अमरावतीच्या सरकारी रुग्णालयात भीषण आग; NICU मधील तीन नवजात बालकांचा मृत्यू, ३६ बाळांना वाचवण्यात यश !

अमरावती | २५ ऑगस्ट २०२६: अमरावती जिल्हा महिला रुग्णालयातील नवजात अतिदक्षता विभागात (NICU /SNCU) सोमवारी पहाटे लागलेल्या भीषण आगीत तीन नवजात बालकांचा दुर्दैवी मृत्यू झाला. या घटनेने संपूर्ण महाराष्ट्र हादरला असून, रुग्णालयातील अग्निसुरक्षा यंत्रणा आणि वैद्यकीय उपकरणांच्या देखभालीवर गंभीर प्रश्नचिन्ह उपस्थित झाले आहे. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी या दुर्घटनेची उच्चस्तरीय चौकशी करण्याचे आदेश दिले असून, मृत बालकांच्या कुटुंबीयांना प्रत्येकी ५ लाख रुपयांची आर्थिक मदत जाहीर करण्यात आली आहे.

पहाटे साडेतीनच्या सुमारास NICU मध्ये आग

मिळालेल्या माहितीनुसार, २४ ऑगस्ट २०२६ रोजी पहाटे सुमारे ३.१५ ते ३.३० वाजण्याच्या दरम्यान अमरावती येथील जिल्हा महिला रुग्णालयाच्या नवजात अतिदक्षता विभागात अचानक आग लागली. पोलीस आणि रुग्णालय प्रशासनाच्या प्राथमिक माहितीनुसार, आग NICU मधील एका व्हेंटिलेटरपासून सुरू झाल्याचे प्रथमदर्शनी दिसून येत आहे. अमरावतीचे पोलीस आयुक्त राकेश ओला यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, NICU मध्ये तीन विभाग होते. त्यापैकी ज्या विभागात आग लागली, तेथे नऊ नवजात बालके उपचार घेत होती. या नऊपैकी तीन बालकांचा मृत्यू झाला, तर उर्वरित सहा बालकांना तातडीने दुसऱ्या ठिकाणी उपचारासाठी हलवण्यात आले.

व्हेंटिलेटरमधून आग लागल्याचा प्राथमिक अंदाज

या दुर्घटनेचे नेमके कारण अद्याप अधिकृतपणे निश्चित झालेले नाही. मात्र प्राथमिक तपासात व्हेंटिलेटरमध्ये बिघाड होऊन त्यातून आग लागल्याचा किंवा स्फोट झाल्याचा संशय व्यक्त करण्यात आला आहे. विविध वृत्तसंस्थांनी पोलिस आणि अधिकाऱ्यांच्या हवाल्याने हे वृत्त दिले आहे. त्यामुळे व्हेंटिलेटरची तांत्रिक स्थिती, त्याची देखभाल, विद्युत व्यवस्था आणि संबंधित उपकरणाच्या मेंटेनन्सचा तपशील आता तपासाचा महत्त्वाचा भाग ठरणार आहे. महत्त्वाचे म्हणजे, ‘व्हेंटिलेटरचा स्फोट हेच आगीचे अंतिम कारण आहे’ असे अद्याप अधिकृत तपासातून सिद्ध झालेले नाही. चौकशी समिती आणि तांत्रिक तपासानंतरच दुर्घटनेचे अचूक कारण स्पष्ट होणार आहे.

३९ नवजात बालकांवर उपचार; ३६ बालकांना वाचवले

या विशेष नवजात उपचार विभागात एकूण ३९ बालकांवर उपचार करण्याची क्षमता होती. आग लागलेल्या विभागात नऊ बालके होती. आग लक्षात येताच डॉक्टर, परिचारिका आणि रुग्णालयातील इतर कर्मचाऱ्यांनी धाव घेतली आणि बाळांना सुरक्षित ठिकाणी हलवण्यास सुरुवात केली. उपलब्ध माहितीनुसार, रुग्णालयातील कर्मचाऱ्यांच्या तत्परतेमुळे ३६ नवजात बालकांना सुरक्षित बाहेर काढण्यात यश आले. या बचावकार्यात डॉक्टर, परिचारिका आणि इतर कर्मचाऱ्यांनी दाखवलेल्या धैर्याचे कौतुक केले जात आहे. मात्र धुरामुळे निर्माण झालेल्या परिस्थितीत तीन नवजात बालकांना वाचवता आले नाही. काही बालकांना पुढील उपचारांसाठी सुपर स्पेशालिटी रुग्णालयासह इतर वैद्यकीय केंद्रांमध्ये हलवण्यात आले. काही वृत्तांनुसार काही बालकांना भाजल्याच्या दुखापतीही झाल्या असून, त्यापैकी एका बालकाची प्रकृती गंभीर असल्याचे डॉक्टरांनी सांगितले.

