Budget 2025 – केंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन आज आपला सलग आठवा केंद्रीय अर्थसंकल्प सादर करणार आहेत. ज्याकडे संपूर्ण देशाचे लक्ष लागून आहे. सध्याच्या अंतरराष्ट्रीय परिस्थितीत, जेथे युद्धे, महामारी व नैसर्गिक आपत्ती, विशेषत: कोविड नंतरची जागतिक महागाई सारख्या अडचणींचा जग सामना करत आहे तेव्हा त्याचा परिणाम संपूर्ण विश्वातील सर्व देशांवर साहजिकच होत असतो. या सर्व परिस्थितीतून आपल्या देशातील महागाई न वाढता देशाची सुरक्षा सांभाळत विकास साधने म्हणजे तेवढे सोपे नक्कीच नसते. म्हणून अर्थसंकल्पाकडे संपूर्ण देशाचे लक्ष आहे. काय स्वस्त होईल ? काय महागणार ? टैक्स रचना कशी असेल ? उद्योजकांसाठी काय राहील ? असे प्रश्न सर्वसामान्यांपासून तर उद्योगपतींपर्यंत सर्वांनाच पडलेले आहेत आणि त्याच्या उत्तरासाठी सर्वजन आतुरतेने बजेटची वाट पाहत आहेत. त्यासोबतच मोदी सरकार चे महत्वाकांक्षी सेमीकंडक्टर आणि Artificial Intilligance (AI) प्रकल्पांना बजेट मध्ये किती प्रमाणात स्थान मिळेल हे पाहणे औत्सुक्याचे ठरणार आहे.
- Budget 2025 LIVE
- केंद्रीय अर्थसंकल्प २०२५: पंतप्रधान मोदींचे संबोधन, ‘विकसित भारत’साठी महत्त्वाचे पाऊल
- Budget 2025 मुख्य मुद्दे:
Budget 2025 LIVE
Budget 2025 LIVE सौ. संसद टी.व्ही.
Budget 2025 ची ब्रीफकेस
मागील अर्थ संकल्प सादर करताना २०१९ मध्ये त्यांनी पारंपारिक बजेट ब्रीफकेसऐवजी ‘बही-खाता’ या पारंपारिक पद्धतीचा अवलंब केला होता. त्यानंतर, २०२१ पासून, त्यांनी डिजिटल टॅबलेटचा वापर सुरू केला, जो लाल कापडात गुंडाळलेला असतो आणि त्यावर राष्ट्रीय चिन्ह असते.
आजच्या अर्थसंकल्पातून, करदाते आणि शेअर बाजार दोघेही महत्त्वपूर्ण घोषणांची अपेक्षा करत आहेत. करदाते कर स्लॅबमध्ये बदल होऊन करभार कमी होईल अशी आशा बाळगून आहेत, ज्यामुळे त्यांच्या खर्च करण्यायोग्य उत्पन्नात वाढ होईल. तसेच, शेअर बाजार भांडवली खर्च आणि वित्तीय तूट यांसारख्या आकडेवारीकडे लक्ष ठेवून आहे.
अर्थसर्वेक्षणानुसार, २०२५-२६ या आर्थिक वर्षासाठी ६.३% ते ६.८% दरम्यान वाढीचा अंदाज वर्तविला गेला आहे, जो २०२४-२५ साठी अंदाजित ६.५% वाढीसारखाच आहे. मुख्य आर्थिक सल्लागार व्ही. अनंत नागेश्वरन यांनी गुंतवणूकदारांच्या आत्मविश्वासाला चालना देण्यासाठी नियमांचे शिथिलीकरण करण्याची आणि कंपन्यांनी आपल्या कर्मचाऱ्यांना चांगले वेतन आणि कार्यस्थिती प्रदान करून उपभोग वाढविण्याची विनंती केली आहे.
काही टॅक्स पॉलिसी सल्लागारांच्या, यांनी नमूद केले की, जे व्यक्ती ₹१५ लाख कमावतात, तेव्हा ते ३०% कर का भरतात, जेव्हा कंपन्या २५% कर भरत आहेत.
केंद्रीय अर्थसंकल्प २०२५: पंतप्रधान मोदींचे संबोधन, ‘विकसित भारत’साठी महत्त्वाचे पाऊल
Budget 2025 -केंद्रीय अर्थसंकल्प २०२५ सादर होण्यापूर्वी पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी राष्ट्राला संबोधित करत हा अर्थसंकल्प ‘विकसित भारत २०४७’ च्या दिशेने एक महत्त्वाचे पाऊल असल्याचे सांगितले. त्यांनी नवीन तंत्रज्ञान, गुंतवणूक आणि सर्वसमावेशक विकासावर भर देण्याची गरज व्यक्त केली.
