नाना पाटेकर (Nana Patekar) यांचे निधन; ७५व्या वर्षी घेतला अखेरचा श्वास, मोदी म्हणाले—पिढ्यान्‌पिढ्या स्मरणात राहतील भूमिका, तुकाराम मुंढेंची भावनिक पोस्ट—“लव्ह यू बाळा” हे शेवटचे शब्द !

ज्येष्ठ अभिनेते, दिग्दर्शक आणि सामाजिक कार्यकर्ते नाना पाटेकर (Nana Patekar) यांचे गुरुवारी, ८ ऑक्टोबर २०२६ रोजी गोव्यात निधन झाले. ते ७५ वर्षांचे होते. त्यांच्या अचानक निधनाने मराठी आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीसह महाराष्ट्रभर शोककळा पसरली आहे. गोव्यातील त्यांच्या निवासस्थानी ते पहाटे अस्वस्थ अवस्थेत आढळले. त्यांना मणिपाल रुग्णालयात नेण्यात आले; मात्र डॉक्टरांच्या अथक प्रयत्नांनंतरही त्यांना वाचवता आले नाही. पहाटे नेमके काय घडले? मणिपाल रुग्णालयाच्या ऑन्कोलॉजी विभागाचे प्रमुख डॉ. शेखर सालकर यांनी ANIला दिलेल्या माहितीनुसार, नाना पाटेकर यांना पहाटे रुग्णालयात आणण्यात आले तेव्हा ते प्रतिसाद देत नव्हते आणि त्यांना मृतावस्थेतच रुग्णालयात आणण्यात आले होते. वैद्यकीय पथकाने त्यांना वाचवण्यासाठी सुमारे ४५ मिनिटे ते एक तास कार्डियाक मसाज/CPR करण्याचा प्रयत्न केला, मात्र त्यांना प्रतिसाद मिळाला नाही.  डॉक्टरांच्या माहितीनुसार, रात्री सुमारे २.३० वाजता नाना यांनी एका मित्राला तब्येत ठीक नसल्याचा संदेश पाठवला होता. रात्रीची वेळ असल्याने मित्राला तो संदेश लगेच दिसला नाही. त्यानंतर मित्राने फोन केला आणि पहाटे सुमारे ४ वाजण्याच्या सुमारास त्यांच्या घरी पोहोचला. त्यावेळी नाना घामाघूम झाले होते आणि त्यांची प्रकृती बिघडत चालली होती. रुग्णालयाच्या आपत्कालीन पथकाने त्यांच्या घरी पोहोचून उपचार सुरू केले. त्यानंतर त्यांना सुमारे ४.२० ते ४.३० वाजता मणिपाल रुग्णालयात आणण्यात आले. मात्र पहाटे सुमारे ५.२० वाजता त्यांना मृत घोषित करण्यात आले, अशी माहिती विविध विश्वसनीय वृत्तसंस्थांनी दिली आहे.

Nana Patekar मृत्यूचे कारण काय?

उपलब्ध वैद्यकीय माहितीनुसार (Nana Patekar) नाना पाटेकर यांना तीव्र कार्डियाक अरेस्ट आला होता. मात्र त्यांच्या मृत्यूमागील नेमके वैद्यकीय कारण निश्चित करण्यासाठी मृतदेहाचे पोस्टमॉर्टेम करण्यात येत असल्याचे रुग्णालय आणि वृत्तसंस्थांच्या अहवालांत नमूद आहे. त्यामुळे पोस्टमॉर्टेम अहवाल येईपर्यंत मृत्यूचे अधिक विशिष्ट कारण सांगताना सावधगिरी बाळगणे आवश्यक आहे.  मृत्यू प्रकरणात Medico-Legal Case (MLC) नोंदवण्यात आली असून मृतदेह गोवा मेडिकल कॉलेजमध्ये पोस्टमॉर्टेमसाठी पाठवण्यात आला आहे. त्या वेळी त्यांच्यासोबत मित्र आणि केअरटेकर होते, अशी माहिती डॉक्टरांनी दिली.

