11 आणि 12 सप्टेंबर रोजी भारत मंडपम येथे ‘Bharat Innovates Exposition’ आयोजित करण्यात आले आहे.
केंद्रीय शिक्षण मंत्रालय आणि परराष्ट्र मंत्रालयाच्या समन्वयातून आयोजित या प्रदर्शनात 37 भारतीय Deep-Tech innovators सहभागी झाले आहेत. स्टार्टअप्स, उच्च शिक्षण संस्था, संशोधन प्रयोगशाळा, रिसर्च पार्क, गुंतवणूकदार आणि आंतरराष्ट्रीय भागीदार यांच्यात सहकार्य वाढवणे हा या उपक्रमाचा उद्देश आहे. यामुळे BRICS परिषदेत भारताची भूमिका केवळ राजनैतिक चर्चेपुरती मर्यादित न राहता तंत्रज्ञान, नवोन्मेष आणि स्टार्टअप अर्थव्यवस्थेतील भारताची क्षमताही जगासमोर येत आहे.
जयपूरची खासियत! BRICS पाहुण्यांसाठी तयार झाले सिल्व्हर-प्लेटेड टेबलवेअर
BRICS शिखर परिषदेचे आणखी एक आकर्षण म्हणजे जयपूरच्या कारागिरांनी तयार केलेले विशेष सिल्व्हर-प्लेटेड टेबलवेअर आणि कटलरी. PTIसह वृत्तसंस्थांच्या वृत्तानुसार, जयपूरमधील Arun Signature Store/Aruns Groupने BRICS परिषदेसाठी विशेष टेबलवेअर तयार केले आहे. या कामात सुमारे 300 कारागिरांनी योगदान दिल्याची माहिती समोर आली आहे. पारंपरिक राजस्थानी हस्तकला आणि आधुनिक उत्पादन तंत्रज्ञानाचा संगम या विशेष संग्रहात दिसतो.
प्रत्येक पदार्थासाठी वेगळे डिझाइन
या टेबलवेअरची विशेष बाब म्हणजे परिषदेत दिल्या जाणाऱ्या अन्नपदार्थांच्या स्वरूपानुसार वेगवेगळ्या वस्तूंचे डिझाइन करण्यात आले आहे. स्वागत पेय, मुख्य भोजन, विविध पदार्थ आणि शेवटची मिठाई यासाठी वेगवेगळ्या प्रकारची भांडी तयार करण्यात आली आहेत. उदाहरणार्थ, भारतीय पदार्थांसाठी भारतीय सौंदर्यशैलीचा विचार करण्यात आला, तर एखादा रशियन पदार्थ दिला जात असल्यास त्याच्या स्वरूपाशी सुसंगत टेबलवेअर डिझाइन करण्यावर भर देण्यात आला आहे.
60 ते 70 प्रकारच्या वस्तू
या विशेष प्रकल्पात सुरुवातीला मर्यादित वस्तूंची मागणी होती. मात्र नंतर गरजेनुसार आणखी वस्तूंचा समावेश करण्यात आला आणि अखेरीस सुमारे 60 ते 70 वेगवेगळ्या प्रकारच्या वस्तू या प्रकल्पाचा भाग झाल्या. यामध्ये विशेष प्रकारची ‘शॉल ट्रे’ आणि आकाराने मोठे फिंगर बाउल यांसारख्या वस्तूंचाही समावेश असल्याचे वृत्त आहे.
चार ते पाच महिन्यांची मेहनत
या टेबलवेअर प्रकल्पामध्ये डिझाइन, प्रोटोटाइप तयार करणे आणि अंतिम उत्पादन यासाठी सुमारे चार ते पाच महिन्यांचा कालावधी लागला. या निमित्ताने जयपूरची पारंपरिक कारागिरी पुन्हा एकदा आंतरराष्ट्रीय व्यासपीठावर पोहोचली आहे. यापूर्वी 2023च्या G20 शिखर परिषदेतही जयपूरच्या कारागिरांनी मोठ्या प्रमाणावर विशेष सिल्व्हरवेअर आणि सर्व्हवेअर तयार केले होते. त्या वेळी सुमारे 15,000 वस्तू तयार करण्यात आल्याची नोंद आहे.
