मेलबर्न | प्रतिनिधी : भारत आणि ऑस्ट्रेलिया (Australia India) यांच्यातील द्विपक्षीय संबंधांना नवे बळ देणाऱ्या तिसऱ्या भारत-ऑस्ट्रेलिया वार्षिक शिखर परिषदेत पंतप्रधान Narendra Modi आणि ऑस्ट्रेलियाचे पंतप्रधान Anthony Albanese यांनी व्यापार, संरक्षण, सागरी सुरक्षा, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), सेमीकंडक्टर, महत्त्वाची खनिजे, ऊर्जा सुरक्षा आणि अवकाश सहकार्य अशा विविध क्षेत्रांमध्ये सहकार्य वाढवण्याचा महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतला. दोन्ही देशांनी Comprehensive Economic Cooperation Agreement (CECA) लवकरात लवकर अंतिम करण्यासाठी प्रयत्नांना गती देण्याचेही ठरवले.
Australia India दरम्यान सर्वसमावेशक आर्थिक सहकार्याला वेग
बैठकीनंतर सोशल मीडियावर माहिती देताना पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी सांगितले की, 2022 मध्ये सुरू झालेल्या भारत-ऑस्ट्रेलिया व्यापक सामरिक भागीदारी (Comprehensive Strategic Partnership) अंतर्गत दोन्ही देशांतील सहकार्य सातत्याने वाढत आहे. आता व्यापक आर्थिक सहकार्य करार (CECA) लवकर पूर्ण करण्यासाठी दोन्ही देशांनी गती देण्याचा निर्णय घेतला आहे. मोदी यांनी स्पष्ट केले की, हा करार संतुलित, महत्त्वाकांक्षी आणि दोन्ही देशांसाठी परस्पर लाभदायक असेल. तसेच व्यापार आणि गुंतवणुकीतील संबंध अधिक मजबूत करण्यावरही चर्चा झाली.
संरक्षण सहकार्याला नवे स्वरूप
संयुक्त निवेदनानुसार, भारत आणि ऑस्ट्रेलियाने Joint Declaration on Defence and Security Cooperation वर सहमती दर्शवली. या घोषणेमुळे दोन्ही देशांतील संरक्षण संबंध अधिक व्यापक आणि सखोल होतील.
याअंतर्गत:
- संरक्षण क्षेत्रातील धोरणात्मक समन्वय वाढवला जाईल.
- संयुक्त लष्करी सराव अधिक व्यापक आणि जटिल केले जातील.
- दोन्ही देशांच्या सैन्यांमधील समन्वय (Interoperability) वाढवला जाईल.
- संरक्षण क्षेत्रातील नवउद्योग (Defence Start-ups) आणि उद्योगांना जोडण्यासाठी India-Australia Defence Innovation Corridor विकसित करण्यात येणार आहे.
- जहाजबांधणी, जहाज दुरुस्ती आणि देखभाल क्षेत्रातही सहकार्य वाढवले जाणार आहे.
Australia India – इंडो-पॅसिफिकमध्ये शांतता आणि सुरक्षिततेवर भर
दोन्ही देशांच्या नेत्यांनी India-Australia Maritime Security Collaboration Roadmap ला मान्यता दिली.
या माध्यमातून:
- हिंद-प्रशांत (Indo-Pacific) क्षेत्रातील सागरी सुरक्षा मजबूत केली जाईल.
- मुक्त आणि नियमाधारित इंडो-पॅसिफिकच्या संकल्पनेला दोन्ही देशांनी पुन्हा पाठिंबा दिला.
- UNCLOS (United Nations Convention on the Law of the Sea) नुसार नौवहन आणि हवाई वाहतुकीच्या स्वातंत्र्याचे संरक्षण करण्यावर भर देण्यात आला.
- प्रादेशिक शांतता आणि स्थैर्याला धक्का पोहोचवणाऱ्या एकतर्फी कारवायांना विरोध करण्याची भूमिका दोन्ही देशांनी स्पष्ट केली.
पंतप्रधान मोदी यांनी यावेळी सांगितले की,
“इंडो-पॅसिफिक हा केवळ दोन महासागरांचा संगम नसून भारत आणि ऑस्ट्रेलियासारख्या समान विचारांच्या लोकशाही राष्ट्रांच्या समान आकांक्षांचे प्रतीक आहे.”
Australia India – उद्योग जगतासाठी मोठी संधी
मेलबर्न येथे आयोजित Australia-India CEOs Forum आणि Economic Roadmap Business Event मध्ये दोन्ही देशांतील 200 हून अधिक उद्योगपती आणि व्यावसायिक नेत्यांनी सहभाग घेतला.
या कार्यक्रमात पंतप्रधान मोदी यांनी भारतातील:
- वेगाने वाढणारी अर्थव्यवस्था,
- धोरणात्मक सुधारणा,
- डिजिटल परिवर्तन,
- नवोन्मेष (Innovation),
- स्टार्टअप इकोसिस्टम
यामुळे ऑस्ट्रेलियन उद्योगांसाठी मोठ्या गुंतवणुकीच्या संधी निर्माण होत असल्याचे सांगितले.
