नागोया, जपान | २३ सप्टेंबर २०२६: आशियाई क्रीडा स्पर्धा २०२६ मध्ये भारतीय क्रीडाक्षेत्रासाठी आणखी एक ऐतिहासिक अध्याय लिहिला गेला आहे. मध्य प्रदेशातील देवासचा (Soft Tennis) सॉफ्ट टेनिसपटू जय मीणा याने पुरुष एकेरीत कांस्यपदक जिंकत आशियाई क्रीडा स्पर्धेच्या इतिहासात सॉफ्ट टेनिसमधील भारताचे पहिले पदक मिळवून दिले आहे. केंद्रीय क्रीडा मंत्री किरण रिजिजू यांनी सोशल मीडिया पोस्टद्वारे जय मीणाचे अभिनंदन करत या कामगिरीला भारतीय सॉफ्ट टेनिससाठी ऐतिहासिक क्षण म्हटले आहे. जय मीणाचा पदकापर्यंतचा प्रवासही तितकाच लक्षवेधी आहे. शाळेच्या मैदानावर या खेळाचा बॉल बॉय म्हणून सुरुवात करणाऱ्या जयने पुढे राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर आपली ओळख निर्माण केली. आता जपानमध्येच त्याने भारताला सॉफ्ट टेनिसमधील पहिले आशियाई क्रीडा पदक मिळवून दिले आहे.
Soft Tennis : उपांत्य फेरीत जपानच्या खेळाडूकडून पराभव, पण कांस्य निश्चित
पुरुष एकेरीच्या उपांत्य फेरीत जय मीणाचा सामना यजमान जपानच्या ताकुया कुरोसाका याच्याशी झाला. कुरोसाकाने हा सामना ४-२ असा जिंकत अंतिम फेरीत प्रवेश केला. मात्र सॉफ्ट टेनिसच्या या स्पर्धा पद्धतीनुसार उपांत्य फेरी गाठणाऱ्या खेळाडूंचे पदक निश्चित होते. त्यामुळे जयच्या खात्यात कांस्यपदक जमा झाले. सामन्यात जयची सुरुवात अपेक्षेप्रमाणे झाली नाही. कुरोसाकाने सुरुवातीचे दोन गेम ५-३ आणि ४-१ असे जिंकले. तिसऱ्या गेममध्येही जपानी खेळाडूने ४-१ अशी आघाडी घेत जयवर दबाव कायम ठेवला. मात्र तीन गेमने पिछाडीवर पडल्यानंतर जयने जबरदस्त पुनरागमन करण्याचा प्रयत्न केला. त्याने चौथा गेम ४-१, तर पाचवा गेम ६-४ असा जिंकत सामन्यात पुन्हा रंगत आणली. मात्र सहाव्या गेममध्ये कुरोसाकाने पुन्हा नियंत्रण मिळवत ४-१ असा गेम जिंकला आणि सामना ४-२ असा आपल्या नावावर केला.
सामन्याचा निकाल
ताकुया कुरोसाका (जपान) — ४
जय मीणा (भारत) — २
या पराभवामुळे जयला अंतिम फेरीत प्रवेश करता आला नाही; मात्र त्याचे कांस्यपदक निश्चित झाले आणि भारतीय सॉफ्ट टेनिसच्या इतिहासात त्याचे नाव कायमचे नोंदले गेले.
उपांत्यपूर्व फेरीत थरारक विजय
उपांत्य फेरीत पोहोचण्यापूर्वी जय मीणाने फिलिपिन्सच्या शेरविन नुगुइट याच्याविरुद्ध अत्यंत चुरशीच्या उपांत्यपूर्व सामन्यात विजय मिळवला. जयने हा सामना ४-३ असा जिंकला. सामन्याचा गेम स्कोअर:०-४, ४-२, २-४, ४-२, ५-३, २-४, ७-५. सुरुवातीचा गेम गमावल्यानंतर जयने सामना पुन्हा आपल्या बाजूने वळवला. मात्र दोन्ही खेळाडूंमध्ये सतत आघाडी-पिछाडी होत राहिली आणि अखेरीस सामना निर्णायक सातव्या गेमपर्यंत गेला. सातव्या गेममध्येही जय एका टप्प्यावर ३-५ असा मागे होता. पण निर्णायक क्षणी त्याने सलग गुण मिळवत ७-५ अशी बाजी मारली. या विजयासह त्याने उपांत्य फेरीत प्रवेश केला आणि भारताचे सॉफ्ट टेनिसमधील पहिले आशियाई क्रीडा पदक निश्चित केले.