धुरामुळे गुदमरल्याने मृत्यू?

उपलब्ध प्राथमिक माहितीनुसार, तीन बालकांचा मृत्यू धुरामुळे गुदमरल्याने झाल्याचे सांगितले जात आहे. आगीच्या वेळी NICU मध्ये मोठ्या प्रमाणात धूर पसरल्याने अत्यंत कमी वयाच्या आणि आधीच गंभीर स्थितीत असलेल्या बालकांसाठी परिस्थिती जीवघेणी ठरली. या बालकांची प्रकृती आधीपासूनच नाजूक होती. या विभागात प्रामुख्याने अकाली जन्मलेली, कमी वजनाची आणि गंभीर अवस्थेतील नवजात बालके उपचार घेत असल्याचे वृत्त आहे.

रुग्णालयाच्या अग्निसुरक्षा व्यवस्थेवर गंभीर प्रश्न

या दुर्घटनेनंतर सर्वात मोठा प्रश्न उपस्थित झाला आहे तो म्हणजे रुग्णालयातील फायर अलार्म, स्प्रिंकलर आणि इतर अग्निसुरक्षा यंत्रणा नेमकी कार्यरत होती का? काही पालक आणि प्रत्यक्षदर्शींनी फायर अलार्म वाजला नसल्याचा आणि पाण्याचे स्प्रिंकलर कार्यरत नसल्याचा दावा केला आहे. या दाव्यांची स्वतंत्र अधिकृत चौकशी होणे आवश्यक आहे. जर या सुरक्षा यंत्रणांमध्ये प्रत्यक्ष बिघाड आढळला, तर नवजात अतिदक्षता विभागासारख्या अत्यंत संवेदनशील ठिकाणी अग्निसुरक्षा व्यवस्थेच्या नियमित तपासणीबाबत गंभीर प्रश्न निर्माण होणार आहेत.

तिसऱ्या मजल्यावर SNCU; रचनेवरही प्रश्न

वृत्तांनुसार, आग लागलेला विशेष नवजात उपचार विभाग रुग्णालयाच्या तिसऱ्या मजल्यावर होता. काही अहवालांमध्ये हा विभाग मूळ इमारत आराखड्याचा भाग नव्हता आणि नवजात उपचार विभाग इतक्या उंच मजल्यावर का ठेवण्यात आला, याचीही चौकशी सुरू असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. नवजात बालकांना आपत्कालीन परिस्थितीत वेगाने बाहेर काढणे अत्यंत कठीण असते. त्यामुळे अशा विभागाची जागा, पर्यायी बाहेर पडण्याचे मार्ग, अग्निरोधक दरवाजे, धूर नियंत्रण व्यवस्था, ऑक्सिजन आणि इतर वैद्यकीय उपकरणांची सुरक्षितता यांचे नियोजन अत्यंत महत्त्वाचे ठरते.

यापूर्वीही रुग्णालयात आग लागली होती

या घटनेने रुग्णालयातील मागील आग दुर्घटनेचीही आठवण करून दिली आहे. वृत्तानुसार, यापूर्वी जुन्या इमारतीतील नवजात उपचार विभागातही आग लागली होती. त्या वेळी परिचारिकांनी तातडीने कारवाई करून २२ नवजात बालकांना सुरक्षित बाहेर काढले होते. त्यामुळे यावेळीही रुग्णालयातील सुरक्षा व्यवस्थेचे ऑडिट आणि मागील दुर्घटनेनंतर कोणत्या सुधारणा करण्यात आल्या होत्या, याचा तपास महत्त्वाचा ठरणार आहे.

मुख्यमंत्र्यांकडून उच्चस्तरीय चौकशीचे आदेश

या दुर्घटनेनंतर मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी उच्चस्तरीय चौकशीचे आदेश दिले आहेत. चौकशीत आगीचे नेमके कारण, रुग्णालयातील अग्निसुरक्षा व्यवस्था, वैद्यकीय उपकरणांची देखभाल, संबंधित अधिकाऱ्यांची जबाबदारी आणि संभाव्य निष्काळजीपणा यांचा तपास होणार आहे. राज्य सरकारने मृत नवजात बालकांच्या कुटुंबीयांना प्रत्येकी ५ लाख रुपयांची आर्थिक मदत देण्याची घोषणा केली आहे. तसेच जखमी किंवा उपचाराधीन बालकांच्या वैद्यकीय उपचारांचा खर्च सरकारकडून केला जाणार असल्याचेही सांगण्यात आले आहे.