BRICS 2026 : मोदी-शी जिनपिंग भेटीकडे जगाचे लक्ष
या BRICS 2026 परिषदेत सर्वाधिक चर्चेत असलेल्या राजनैतिक घडामोडींपैकी एक म्हणजे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांची द्विपक्षीय बैठक. शी जिनपिंग जवळपास सात वर्षांनंतर भारताच्या दौऱ्यावर आले आहेत. त्यांचा शेवटचा भारत दौरा ऑक्टोबर 2019मध्ये महाबलीपुरम येथे झालेल्या मोदी-शी अनौपचारिक शिखर बैठकीदरम्यान झाला होता. 2020च्या गलवान संघर्षानंतर भारत-चीन संबंधांमध्ये मोठा तणाव निर्माण झाला होता. त्यानंतर दोन्ही देशांमध्ये लष्करी आणि राजनैतिक पातळीवर संवाद सुरू राहिला. अलीकडील काळात मोदी आणि शी यांची कझान तसेच तियानजिन येथे भेट झाल्याच्या पार्श्वभूमीवर दिल्लीतील बैठक महत्त्वाची मानली जात आहे. चीनचे भारतातील राजदूत श्यू फेईहोंग यांनी दोन्ही देशांमध्ये मतभेद योग्य पद्धतीने हाताळण्यासाठी आणि सहकार्य वाढवण्यासाठी संवाद सुरू ठेवण्याची भूमिका व्यक्त केली आहे. त्यामुळे दिल्लीतील मोदी-शी चर्चा ही BRICSच्या चौकटीबरोबरच भारत-चीन द्विपक्षीय संबंधांच्या पुढील दिशेसाठीही महत्त्वपूर्ण ठरू शकते.
BRICS 2026 मध्ये पुतिन यांच्यासोबत भारत-रशिया संबंधांवर चर्चा
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांच्यासोबतही द्विपक्षीय चर्चा केली. भारत-रशिया संबंध, व्यापार, संरक्षण, ऊर्जा, तंत्रज्ञान आणि जागतिक परिस्थिती हे चर्चेतील महत्त्वाचे विषय असल्याचे वृत्त आहे. या बैठकीत पंतप्रधान मोदी यांनी राष्ट्राध्यक्ष पुतिन यांना तमिळ साहित्यातील प्रसिद्ध ‘तिरुक्कुरळ’चा रशियन भाषेतील अनुवाद भेट म्हणून दिला. ही भेट भारताच्या सांस्कृतिक राजनैतिक परंपरेचेही उदाहरण ठरली.
मोदींच्या इथिओपिया आणि मलेशियाच्या नेत्यांशी भेटी
BRICS 2026 च्या निमित्ताने भारताचे द्विपक्षीय राजनैतिक प्रयत्नही वेगाने सुरू आहेत. 12 सप्टेंबर रोजी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी इथिओपियाचे पंतप्रधान अबिय अहमद आणि मलेशियाचे पंतप्रधान अन्वर इब्राहिम यांच्यासोबत स्वतंत्र द्विपक्षीय बैठका घेतल्या. इथिओपिया आणि मलेशियासोबत संरक्षण, गुंतवणूक, व्यापार आणि उदयोन्मुख क्षेत्रांमध्ये सहकार्य वाढवण्यावर चर्चा झाल्याचे वृत्त आहे.
संयुक्त राष्ट्रांच्या सुधारणांवरही भारताचा भर
पंतप्रधान मोदी यांनी संयुक्त राष्ट्रांचे सरचिटणीस अँटोनियो गुटेरेस यांचीही भेट घेतली. भारताच्या BRICS अध्यक्षतेदरम्यान बहुपक्षीय व्यवस्थेला बळकटी देणे आणि संयुक्त राष्ट्रांमध्ये सुधारणा करण्याची गरज हा महत्त्वाचा मुद्दा राहिला आहे. भारत दीर्घकाळापासून जागतिक संस्थांमध्ये Global Southच्या अधिक प्रभावी प्रतिनिधित्वाची मागणी करत आला आहे.
BRICS 2026 मध्ये Global Southचा आवाज मजबूत करण्याचा भारताचा प्रयत्न
BRICS 2026 च्या वाढत्या विस्तारामुळे Global Southच्या देशांसाठी या मंचाचे महत्त्व वाढले आहे. भारताच्या अध्यक्षतेखालील परिषदेत—
- आर्थिक सहकार्य
- व्यापार सुलभीकरण
- स्टार्टअप्स
- डिजिटल तंत्रज्ञान
- हवामान बदल
- शाश्वत विकास
- ऊर्जा आणि अन्न सुरक्षा
- आरोग्य
- आपत्ती प्रतिरोधकता
- जागतिक संस्थांमध्ये सुधारणा
- बहुपक्षीय सहकार्य
या विषयांवर विशेष लक्ष केंद्रित केले जात आहे. BRICSच्या आर्थिक सहकार्याला अधिक व्यवहार्य बनवण्यासाठी Incubator Network, Startup Innovation Fund आणि Logistics/Supply-Chain Cooperation Framework यांसारख्या उपक्रमांवरही चर्चा सुरू आहे.