भारतासाठी का ऐतिहासिक आहे जयचे कांस्य?
आशियाई क्रीडा स्पर्धेत (Soft Tennis) सॉफ्ट टेनिसचा समावेश असला तरी भारताला या खेळात यापूर्वी पदक मिळाले नव्हते. जय मीणाच्या कांस्यपदकामुळे भारताला सॉफ्ट टेनिसमध्ये आशियाई क्रीडा स्पर्धेतील पहिले पदक मिळाले आहे. विशेष म्हणजे ही कामगिरी जपानमध्ये झाली आहे. सॉफ्ट टेनिसची सुरुवात १९व्या शतकाच्या उत्तरार्धात जपानमध्ये झाली आणि आजही आशियाई देश या खेळात प्रभावी आहेत. त्यामुळे या खेळाच्या महत्त्वाच्या केंद्रांपैकी एका देशात भारतासाठी पहिल्यांदाच पदक मिळवणे ही जयच्या कामगिरीची आणखी एक विशेष बाब ठरली.
(Soft Tennis) सॉफ्ट टेनिस म्हणजे नेमके काय?
(Soft Tennis) सॉफ्ट टेनिस हा रॅकेटचा खेळ असून तो पारंपरिक टेनिसशी साधर्म्य राखतो. मात्र या खेळात हलका रबरचा चेंडू वापरला जातो. चेंडूच्या वेगळ्या गुणधर्मांमुळे फिरकी, बाऊन्स आणि शॉट्समध्ये वेगळी तांत्रिक कौशल्ये आवश्यक असतात. सामान्य टेनिसमधील १५-३०-४० अशी गुणपद्धती सॉफ्ट टेनिसमध्ये नसते. गेम जिंकण्यासाठी साधारणपणे चार गुण आवश्यक असतात आणि सामने स्पर्धेनुसार सात किंवा नऊ गेमच्या स्वरूपात खेळवले जातात. आशियाई स्पर्धांमध्ये या खेळाला विशेष स्थान आहे.
क्रिकेटर बनण्याचे स्वप्न; बॉल बॉयपासून आशियाई पदकापर्यंत
जय मीणाची कहाणी केवळ एका पदकाची नाही, तर खेळाडूच्या जिद्दीची आहे. मध्य प्रदेशातील देवास येथे वाढलेल्या जयला सुरुवातीला क्रिकेटमध्ये करिअर करण्याचे स्वप्न होते. त्याच्या शाळेजवळ (Soft Tennis) सॉफ्ट टेनिसचे कोर्ट होते. या खेळाबद्दल उत्सुकता निर्माण झाल्यानंतर तो सुरुवातीला सामने पाहू लागला आणि नंतर बॉल बॉय म्हणून काम करू लागला. खेळाडूंचे सामने जवळून पाहताना त्याची या खेळातील आवड वाढत गेली. त्याने स्वतः प्रशिक्षण घेण्यास सुरुवात केली आणि जिल्हा, राज्य व राष्ट्रीय स्तरावर पुढे जात अखेरीस आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांमध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व करण्यास सुरुवात केली. विशेष म्हणजे, वयाच्या १४व्या वर्षीच जय आंतरराष्ट्रीय स्पर्धेत सहभागी झाला होता. ज्या जपानमध्ये सॉफ्ट टेनिसला मोठी परंपरा आहे, त्याच देशात आता तिसऱ्यांदा आशियाई क्रीडा स्पर्धेत सहभागी होत जयने भारतासाठी ऐतिहासिक पदक जिंकले आहे.