त्यांनी विशेषतः खालील क्षेत्रांमध्ये सहकार्य वाढवण्याचे आवाहन केले:
- महत्त्वाची खनिजे (Critical Minerals)
- सेमीकंडक्टर
- कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI)
- इलेक्ट्रिक वाहने (EV)
- संरक्षण उत्पादन
- भारतीय राज्ये आणि ऑस्ट्रेलियन प्रांतांमधील थेट आर्थिक भागीदारी
Australia India – अल्बनीज: भारत आमचा सर्वोच्च सुरक्षा भागीदार
संयुक्त पत्रकार परिषदेत बोलताना पंतप्रधान अँथनी अल्बनीज यांनी भारताला ऑस्ट्रेलियाचा सर्वोच्च सुरक्षा भागीदार (Top-tier Security Partner) संबोधले.
त्यांनी सांगितले की,
- विज्ञान आणि तंत्रज्ञान,
- शिक्षण,
- संरक्षण,
- ऊर्जा सुरक्षा,
- महत्त्वाची खनिजे,
- सायबर सुरक्षा,
- पुरवठा साखळी (Supply Chains)
या क्षेत्रांमध्ये अनेक नवीन करार करण्यात आले आहेत.
गगनयान मोहिमेला ऑस्ट्रेलियाची साथ
दोन्ही देशांनी विज्ञान आणि अवकाश संशोधन क्षेत्रातील सहकार्यालाही चालना दिली आहे.
ऑस्ट्रेलियातील Cocos (Keeling) Islands येथे भारताच्या गगनयान मानवी अंतराळ मोहिमेसाठी तात्पुरे Space Tracking Terminal उभारण्यास सहमती देण्यात आली आहे.
यामुळे भारताच्या पहिल्या मानवी अंतराळ मोहिमेला महत्त्वपूर्ण तांत्रिक सहाय्य मिळणार आहे.
ऊर्जा सुरक्षेवर संयुक्त भूमिका
मध्यपूर्वेतील संघर्षामुळे जागतिक ऊर्जा पुरवठ्यावर परिणाम होत असताना भारत आणि ऑस्ट्रेलियाने Energy Security Joint Statement चे स्वागत केले.
या माध्यमातून:
- पुरवठा साखळी अधिक सक्षम करणे,
- नवीकरणीय ऊर्जेला चालना,
- ऊर्जा संक्रमणाला वेग,
- विद्युत ऊर्जेचा वाढता वापर
यावर भर देण्यात आला.
तंत्रज्ञान क्षेत्रात त्रिपक्षीय सहकार्य
भारत, ऑस्ट्रेलिया आणि कॅनडा यांच्यात Technology and Innovation Partnership साठी सामंजस्य करार (MoU) करण्यात आला.
या करारामुळे:
- उदयोन्मुख तंत्रज्ञान,
- कृत्रिम बुद्धिमत्ता,
- डिजिटल नवकल्पना,
- संशोधन
या क्षेत्रात त्रिपक्षीय सहकार्य वाढणार आहे.
क्रिकेटच्या भाषेत मोदींची अनोखी टिप्पणी
संयुक्त पत्रकार परिषदेत पंतप्रधान मोदी यांनी क्रिकेटचा संदर्भ देत भारत-ऑस्ट्रेलिया संबंधांचे वर्णन केले.
ते म्हणाले,
“मेलबर्न ही जगाची क्रीडा राजधानी आहे. येथे क्रीडेबद्दल न बोलणे म्हणजे क्रिकेटमध्ये नाणेफेक जिंकूनही सामना सुरू न करण्यासारखे आहे.”
तसेच त्यांनी सांगितले की,
- दोन्ही देश येत्या काळात ऑलिम्पिक आणि राष्ट्रकुल स्पर्धांचे आयोजन करणार आहेत.
- त्यामुळे क्रीडा पायाभूत सुविधा, गुंतवणूक आणि क्रीडा सहकार्यालाही मोठी चालना मिळेल.
भारत-ऑस्ट्रेलिया संबंधांसाठी ऐतिहासिक टप्पा
या शिखर परिषदेत झालेले निर्णय पाहता भारत आणि ऑस्ट्रेलिया यांचे संबंध आता पारंपरिक व्यापारापुरते मर्यादित राहिले नसून संरक्षण, अवकाश, सायबर सुरक्षा, कृत्रिम बुद्धिमत्ता, ऊर्जा, महत्त्वाची खनिजे आणि इंडो-पॅसिफिक सुरक्षेपर्यंत विस्तारले आहेत.
विशेषतः CECA, संरक्षण घोषणापत्र, सागरी सुरक्षा रोडमॅप, गगनयान सहकार्य आणि उद्योग क्षेत्रातील नव्या गुंतवणूक संधी यामुळे आगामी काळात भारत-ऑस्ट्रेलिया संबंध अधिक मजबूत आणि दीर्घकालीन स्वरूपाचे होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
समाज माध्यमावरील प्रतिक्रियेसाठी येथे क्लिक करा.
आमचे अन्य ब्लॉग पोस्ट :