(Nana Patekar) नाना पाटेकर यांच्या निधनाने देशभरातून श्रद्धांजली; मोदी म्हणाले—पिढ्यान्‌पिढ्या स्मरणात राहतील भूमिका

(Nana Patekar) नाना पाटेकर यांच्या निधनाची बातमी समोर आल्यानंतर देशभरातील राजकीय नेते, कलाकार आणि विविध क्षेत्रांतील मान्यवरांनी त्यांना भावपूर्ण श्रद्धांजली अर्पण केली. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी नाना पाटेकर यांच्या निधनावर शोक व्यक्त करत त्यांच्या प्रदीर्घ कलाप्रवासाचे स्मरण केले. नाना पाटेकर यांनी भारतीय चित्रपटसृष्टीला दिलेले योगदान आणि त्यांनी साकारलेल्या विविधांगी भूमिका या पिढ्यान्‌पिढ्या स्मरणात राहतील, अशा भावना पंतप्रधानांनी व्यक्त केल्या. त्यांच्या निधनामुळे भारतीय कलाक्षेत्रात निर्माण झालेली पोकळी भरून काढणे कठीण असल्याचेही त्यांच्या श्रद्धांजलीतून अधोरेखित झाले. नाना पाटेकर हे केवळ लोकप्रिय अभिनेते नव्हते, तर सामाजिक विषयांवरील संवेदनशील भूमिका आणि आपल्या स्पष्टवक्त्या व्यक्तिमत्त्वामुळेही ते प्रेक्षकांच्या मनात वेगळे स्थान निर्माण करून होते. त्यांच्या निधनाची पुष्टी झाल्यानंतर पंतप्रधानांसह अनेक मान्यवरांनी त्यांच्या कलेचा आणि सामाजिक योगदानाचा गौरव केला.

केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांनी नाना पाटेकर यांच्या निधनाला भारतीय चित्रपट आणि कलाक्षेत्राची “अपरिमित हानी” असल्याचे म्हटले. पाच दशकांहून अधिक काळ नाना पाटेकर यांनी आपल्या नैसर्गिक अभिनयाने, प्रभावी संवादफेकीने आणि व्यक्तिरेखांमध्ये जीव ओतण्याच्या शैलीने प्रेक्षकांच्या मनावर अमिट ठसा उमटवला, असे शाह यांनी नमूद केले. गंभीर सामाजिक विषय असोत, भावनिक प्रसंग असोत किंवा विनोद आणि उपरोधाची भूमिका असो—नाना पाटेकर यांनी प्रत्येक व्यक्तिरेखेला स्वतःची वेगळी छाप दिली. विशेष म्हणजे प्रसिद्धीच्या शिखरावर पोहोचल्यानंतरही ते आपल्या मातीशी जोडलेले राहिले. ‘नाम फाउंडेशन’च्या माध्यमातून दुष्काळग्रस्त शेतकरी कुटुंबांसाठी केलेले काम, तसेच सैनिकांचे मनोबल वाढवण्यासाठी सीमेवर जाऊन केलेला सहभाग, त्यांच्या सामाजिक बांधिलकीचे दर्शन घडवतो. नानांच्या साधेपणाचा आणि स्पष्टवक्तेपणाचा आपल्या भेटींमध्ये नेहमीच ठसा उमटल्याचे अमित शाह यांनी आपल्या श्रद्धांजलीत म्हटले.

नाना पाटेकर (Nana Patekar) यांच्यासोबत ‘वेलकम’ आणि अलीकडील ‘हाऊसफुल ५’ या चित्रपटांमध्ये काम केलेले अभिनेता अक्षय कुमार यांनीही त्यांच्या निधनावर तीव्र दुःख व्यक्त केले. नाना हे अशा दुर्मीळ कलाकारांपैकी एक होते, ज्यांना प्रेक्षकांचे लक्ष वेधून घेण्यासाठी कोणत्याही अतिरिक्त आटापिट्याची गरज नव्हती, असे अक्षय कुमार यांनी म्हटले. त्यांचा आवाज, अभिनयातील तीव्रता आणि प्रत्येक व्यक्तिरेखेत दिसणारी प्रामाणिकता ही त्यांची स्वतंत्र ओळख होती. नाना पाटेकर यांच्यासोबत काम करण्याची संधी मिळणे ही आपल्यासाठी भाग्याची बाब असल्याचे सांगताना अक्षय कुमार यांनी दोन्ही चित्रपटांच्या चित्रीकरणादरम्यानच्या अनेक आठवणी कायम आपल्या मनात राहतील, असे नमूद केले. “नाना पाटेकर हे खरोखरच एकमेवाद्वितीय होते,” अशा भावनेतून त्यांनी आपल्या सहकलाकाराला निरोप दिला.