Budget 2025 मुख्य मुद्दे:
➡ अर्थसंकल्प २०२५ हा परिवर्तनकारी ठरेल – पंतप्रधान मोदी
➡ मजबूत पायाभूत सुविधा (इन्फ्रास्ट्रक्चर) आणि डिजिटल तंत्रज्ञान यावर भर
➡ आर्थिक धोरणे जबाबदारीने आखण्याचे उद्दिष्ट
➡ देशातील प्रत्येक नागरिकाचा विकास आणि संधी वाढवण्याचा प्रयत्न
‘विकसित भारत’ संकल्पनेसाठी मोठे उद्दिष्ट
मोदींनी आपल्या भाषणात सांगितले की, भारतातील अर्थव्यवस्था जलद गतीने पुढे जात असून, आगामी अर्थसंकल्पात नवीन संधी, नवीन गुंतवणुकी आणि धोरणात्मक सुधारणा यांना चालना दिली जाईल. भारताने गेल्या काही वर्षांत अनेक मोठ्या आर्थिक पायाभूत प्रकल्पांची सुरुवात केली असून, यावर्षी त्याला अधिक बळ दिले जाईल.
तंत्रज्ञान आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) वर भर
कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), डिजिटल इंडिया, आणि स्टार्टअप इकोसिस्टमला चालना देण्यासाठी सरकार अधिक गुंतवणूक करणार असल्याचे मोदींनी स्पष्ट केले. AI आणि डिजिटल तंत्रज्ञानाचा भारताच्या प्रगतीत महत्त्वाचा वाटा असेल, असे ते म्हणाले.
Budget 2025: कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) केंद्रस्थानी?
केंद्रीय अर्थसंकल्प हा देशाच्या अर्थव्यवस्थेचा आणि विविध क्षेत्रांचा दिशादर्शक दस्तऐवज असतो. अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन या शनिवारी सकाळी ११ वाजता २०२५ चा अर्थसंकल्प सादर करणार असून, तज्ज्ञांचा अंदाज आहे की यंदाच्या अर्थसंकल्पात कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) केंद्रस्थानी असेल. सरकारने याआधी IndiaAI Mission, AI अवसंरचना (इन्फ्रास्ट्रक्चर) समर्थन, तसेच नैतिक AI फ्रेमवर्क्स यांसारख्या विविध उपक्रमांद्वारे पायाभूत सुविधा मजबूत केल्या आहेत. त्यामुळे आता अंमलबजावणी आणि विस्तारावर भर दिला जाण्याची शक्यता आहे.
IndiaAI Mission आणि अर्थसंकल्पीय अपेक्षा
EY India मधील तंत्रज्ञान सल्लागार भागीदार हरि बालाजी यांनी IndiaAI Mission च्या प्रगतीबाबत माहिती दिली. त्यांच्या मते, या मोहिमेसाठी सरकारने १०.४ हजार कोटी रुपयांची तरतूद केली आहे, ज्यामध्ये AI संगणन क्षमता (computing capacity), संशोधन आणि नवोपक्रम (Innovation) यावर भर दिला जात आहे.
IndiaAI Mission अंतर्गत काही महत्त्वाचे उपक्रम पुढीलप्रमाणे आहेत:
- IndiaAI Compute Capacity
- IndiaAI Innovation Centres
- IndiaAI Datasets Platform
महत्त्वाचे विकास:
- १०,००० GPUs पुढील १८-२४ महिन्यांत तैनात करण्याची योजना
- IndiaAI Datasets Platform जानेवारी २०२५ पर्यंत लाँच करण्याचा प्रस्ताव
अपेक्षा आहे की १०.४ हजार कोटी रुपयांची तरतूद अधिक वाढवली जाईल, जेणेकरून भारतातील AI क्षेत्र विकसित देशांच्या पातळीवर पोहोचेल. तसेच, GPU वितरण आणि डेटासेट प्लॅटफॉर्मच्या अंमलबजावणीसंबंधी अधिक स्पष्टता मिळेल.
स्थानिक AI विकासावर भर
त्यांनी स्थानिक AI नवोपक्रमांना चालना देण्याची गरज व्यक्त केली, विशेषतः:
- प्रादेशिक भाषांसाठी AI मॉडेल्स (vernacular LLMs) विकसित करणे
- डिजिटल पब्लिक इन्फ्रास्ट्रक्चर (DPI) वरील AI आधारित प्रकल्पांना प्रोत्साहन देणे
सरकारकडून डेटासेट प्लॅटफॉर्मच्या बीटा टप्प्यातील लाँचिंगची घोषणा होऊ शकते, जेणेकरून AI क्षेत्रातील उद्योजक आणि संशोधकांना त्याचा लाभ घेता येईल.