२०२२ राष्ट्रीय क्रीडा स्पर्धेत सुवर्ण
जय मीणाची राष्ट्रीय स्तरावरील ओळख २०२२ मध्ये आणखी मजबूत झाली. गुजरातमध्ये झालेल्या ३६व्या राष्ट्रीय क्रीडा स्पर्धेत जयने पुरुष एकेरीच्या (Soft Tennis) सॉफ्ट टेनिसमध्ये सुवर्णपदक जिंकले. केंद्र सरकारच्या त्या वेळच्या राष्ट्रीय क्रीडा स्पर्धेच्या अहवालातही पुरुष एकेरीचे विजेते म्हणून जय मीणाची नोंद आहे. याच कामगिरीनंतर त्याची भारतीय सॉफ्ट टेनिसमधील प्रमुख खेळाडू म्हणून ओळख अधिक मजबूत झाली.
२०२५ मध्ये तो पुरुष एकेरीचा राष्ट्रीय विजेताही ठरला.
२०२४ मध्ये जागतिक स्तरावर भारतासाठी पहिले पदक
जय मीणाच्या कारकिर्दीतील आणखी एक महत्त्वाचा टप्पा २०२४ विश्व सॉफ्ट टेनिस अजिंक्यपद स्पर्धेत आला. जयने आद्या तिवारी हिच्यासोबत मिश्र दुहेरीत कांस्यपदक जिंकले. या कामगिरीमुळे भारताला विश्व सॉफ्ट टेनिस अजिंक्यपद स्पर्धेत पहिले पदक मिळाले. या कामगिरीने भारतीय सॉफ्ट टेनिसला आंतरराष्ट्रीय स्तरावर नवी ओळख मिळवून दिली आणि जयच्या कारकिर्दीलाही महत्त्वाची दिशा मिळाली.
२०२५ मध्ये आशियाई अजिंक्यपद स्पर्धेतही इतिहास
जयने २०२५ मध्ये आणखी एक ऐतिहासिक कामगिरी केली. एशियन सॉफ्ट टेनिस चॅम्पियनशिपमध्ये पुरुष एकेरीचे कांस्यपदक जिंकून तो या स्पर्धेत पदक मिळवणारा पहिला भारतीय खेळाडू ठरला. या स्पर्धेत त्याने एकूण चार पदकांच्या मोहिमेत योगदान दिल्याचे वृत्त आहे. म्हणजेच २०२४ मध्ये विश्व अजिंक्यपद स्पर्धेत भारताचे पहिले पदक, २०२५ मध्ये आशियाई अजिंक्यपद स्पर्धेत भारताचे पहिले पदक आणि आता २०२६ मध्ये आशियाई क्रीडा स्पर्धेत भारताचे पहिले पदक—जयच्या कारकिर्दीत सलग ऐतिहासिक टप्पे जोडले गेले आहेत.
तिसऱ्या आशियाई क्रीडा स्पर्धेत अखेर पदक
जय मीणासाठी २०२६ ची आशियाई क्रीडा स्पर्धा ही त्याची तिसरी आशियाई क्रीडा स्पर्धा आहे. यापूर्वी त्याने २०१८ जकार्ता-पालेमबांग आणि २०२२ हांगझोऊ आशियाई क्रीडा स्पर्धांमध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व केले होते. हांगझोऊमध्ये जय पुरुष एकेरीच्या उपांत्यपूर्व फेरीपर्यंत पोहोचला होता. यावेळी त्याने तो टप्पा पार करत थेट पदक निश्चित केले.