आंध्र प्रदेशच्या उपमुख्यमंत्री कार्यालयानेही नाना पाटेकर यांच्या निधनाबद्दल दुःख व्यक्त करताना त्यांना ज्येष्ठ अभिनेते, राष्ट्रीय पुरस्कार विजेते आणि पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित कलावंत म्हणून श्रद्धांजली वाहिली. चार दशकांहून अधिक काळ नाना पाटेकर यांनी दमदार अभिनय, प्रभावी संवादफेक आणि प्रत्येक भूमिकेत पूर्णपणे सामावून जाण्याच्या क्षमतेतून भारतीय, विशेषतः मराठी आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीवर अमिट छाप उमटवली. विनोदी भूमिकांपासून गंभीर, भावनिक आणि सामाजिक आशय असलेल्या व्यक्तिरेखांपर्यंत त्यांनी केलेला अभिनय म्हणजे स्वतंत्र अभिनयशाळाच होती, अशी भावना या श्रद्धांजलीत व्यक्त करण्यात आली. अभिनयासोबतच समाजसेवेच्या क्षेत्रात त्यांनी केलेले कार्य आणि समाजाप्रती असलेली बांधिलकीही कायम स्मरणात राहील, असेही कार्यालयाने म्हटले.

दरम्यान, नाना पाटेकर यांच्या निधनाची अधिकृत पुष्टी गोव्यातील मणिपाल रुग्णालयाकडून करण्यात आली आहे. ८ ऑक्टोबर २०२६ रोजी पहाटे गोव्यातील डोना पावला येथील निवासस्थानी ते बेशुद्ध अवस्थेत आढळले. रुग्णालयातील डॉक्टरांनी सुमारे ४५ मिनिटे त्यांना वाचवण्याचा प्रयत्न केला; मात्र त्यांना प्रतिसाद मिळाला नाही. सकाळी सुमारे ५.२० वाजता त्यांना मृत घोषित करण्यात आले. प्राथमिक माहितीनुसार मृत्यूचे कारण कार्डियाक अरेस्ट असल्याचे सांगण्यात आले असून, मेडिको-लीगल केस नोंदवण्यात आली असून पोस्टमॉर्टेमची प्रक्रिया करण्यात येत आहे.

नाना पाटेकर यांच्या निधनामुळे केवळ मराठी आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीनेच नव्हे, तर सामाजिक क्षेत्रानेही एक संवेदनशील आणि प्रभावी व्यक्तिमत्त्व गमावले आहे. पडद्यावरच्या असंख्य संस्मरणीय व्यक्तिरेखा, दमदार संवादफेक, वेगळ्या अभिनयशैलीसोबतच शेतकरी, दुष्काळग्रस्त आणि समाजातील वंचित घटकांसाठी त्यांनी केलेले कार्य यामुळे नाना पाटेकर यांचे योगदान दीर्घकाळ स्मरणात राहणार आहे.

तुकाराम मुंढेंची हृदयस्पर्शी पोस्ट; “लव्ह यू बाळा” हे Nana Patekar यांचे शेवटचे शब्द

(Nana Patekar) नाना पाटेकर यांच्या निधनानंतर IAS अधिकारी तुकाराम मुंढे यांनी सोशल मीडियावर अत्यंत भावनिक पोस्ट लिहिली. मुंढे यांनी सांगितले की, नानांशी त्यांचे अवघ्या आठ दिवसांपूर्वीच फोनवर बोलणे झाले होते. त्या वेळी झालेला संवाद हा आपल्या मित्रासोबतचा शेवटचा संवाद ठरेल, याची त्यांना कल्पनाही नव्हती. मुंढे यांच्या म्हणण्यानुसार, त्या संभाषणातील नानांचे शेवटचे शब्द होते — “Love you, Bala.” तुकाराम मुंढे यांनी नानांच्या निधनाचे वर्णन केवळ एका कलाकाराचे नुकसान म्हणून केले नाही, तर एक असामान्य माणूस आणि जवळचा मित्र गमावल्याची भावना व्यक्त केली. काही माणसे केवळ आठवणी मागे ठेवून जातात; मात्र काहीजण आपल्या आयुष्याचा एक भाग बनून जातात, अशा आशयातून त्यांनी नानांना श्रद्धांजली वाहिली.  नानांसोबतचा हा वैयक्तिक संबंध आणि शेवटचा संवाद आता मुंढेंच्या पोस्टमुळे विशेष चर्चेत आला आहे.

