भारताच्या ७७व्या प्रजासत्ताक दिनानिमित्त राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांच्यावतीने आयोजित विशेष (At Home) ‘अॅट होम’ स्वागत समारंभासाठी महाराष्ट्रातील प्रसिद्ध शेतकरी चंद्रशेखर हरि भडसावळे यांना निमंत्रण देण्यात आले आहे. ‘सगुणा बाग’चे संस्थापक असलेल्या भडसावळे यांच्या शेती, नैसर्गिक शेती, शून्य-नांगरणी तंत्र, जलसंवर्धन, कृषी पर्यटन आणि ग्रामीण विकासातील दीर्घकालीन योगदानासाठी हे सन्माननीय निमंत्रण मिळाले आहे. महाराष्ट्र DGIPR च्या अधिकृत ट्विटर हँडल @MahaDGIPR ने दिलेल्या माहितीनुसार, राष्ट्रपती भवनात होणाऱ्या या भव्य (At Home) समारंभासाठी देशभरातील सुमारे २५० निवडक व्यक्तींना बोलावणे देण्यात आले आहे. या यादीत विविध क्षेत्रातील उल्लेखनीय व्यक्तींचा समावेश आहे, ज्यात शेती, पर्यावरण संवर्धन आणि ग्रामीण विकासातील योगदान देणाऱ्यांना प्राधान्य देण्यात आले आहे. चंद्रशेखर भडसावळे हे ‘सगुणा बाग’ प्रकल्पाद्वारे शेतकऱ्यांना नैसर्गिक शेतीची कौशल्ये शिकवतात. त्यांच्या शून्य-नांगरणी तंत्राने शेतजमिनीची सुपीकता टिकवली जाते, तर जलसंवर्धन आणि कृषी पर्यटनाने ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला चालना मिळाली आहे. कृषिरत्न पुरस्काराने सन्मानित भडसावळे यांचे हे निमंत्रण महाराष्ट्राच्या शेतकऱ्यांसाठी अभिमानाची बाब आहे. प्रजासत्ताक दिनाच्या निमित्ताने राष्ट्रपती मुर्मू यांच्या या (At Home) उपक्रमाने देशातील विविध क्षेत्रातील योगदानकर्त्यांना मान्यता मिळाली आहे. हे निमंत्रण केवळ वैयक्तिक सन्मान नसून, शाश्वत शेती आणि ग्रामीण विकासाच्या मोठ्या चळवळीचे प्रतीक आहे.
राष्ट्रपती भवनात At Home साठी निमंत्रित चंद्रशेखर भडसावळे म्हणजे सेंद्रिय शेतीचे शिल्पकार
भारतीय शेतीला नवे वळण देणाऱ्या मोजक्या व्यक्तींमध्ये चंद्रशेखर भडसावळे यांचे नाव अत्यंत आदराने घेतले जाते. पारंपरिक रासायनिक शेतीऐवजी सेंद्रिय व नैसर्गिक शेती हीच भविष्याची दिशा आहे, हे त्यांनी कृतीतून सिद्ध करून दाखवले. शेतकरी, संशोधक, मार्गदर्शक आणि पर्यावरणप्रेमी अशी त्यांची ओळख आहे.
प्रारंभिक जीवन आणि प्रेरणा
चंद्रशेखर भडसावळे यांचा जन्म महाराष्ट्रात झाला. सुरुवातीला त्यांनी रासायनिक खतांवर आधारित आधुनिक शेती केली; परंतु काही वर्षांतच त्यांना जाणवले की ही शेती जमिनीची सुपीकता कमी करत आहे. उत्पादन खर्च वाढवत आहे शेतकऱ्यांना कर्जाच्या गर्तेत ढकलत आहे याच जाणीवेतून त्यांनी शेतीचा पूर्ण विचार बदलण्याचा निर्णय घेतला.
सेंद्रिय शेतीकडे वाटचाल
१९९० च्या दशकात भडसावळे यांनी सेंद्रिय शेतीचा सखोल अभ्यास सुरू केला. देश-विदेशातील संशोधन, पारंपरिक भारतीय शेतीपद्धती, नैसर्गिक संसाधनांचा वापर यांचा अभ्यास करून त्यांनी स्वतःच्या शेतात प्रयोग सुरू केले.
त्यांची शेतीची वैशिष्ट्ये :
रासायनिक खते व कीटकनाशके पूर्णतः टाळली देशी बियाण्यांचा वापर गांडूळ खत, जीवामृत, सेंद्रिय कंपोस्ट पिकांची विविधता (मल्टी-क्रॉपिंग) माती, पाणी आणि जैवविविधतेचे संवर्धन
‘सागर शेती’ – एक आदर्श मॉडेल
महाराष्ट्रातील त्यांचे शेत “सागर शेती” हे सेंद्रिय शेतीचे आदर्श उदाहरण मानले जाते. येथे फळबागा, भाजीपाला, धान्य, औषधी वनस्पती अशा विविध पिकांचे उत्पादन घेतले जाते. महत्त्वाचे म्हणजे, सेंद्रिय शेती करूनही उत्पादन भरघोस मिळू शकते आणि शेतकरी आर्थिकदृष्ट्या सक्षम होऊ शकतो, हे त्यांनी दाखवून दिले.
शेतकऱ्यांसाठी मार्गदर्शक
चंद्रशेखर भडसावळे हे केवळ शेतकरी नाहीत, तर शेतीचे शिक्षक आहेत. त्यांनी शेतकऱ्यांसाठी कार्यशाळा घेतल्या प्रशिक्षण शिबिरे आयोजित केली शाळा-महाविद्यालयांमध्ये व्याख्याने दिली आज हजारो शेतकरी त्यांच्या मार्गदर्शनामुळे सेंद्रिय शेतीकडे वळले आहेत.
चंद्रशेखर भडसावळे यांना मिळालेले सन्मान आणि पुरस्कार
सेंद्रिय शेतीतील अमूल्य योगदानाबद्दल त्यांना अनेक पुरस्कारांनी गौरवण्यात आले आहे.
- पद्मश्री पुरस्कार – भारत सरकारकडून
- विविध राष्ट्रीय-आंतरराष्ट्रीय कृषी पुरस्कार
- पर्यावरण संरक्षणासाठी विशेष सन्मान
हा सन्मान केवळ एका व्यक्तीसाठी नाही, तर संपूर्ण सेंद्रिय शेती चळवळीचा गौरव आहे. पर्यावरण आणि भविष्याचा विचार भडसावळे यांचे तत्त्वज्ञान स्पष्ट आहे –“शेती ही निसर्गाविरुद्ध नाही, तर निसर्गासोबत असली पाहिजे.”
त्यांच्या मते :
- सेंद्रिय शेतीमुळे जमिनीचे आरोग्य सुधारते
- पाणी आणि हवा स्वच्छ राहते
- ग्राहकांना सुरक्षित व पौष्टिक अन्न मिळते
- शेतकरी आत्मनिर्भर बनतो
निष्कर्ष
चंद्रशेखर भडसावळे हे आधुनिक काळातील शेतकरी-ऋषी म्हणायला हरकत नाही. त्यांनी सिद्ध केले की शेती ही तोट्याची नसून, योग्य पद्धतीने केली तर ती नफा देणारी पर्यावरणपूरक आणि समाजासाठी हितकारी ठरू शकते त्यांचे जीवनकार्य आजच्या आणि पुढील पिढ्यांसाठी प्रेरणादायी दीपस्तंभ आहे.
समाज माध्यमावरील प्रतिक्रियेसाठी येथे क्लिक करा.
आमचे अन्य ब्लॉगपोस्ट :