भारतीय संघाची (Soft Tennis) सॉफ्ट टेनिसमधील मोहीम
आशियाई क्रीडा स्पर्धेतील भारतीय पुरुष सॉफ्ट टेनिस संघात जय मीणासह योगेश चौधरी, आर्यन ठाकूर, अनिकेत पटेल आणि ओम यादव यांचा समावेश होता. संघाने सुरुवातीला लाओसविरुद्ध ३-० असा विजय मिळवला. त्यानंतर चायनीज तैपेईकडून ०-३ पराभव झाला. बाद फेरीसाठी विजय आवश्यक असताना भारताने मंगोलियाविरुद्ध पुन्हा ३-० असा विजय मिळवून उपांत्यपूर्व फेरी गाठली. मात्र इंडोनेशियाविरुद्ध भारताचा संघ ०-२ असा पराभूत झाला. संघाची मोहीम संपल्यानंतर वैयक्तिक स्पर्धेत जयने भारतासाठी ऐतिहासिक कामगिरी केली.
जय मीणाच्या कारकिर्दीतील प्रमुख टप्पे
| वर्ष | महत्त्वाची कामगिरी |
| २०१८ | जकार्ता-पालेमबांग आशियाई क्रीडा स्पर्धेत भारताचे प्रतिनिधित्व |
| २०२२ | गुजरात राष्ट्रीय क्रीडा स्पर्धेत पुरुष एकेरीत सुवर्ण |
| २०२२ | हांगझोऊ आशियाई क्रीडा स्पर्धेत पुरुष एकेरीत उपांत्यपूर्व फेरी |
| २०२४ | आद्या तिवारीसोबत विश्व सॉफ्ट टेनिस स्पर्धेत मिश्र दुहेरी कांस्य |
| २०२५ | राष्ट्रीय पुरुष एकेरी विजेता |
| २०२५ | आशियाई सॉफ्ट टेनिस अजिंक्यपद स्पर्धेत पुरुष एकेरी कांस्य |
| २०२६ | आशियाई क्रीडा स्पर्धेत भारताचे सॉफ्ट टेनिसमधील पहिले पदक |
| २३ सप्टेंबर २०२६ | पुरुष एकेरीत कांस्यपदक निश्चित |
वरील कारकिर्दीतील प्रमुख कामगिरी विविध वृत्तसंस्था आणि केंद्र सरकारच्या राष्ट्रीय क्रीडा स्पर्धेच्या नोंदींमध्ये नमूद आहे.
किरण रिजिजूंकडून अभिनंदन
जय मीणाच्या ऐतिहासिक कामगिरीनंतर केंद्रीय क्रीडा मंत्री किरण रिजिजू यांनी सोशल मीडिया पोस्टद्वारे त्याचे अभिनंदन केले. त्यांनी जयच्या कांस्यपदकामुळे भारताला (Soft Tennis) सॉफ्ट टेनिसमध्ये पहिले आशियाई क्रीडा पदक मिळाल्याचा उल्लेख केला आणि भारतीय सॉफ्ट टेनिससाठी हा महत्त्वाचा टप्पा असल्याचे म्हटले. रिजिजू यांनी जयला भविष्यात आणखी यश मिळावे, अशा शुभेच्छाही दिल्या आहेत.
नवीन खेळांमध्ये भारताची वाढती उपस्थिती
आयची-नागोया २०२६मध्ये भारताची कामगिरी केवळ पारंपरिक पदकांच्या खेळांपुरती मर्यादित राहिलेली नाही. नेमबाजी, वेटलिफ्टिंग, क्रिकेट यांसारख्या खेळांसोबतच सॉफ्ट टेनिससारख्या तुलनेने कमी प्रसिद्ध खेळातही भारताने पदक मिळवले आहे. जय मीणाचे कांस्यपदक विशेष ठरण्याचे आणखी एक कारण म्हणजे ज्या खेळात भारताला यापूर्वी आशियाई क्रीडा स्पर्धेत पदक मिळाले नव्हते, त्या खेळात त्याने थेट इतिहास घडवला आहे. त्याच्या कामगिरीमुळे भारतातील सॉफ्ट टेनिसकडे अधिक खेळाडू आणि क्रीडाप्रेमी आकर्षित होण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. मात्र अशा परिणामांचे दीर्घकालीन स्वरूप भविष्यातील सहभाग आणि विकासावर अवलंबून राहील.
समाज माध्यमावरील प्रतिक्रियेसाठी येथे क्लिक करा.
आमचे अन्य ब्लॉगपोस्ट :