फडणवीसांनी वाहिली श्रद्धांजली

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनीही (Nana Patekar) नाना पाटेकर यांच्या निधनावर शोक व्यक्त केला. “एक सिद्धहस्त कलावंत, मार्गदर्शक आणि समाजाभिमुख व्यक्तिमत्त्व हरपले,” अशा शब्दांत फडणवीस यांनी नानांना श्रद्धांजली वाहिली. नाना पाटेकर हे केवळ अभिनयासाठीच नव्हे, तर सामाजिक बांधिलकीसाठीही ओळखले जात होते. त्यामुळे त्यांच्या निधनानंतर राजकीय, सामाजिक आणि मनोरंजन क्षेत्रातील अनेक मान्यवरांकडून श्रद्धांजली व्यक्त केली जात आहे.

उद्योगमंत्री उदय सामंतांकडूनही भावपूर्ण श्रद्धांजली

महाराष्ट्राच्या माहिती व जनसंपर्क संचालनालयाने प्रसिद्ध केलेल्या निवेदनानुसार, उद्योगमंत्री डॉ. उदय सामंत यांनी (Nana Patekar) नाना पाटेकर यांना आपला जिवलग मित्र संबोधत त्यांच्या निधनाबद्दल दुःख व्यक्त केले. सामंत यांनी नानांना ज्येष्ठ अभिनेते, संवेदनशील माणूस, स्पष्टवक्ते व्यक्तिमत्त्व आणि सामाजिक बांधिलकी जपणारे व्यक्ती म्हणून आठवले. मराठी आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीतील असंख्य भूमिका नानांनी आपल्या अभिनयाच्या ताकदीने अजरामर केल्या. त्याचबरोबर नाम फाउंडेशनच्या माध्यमातून शेतकरी, दुष्काळग्रस्त भाग आणि जलसंधारणासाठी त्यांनी केलेले कार्य त्यांच्या सामाजिक जाणिवेचे उदाहरण असल्याचे सामंत यांनी म्हटले.

अभिनयाच्या क्षेत्रात जवळपास पाच दशकांचा ठसा

(Nana Patekar) नाना पाटेकर यांचे मूळ नाव विश्वनाथ दिनकर पाटेकर. त्यांनी मराठी रंगभूमीपासून आपल्या कलाप्रवासाला सुरुवात केली आणि पुढे हिंदी तसेच मराठी चित्रपटसृष्टीत स्वतःची वेगळी ओळख निर्माण केली. त्यांची अभिनयशैली अत्यंत प्रभावी होती. संवादफेक, आवाजातील चढ-उतार, चेहऱ्यावरील भाव आणि व्यक्तिरेखेत पूर्णपणे सामावून जाण्याची त्यांची क्षमता यामुळे त्यांनी साकारलेल्या अनेक व्यक्तिरेखा प्रेक्षकांच्या स्मरणात राहिल्या. ‘परिंदा’, ‘अंगार’, ‘क्रांतिवीर’, ‘तिरंगा’, ‘अपहरण’, ‘नटसम्राट’, ‘वेलकम’ यांसारख्या चित्रपटांमधील त्यांच्या भूमिका विशेष गाजल्या. Filmfareच्या नोंदीनुसार ‘परिंदा’साठी त्यांना सहाय्यक अभिनेत्याचा पुरस्कार मिळाला, तर ‘क्रांतिवीर’साठी त्यांनी सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्याचा Filmfare पुरस्कार मिळवला. ‘क्रांतिवीर’मधील प्रताप नारायण तिलक ही व्यक्तिरेखा त्यांच्या कारकिर्दीतील महत्त्वाच्या भूमिकांपैकी एक ठरली. त्यांच्या अभिनयासाठी त्यांना राष्ट्रीय पुरस्कारासह अनेक प्रतिष्ठित सन्मान मिळाले.

‘प्रहार’साठी घेतले विशेष लष्करी प्रशिक्षण

(Nana Patekar) नाना पाटेकर यांच्या व्यक्तिमत्त्वाचा आणखी एक महत्त्वाचा पैलू म्हणजे त्यांचा लष्कराशी असलेला संबंध. ‘प्रहार’ चित्रपटासाठी त्यांनी भारतीय लष्कराकडून दीर्घ प्रशिक्षण घेतले. Filmfareच्या त्यांच्या कारकिर्दीवरील विशेष लेखानुसार, चित्रपटाच्या तयारीदरम्यान त्यांनी मोठ्या प्रमाणावर लष्करी प्रशिक्षण घेतले आणि चित्रपटाचे लेखन-दिग्दर्शनही केले. पुढे ते Territorial Armyशी जोडले गेले आणि Maratha Light Infantryसोबत प्रशिक्षण घेतले.