BRICS 2026 साठी दिल्ली सज्ज; जगातील प्रमुख नेत्यांची उपस्थिती
18व्या BRICS शिखर परिषदेसाठी नवी दिल्लीमध्ये विशेष तयारी करण्यात आली आहे. भारत मंडपम परिसरासह प्रमुख मार्ग, चौक आणि महत्त्वाच्या ठिकाणी सजावट, प्रकाशयोजना आणि BRICSशी संबंधित दृक्-सजावट करण्यात आली आहे. दिल्लीमध्ये सुमारे 15,000 रोपे लावण्यात आली असून 17 प्रमुख चौकांच्या सुशोभीकरणावर भर देण्यात आला आहे. या सर्व तयारीतून भारत आंतरराष्ट्रीय पाहुण्यांचे स्वागत केवळ राजनैतिक पातळीवरच नव्हे तर भारतीय संस्कृती, हस्तकला, तंत्रज्ञान आणि आधुनिक पायाभूत सुविधांच्या माध्यमातून करण्याचा प्रयत्न करत असल्याचे दिसते.
भारतासाठी BRICS 2026 का महत्त्वाचे?
BRICS 2026 ची शिखर परिषद भारतासाठी अनेक कारणांनी महत्त्वपूर्ण आहे. पहिले, भारत चौथ्यांदा BRICSचे अध्यक्षपद भूषवत आहे. दुसरे, BRICSचा विस्तार झाल्यानंतर प्रथमच मोठ्या प्रमाणावर वाढलेल्या समूहाच्या अजेंड्याला भारत दिशा देत आहे. तिसरे, चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांचा जवळपास सात वर्षांनंतरचा भारत दौरा भारत-चीन संबंधांसाठी महत्त्वाचा आहे. चौथे, रशिया, चीन, इराण, इथिओपिया, UAE, मलेशिया आणि इतर देशांच्या नेत्यांसोबत भारताला व्यापक द्विपक्षीय चर्चा करण्याची संधी मिळत आहे. पाचवे, भारत व्यापार, स्टार्टअप्स, तंत्रज्ञान आणि शाश्वत विकासाला BRICSच्या व्यावहारिक सहकार्याचा केंद्रबिंदू बनवण्याचा प्रयत्न करत आहे.
निष्कर्ष
BRICS Summit 2026 हा केवळ दोन दिवसांचा आंतरराष्ट्रीय शिखर कार्यक्रम नसून भारताच्या वाढत्या राजनैतिक, आर्थिक, तांत्रिक आणि सांस्कृतिक प्रभावाचे प्रदर्शन ठरत आहे. एका बाजूला मोदी-शी जिनपिंग भेटीमुळे भारत-चीन संबंधांकडे जगाचे लक्ष लागले आहे, तर दुसऱ्या बाजूला मोदी-पुतिन चर्चा भारत-रशिया संबंधांचे महत्त्व अधोरेखित करते. इथिओपिया, मलेशिया आणि इतर देशांसोबतच्या बैठका भारताच्या Global South-केंद्रित कूटनीतीला बळ देतात. आणि या सर्व आंतरराष्ट्रीय घडामोडींच्या पार्श्वभूमीवर जयपूरच्या सुमारे 300 कारागिरांनी तयार केलेले सिल्व्हर-प्लेटेड टेबलवेअर भारताच्या ‘Vasudhaiva Kutumbakam’च्या भावनेला वेगळा सांस्कृतिक स्पर्श देत आहे. राजनैतिक चर्चांच्या व्यासपीठावर भारताची भूमिका जितकी महत्त्वाची आहे, तितकीच भारताची कला, कारागिरी, नवोन्मेष आणि उद्योजकता जगासमोर मांडण्याची ही संधीही महत्त्वाची ठरत आहे.
समाज माध्यमावरील प्रतिक्रियेसाठी येथे क्लिक करा.
आमचे अन्य ब्लॉगपोस्ट :
