देशाच्या संरक्षण क्षमतेत ऐतिहासिक भर घालणारे दीर्घ पल्ल्याचे अँटी-शिप हायपरसॉनिक ग्लाइड मिसाईल (Long-range Anti-Ship Hypersonic Glide Missile) हे अत्याधुनिक क्षेपणास्त्र यंदाच्या ७७व्या प्रजासत्ताक दिन संचलनात प्रथमच देशासमोर सादर केले जाणार आहे. संरक्षण संशोधन व विकास संस्था (DRDO) यांनी स्वदेशी तंत्रज्ञानाच्या जोरावर विकसित केलेले हे क्षेपणास्त्र भारताच्या लष्करी सामर्थ्याचे नवे प्रतीक मानले जात आहे. हायपरसॉनिक वेगाने—म्हणजेच ध्वनीच्या वेगापेक्षा पाचपट अधिक गतीने—प्रवास करण्याची क्षमता असल्यामुळे हे क्षेपणास्त्र शत्रूच्या अत्याधुनिक रडार यंत्रणेलाही सहज चकवा देऊ शकते. विशेषतः समुद्रातील शत्रूच्या युद्धनौकांवर अचूक आणि प्रभावी हल्ला करण्यासाठी तयार करण्यात आलेल्या या क्षेपणास्त्रामुळे भारतीय नौदलाची मारक क्षमता लक्षणीयरीत्या वाढणार आहे. १५०० किलोमीटरपर्यंत मारा करण्याची क्षमता, विविध प्रकारचे पेलोड वाहून नेण्याची ताकद आणि उच्च एअरोडायनॅमिक कार्यक्षमता यांमुळे हे क्षेपणास्त्र आधुनिक युद्धतंत्रज्ञानातील एक मोठे पाऊल ठरते. या सादरीकरणामुळे भारत केवळ स्वदेशी संरक्षण उत्पादनातच नव्हे, तर हायपरसॉनिक तंत्रज्ञानाच्या जागतिक शर्यतीतही आघाडीवर पोहोचत असल्याचे स्पष्टपणे दिसून येत आहे.
DRDO ने भारतीय नौदलासाठी विकसित अत्याधुनिक शस्त्र -Long-range Anti-Ship Hypersonic Glide Missile
भारतीय नौदलाच्या भविष्यातील सामरिक गरजा लक्षात घेऊन संरक्षण संशोधन व विकास संस्था (DRDO) कडून विकसित करण्यात येत असलेले दीर्घ पल्ल्याचे अँटी-शिप हायपरसॉनिक ग्लाइड मिसाईल हे अत्यंत आधुनिक आणि सामर्थ्यशाली शस्त्र मानले जात आहे. डीआरडीओच्या एएसएल (Advanced Systems Laboratory) प्रकल्पाचे संचालक ए. प्रसाद गौड यांनी या क्षेपणास्त्राविषयी सविस्तर माहिती देताना सांगितले की, हे क्षेपणास्त्र खास भारतीय नौदलाच्या आवश्यकतेनुसार तयार करण्यात येत असून, समुद्रातील आधुनिक युद्धपद्धतींना सामोरे जाण्यासाठी ते अत्यंत उपयुक्त ठरणार आहे. त्यांनी स्पष्ट केले की या क्षेपणास्त्राचा सर्वात मोठा लाभ म्हणजे त्याचा हायपरसॉनिक वेग, ज्यामुळे ते ध्वनीच्या वेगापेक्षा अनेक पटीने अधिक गतीने प्रवास करते. या प्रचंड वेगामुळे शत्रूच्या अत्याधुनिक रडार यंत्रणेलाही ते वेळेत ओळखणे किंवा अडवणे जवळजवळ अशक्य ठरते.
या हायपरसॉनिक ग्लाइड मिसाईलची मारक क्षमता सुमारे १५०० किलोमीटरपर्यंत असून, एवढ्या लांब अंतरावरूनही ते अचूक लक्ष्य भेदू शकते. हे क्षेपणास्त्र विविध प्रकारचे पेलोड आणि वॉरहेड्स वाहून नेण्यास सक्षम असल्याने त्याचा वापर वेगवेगळ्या युद्धपरिस्थितींमध्ये करता येणार आहे. विशेषतः समुद्रात तैनात असलेल्या शत्रूच्या युद्धनौका, विमानवाहू नौका आणि महत्त्वाच्या सागरी लक्ष्यांवर अचूक व घातक हल्ला करण्याची क्षमता या प्रणालीमध्ये आहे. या अत्याधुनिक क्षेपणास्त्रामुळे भारतीय नौदलाची आक्रमक व संरक्षणात्मक ताकद लक्षणीयरीत्या वाढणार असून, हिंद महासागर क्षेत्रात भारताचे सामरिक वर्चस्व अधिक भक्कम होणार असल्याचे संरक्षण तज्ज्ञांचे मत आहे.