अभिनयासोबत समाजसेवेलाही प्राधान्य

(Nana Patekar) नाना पाटेकर यांचे नाव ‘नाम फाउंडेशन’शी विशेष जोडले जाते. अभिनेता मकरंद अनासपुरे यांच्या सहकार्याने सप्टेंबर २०१५ मध्ये या उपक्रमाची सुरुवात झाली. महाराष्ट्रातील दुष्काळ, पाणीटंचाई, शेतकऱ्यांच्या समस्या आणि वाढत्या शेतकरी आत्महत्यांच्या पार्श्वभूमीवर या संस्थेने काम सुरू केले.  नाम फाउंडेशनच्या माहितीनुसार, संस्थेने महाराष्ट्रातील विविध भागांत जलसंधारण, नदी-नाला खोलीकरण, पाणी साठवण क्षमता वाढवणे, कालव्यांची दुरुस्ती आणि भूजल पुनर्भरण यांसारख्या कामांवर भर दिला.  संस्थेच्या उपलब्ध आकडेवारीनुसार, विविध जलसंधारण उपक्रमांमुळे मोठ्या प्रमाणावर गावांना आणि नागरिकांना फायदा झाला आहे. त्यामुळे नाना पाटेकर यांची ओळख केवळ पडद्यावरील अभिनेता म्हणून न राहता शेतकरी आणि ग्रामीण भागातील सामाजिक प्रश्नांशी जोडलेला कलाकार अशीही निर्माण झाली.

पद्मश्रीनेही गौरव

भारत सरकारने २०१३ मध्ये (Nana Patekar) नाना पाटेकर यांना पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित केले होते. पद्म पुरस्कारांच्या अधिकृत यादीत त्यांचे नाव ‘Art’ या क्षेत्रातील पुरस्कारार्थी म्हणून नोंदवलेले आहे. त्यांच्या अभिनय कारकिर्दीत राष्ट्रीय पुरस्कारांसह Filmfare आणि इतर अनेक पुरस्कारांचा समावेश आहे.

महाराष्ट्र सरकारकडून शासकीय इतमामात अंत्यसंस्कार

(Nana Patekar) नाना पाटेकर यांच्या मराठी रंगभूमी, मराठी चित्रपट आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीतील योगदानाची दखल घेत महाराष्ट्र सरकारने त्यांच्यावर शासकीय इतमामात अंत्यसंस्कार करण्याचा निर्णय घेतला आहे. सांस्कृतिक कार्यमंत्री आशिष शेलार यांनी याची घोषणा केली असल्याचे वृत्त आहे. नानांच्या निधनाने महाराष्ट्राने केवळ एक लोकप्रिय अभिनेता गमावलेला नाही, तर रंगभूमी, चित्रपट आणि सामाजिक कार्य या तिन्ही क्षेत्रांमध्ये आपला ठसा उमटवणारे व्यक्तिमत्त्व गमावले आहे.

शेवटचा पडदा…

(Nana Patekar) नाना पाटेकर यांचा प्रवास हा एका अभिनेत्याचा यशस्वी प्रवास एवढाच मर्यादित नव्हता. रंगभूमीपासून सुरू झालेला त्यांचा प्रवास राष्ट्रीय पुरस्कार, पद्मश्री, असंख्य संस्मरणीय भूमिका आणि ग्रामीण महाराष्ट्रातील सामाजिक कार्यापर्यंत पोहोचला. चार दशकांहून अधिक काळ त्यांनी पडद्यावर विविध व्यक्तिरेखा साकारल्या; पण त्यांच्या जाण्यानंतर त्यांच्या अभिनयाइतकीच त्यांची स्पष्टवक्तेपणा, संवेदनशीलता आणि सामाजिक बांधिलकीही आठवली जाणार आहे. आणि तुकाराम मुंढेंनी सांगितलेले ते शेवटचे शब्द—“Love you, Bala.”—नानांच्या जवळच्या व्यक्तींच्या आठवणीत कायमचे कोरले गेले आहेत.

नाना पाटेकर यांना भावपूर्ण श्रद्धांजली.

समाज माध्यमावरील प्रतिक्रियेसाठी येथे क्लिक करा.

आमचे अन्य ब्लॉगपोस्ट :

बातमीन्यूज