AI अवसंरचना आणि स्वायत्तता
बालाजी यांच्या मते, AI संगणन सुविधा मजबूत करण्यासाठी सरकारने ४.५ हजार कोटींची तरतूद केली आहे, जी भारतातील डिजिटल इन्फ्रास्ट्रक्चर अधिक भक्कम करण्यासाठी महत्त्वाची आहे.
Budget 2025 यावर्षी अपेक्षित घोषणाः
- AI चिप डिझाईन आणि उत्पादनासाठी भरीव गुंतवणूक
- उच्च-कार्यक्षमता संगणन (High-Performance Computing) सुविधांसाठी सरकारी किंवा खाजगी गुंतवणुकीत वाढ
- स्टार्टअप्स आणि संशोधन संस्थांसाठी AI संसाधने अधिक सुलभ करण्यासाठी धोरणात्मक पावले
जबाबदार आणि नैतिक AI
सरकारने AI मध्ये पारदर्शकता आणि जबाबदारी सुनिश्चित करण्यासाठी काही पावले उचलली आहेत. बालाजी यांच्या मते, राष्ट्रीय जबाबदार AI समिती (National Committee on Responsible AI) स्थापन करण्याबाबत घोषणा होऊ शकते. याशिवाय, AI निर्मित कंटेंटसाठी अनिवार्य वॉटरमार्किंग अनिवार्य करण्याचा प्रस्तावही अपेक्षित आहे, ज्यामुळे बनावट माहितीवर नियंत्रण ठेवता येईल.
कौशल्य विकास आणि AI क्षेत्रातील रोजगार
AI क्षेत्रात कुशल मनुष्यबळ निर्माण करण्यासाठी ५ लाख लोकांना प्रशिक्षण देण्यासाठी उद्योग क्षेत्रासोबत भागीदारी करण्यात आली आहे. याशिवाय, AI Productivity Labs सुरू करण्यात आल्या आहेत. मात्र, AI क्षेत्राच्या वेगवान विकासाच्या तुलनेत हे प्रयत्न अपुरे आहेत. त्यामुळे सरकार प्रादेशिक आणि उद्योग-केंद्रित कौशल्य विकास उपक्रमांना चालना देण्याची शक्यता आहे.
सारांश
- AI आणि डिजिटल इन्फ्रास्ट्रक्चरवर वाढीव गुंतवणुकीची शक्यता
- डेटासेट्स प्लॅटफॉर्म आणि GPU वितरणाच्या टप्प्यांची स्पष्टता
- स्थानिक AI संशोधन आणि नवोपक्रमांना चालना
- AI स्टार्टअप्स आणि संशोधन संस्थांसाठी अधिक सवलती
- जबाबदार AI आणि माहितीचे नियमन करण्यासाठी नवीन धोरणे
- AI कौशल्य विकासासाठी नवीन योजना आणि गुंतवणूक
Budget 2025 हा कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या विस्तारासाठी निर्णायक ठरू शकतो, असे मत अनेक तज्ज्ञांनी व्यक्त केले आहे.
स्थिर अर्थव्यवस्था आणि समावेशक वाढ
पंतप्रधानांनी शेती, लघु आणि मध्यम उद्योग (MSME) आणि स्थानिक उत्पादनाला प्रोत्साहन देण्याचे उद्दिष्ट स्पष्ट केले. ते म्हणाले की, भारतातील प्रत्येक नागरिक, शेतकरी, तरुण आणि उद्योजक यांना या अर्थसंकल्पाचा फायदा मिळेल.
शाश्वत विकास आणि स्वावलंबी भारत
मोदींनी नवीन ऊर्जा स्रोत, हरित तंत्रज्ञान आणि पर्यावरणपूरक प्रकल्प यावर अधिक भर देण्याचे संकेत दिले. भारताचा कार्बन उत्सर्जन कमी करण्याचा आणि हरित ऊर्जा क्षेत्रात जागतिक नेता बनण्याचा प्रयत्न आहे, असे त्यांनी स्पष्ट केले.
सारांश:
पंतप्रधान मोदींनी त्यांच्या भाषणात विकास, समावेशकता, तंत्रज्ञान आणि आर्थिक स्थिरता यावर भर दिला. त्यांनी अर्थसंकल्प २०२५ हा देशाच्या उज्ज्वल भविष्याचा मार्ग मोकळा करणारा ठरेल, असे सांगत सर्व नागरिकांना यात सहभागी होण्याचे आवाहन केले.
Budget 2025 अर्थसंकल्पाच्या पुढील घोषणांसाठी लक्ष ठेवा!
आमचे अन्य ब्लॉग :