चौकशी समितीचा अहवाल आठ दिवसांत

महाराष्ट्राचे आरोग्यमंत्री यांनी चौकशी समिती आठ दिवसांत अहवाल सादर करेल, अशी माहिती दिल्याचे ANIच्या वृत्तात नमूद करण्यात आले आहे. त्यामुळे या प्रकरणात जबाबदारी निश्चित करण्यासाठी समितीचा अहवाल महत्त्वाचा ठरणार आहे. चौकशीत विशेषतः पुढील बाबी तपासल्या जाण्याची शक्यता आहे:

• व्हेंटिलेटरमध्ये नेमका कोणता तांत्रिक बिघाड झाला?
• उपकरणाची शेवटची सर्व्हिसिंग व मेंटेनन्स कधी झाले?
• विद्युत यंत्रणेत काही दोष होता का?
• फायर अलार्म आणि स्मोक डिटेक्टर कार्यरत होते का?
• स्प्रिंकलर प्रणालीने काम का केले नाही?
• रुग्णालयात नियमित फायर ड्रिल होत होती का?
• NICU तिसऱ्या मजल्यावर का ठेवण्यात आला?
• आपत्कालीन स्थलांतरासाठी पुरेसे मार्ग आणि उपकरणे उपलब्ध होती का?
• संबंधित अधिकारी किंवा कंत्राटदारांकडून निष्काळजीपणा झाला का?

NICU Fire : पालकांच्या डोळ्यांसमोर उभा राहिला काळजाचा थरकाप उडवणारा प्रसंग

आगीच्या वेळी अनेक पालक रुग्णालयाबाहेर आपल्या नवजात बाळांच्या प्रकृतीत सुधारणा होण्याची वाट पाहत होते. अचानक धूर आणि गोंधळ सुरू झाल्यानंतर पालक आणि सुरक्षा कर्मचाऱ्यांनीही बचावकार्यात मदत करण्याचा प्रयत्न केला. काही पालकांनी धुराने भरलेल्या परिसरात बाळांना बाहेर काढताना त्यांची अवस्था अत्यंत विदारक असल्याचे सांगितले आहे. एका वडिलांनी आपल्या नवजात मुलाचा शोध घेत रुग्णालयात धावपळ केल्याची हृदयद्रावक कहाणीही समोर आली आहे. त्यांचा अकाली जन्मलेला मुलगा या दुर्घटनेत मृत्यूमुखी पडला.

महाराष्ट्रातील रुग्णालयांच्या अग्निसुरक्षेवर पुन्हा प्रश्नचिन्ह

अमरावतीतील दुर्घटना ही केवळ एका रुग्णालयापुरती मर्यादित बाब मानून चालणार नाही. विशेषतः NICU, ICU, प्रसूती विभाग आणि इतर अतिसंवेदनशील विभागांमध्ये आग लागल्यास रुग्ण स्वतःहून बाहेर पडू शकत नाहीत. त्यामुळे अशा विभागांमध्ये अग्निसुरक्षा व्यवस्था ही केवळ कागदोपत्री प्रमाणपत्रापुरती न राहता प्रत्यक्ष कार्यरत असणे अत्यावश्यक आहे. या दुर्घटनेनंतर राज्यातील सर्व सरकारी रुग्णालयांमध्ये फायर ऑडिट, विद्युत ऑडिट, वैद्यकीय उपकरणांचे मेंटेनन्स ऑडिट आणि आपत्कालीन स्थलांतराच्या सरावाची व्यापक तपासणी करण्याची मागणी जोर धरू शकते.

निष्कर्ष

अमरावतीच्या जिल्हा महिला रुग्णालयातील ही दुर्घटना तीन निष्पाप नवजात बालकांचे जीव घेणारी हृदयद्रावक घटना ठरली आहे. ३६ बालकांना वाचवण्यात डॉक्टर, परिचारिका आणि रुग्णालय कर्मचाऱ्यांचे प्रयत्न महत्त्वाचे ठरले असले, तरी तीन कुटुंबांवर मात्र आयुष्यभर न पुसला जाणारा दुःखाचा डाग उमटला आहे. आता सर्वांचे लक्ष चौकशी समितीच्या अहवालाकडे आहे. व्हेंटिलेटरचा तांत्रिक बिघाड, अग्निसुरक्षा यंत्रणेतील त्रुटी किंवा प्रशासकीय निष्काळजीपणा—नेमके कारण काय होते, आणि यासाठी जबाबदार कोण? या प्रश्नांची स्पष्ट उत्तरे चौकशीतून समोर येणे अत्यंत आवश्यक आहे. ही दुर्घटना भविष्यात महाराष्ट्रातील प्रत्येक रुग्णालयासाठी अग्निसुरक्षा आणि वैद्यकीय उपकरणांच्या नियमित देखभालीबाबत कठोर धडा ठरावी, हीच अपेक्षा.

समाज माध्यमावरील प्रतिक्रियेसाठी येथे क्लिक करा.

आमचे अन्य ब्लॉगपोस्ट :

बातमीन्यूज