(DRDO) च्या या कामगिरीने महासागरातील भारताची ताकद वाढणार
(DRDO) ने तयार केलेली ही अत्याधुनिक क्षेपणास्त्र प्रणाली समुद्रातील शत्रूच्या युद्धनौका नष्ट करण्यासाठी विशेषतः डिझाइन करण्यात आली असून, त्यामुळे महासागरातील भारताची सामरिक ताकद मोठ्या प्रमाणात वाढणार आहे. हायपरसॉनिक वेग आणि उच्च दर्जाच्या एअरोडायनॅमिक कार्यक्षमतेमुळे हे क्षेपणास्त्र अत्यंत कमी उंचीवर व वेगवान मार्गाने प्रवास करत शत्रूच्या संरक्षण यंत्रणेला पूर्णपणे चकवा देऊ शकते. आधुनिक एअर डिफेन्स सिस्टीम, मिसाईल शिल्ड आणि रडार नेटवर्क असूनही हे क्षेपणास्त्र लक्ष्यावर अचूक प्रहार करण्यास सक्षम आहे, त्यामुळे समुद्रातील युद्धपद्धतींचे स्वरूपच बदलण्याची क्षमता या प्रणालीमध्ये आहे.
रडारला न सापडणारे तंत्रज्ञान
हायपरसॉनिक वेग म्हणजेच Mach 5 पेक्षा अधिक गतीने प्रवास करण्याची क्षमता असल्यामुळे हे क्षेपणास्त्र शत्रूच्या रडार यंत्रणेस सहजपणे हुलकावणी देते. अतिवेगामुळे ते अत्यंत कमी वेळेत लक्ष्यापर्यंत पोहोचते, ज्यामुळे शत्रूला प्रतिकाराची संधीच मिळत नाही. वेग, दिशा बदलण्याची क्षमता आणि उंचीतील सातत्यपूर्ण हालचाली यांमुळे हे क्षेपणास्त्र इंटरसेप्ट करणे जवळजवळ अशक्य ठरते. परिणामी, भारताच्या समुद्री सीमांच्या सुरक्षेत एक मोठी क्रांती घडून येणार असून, हिंद महासागर क्षेत्रात देशाची संरक्षण व्यवस्था अधिक मजबूत होणार आहे.
(DRDO) डीआरडीओचे हायपरसॉनिक मिशन
या क्षेपणास्त्राच्या माध्यमातून डीआरडीओचे हायपरसॉनिक मिशन अधिक वेगाने पुढे जात असून, भारत स्वदेशी अत्याधुनिक युद्धतंत्रज्ञान विकसित करणाऱ्या मोजक्या देशांच्या पंक्तीत स्थान मिळवत आहे. हायपरसॉनिक ग्लाइड मिसाईल आणि हायपरसॉनिक क्रूझ मिसाईल या दोन्ही तंत्रज्ञानांवर एकाच वेळी सुरू असलेले संशोधन भारताच्या भविष्यातील संरक्षण क्षमतेला नवी दिशा देणारे ठरणार आहे.
(DRDO) डीआरडीओचे हायपरसॉनिक मिशन
भारताच्या संरक्षण सामर्थ्याला नव्या उंचीवर नेण्यासाठी संरक्षण संशोधन व विकास संस्था (DRDO) सध्या हायपरसॉनिक तंत्रज्ञानाच्या क्षेत्रात अत्यंत महत्त्वपूर्ण काम करत आहे. या अंतर्गत डीआरडीओ दोन प्रमुख दिशांनी संशोधन व विकास करत असून, त्यामध्ये हायपरसॉनिक ग्लाइड मिसाईल तंत्रज्ञान आणि हायपरसॉनिक क्रूझ मिसाईल तंत्रज्ञान यांचा समावेश आहे. ध्वनीच्या वेगापेक्षा पाचपट अधिक वेगाने उड्डाण करणारी ही क्षेपणास्त्रे अत्यंत कमी वेळेत लक्ष्य गाठण्यास सक्षम असून, शत्रूच्या अत्याधुनिक संरक्षण प्रणालीलाही निष्प्रभ ठरवू शकतात. या दोन्ही तंत्रज्ञान प्रणालींच्या यशस्वी विकासामुळे भारतीय लष्कर, नौदल आणि हवाई दलाची मारक क्षमता भविष्यात अनेकपटींनी वाढणार आहे. स्वदेशी संशोधनावर आधारित हे हायपरसॉनिक मिशन भारताला जागतिक संरक्षण तंत्रज्ञानाच्या आघाडीवर नेणारे ठरणार असून, आत्मनिर्भर भारताच्या दिशेने टाकलेले हे एक निर्णायक पाऊल मानले जात आहे.
समाज माध्यमावरील प्रतीकीरीयेसाठी येथे क्लिक करा.
आमचे अन्य ब्लॉगपोस्ट :
