श्रीहरिकोटा (आंध्र प्रदेश) : ISRO च्या २०२६ च्या पहिल्या प्रमुख अवकाश मोहिमेत भारताच्या पीएसएलव्ही-सी६२ रॉकेटने यशस्वी उड्डाण केले असले तरी ध्रुवीय सूर्यसिंक्रोन ऑर्बिट गाठण्यात त्याला अपयश आले आहे. सकाळी १०:१८ वाजता श्रीहरिकोटा येथील सतीश धवन अवकाश केंद्रातून झालेल्या प्रक्षेपणात डीआरडीओचे हायपरस्पेक्ट्रल निरीक्षण उपग्रह ईओएस-एन१ आणि १५ सहयात्री उपग्रह यशस्वीपणे रॉकेटमध्ये बसवले गेले होते. मात्र, पीएस३ टप्प्यातील तांत्रिक बिघाडामुळे मोहीम पूर्णपणे यशस्वी झाली नाही. प्रक्षेपणानंतर ३८० सेकंदांनी पीएस३ स्टेजमध्ये रोल रेट डिस्टर्बन्स (गतीतील व्यत्यय) निर्माण झाला, ज्यामुळे रॉकेट फिरले आणि नियोजित कक्षेत पोहोचू शकले नाही. हे पीएसएलव्हीच्या सूर्यसिंक्रोन ऑर्बिट मोहिमेतील सलग दुसरे अपयश ठरणारे आहे. आयएसआरओचे अध्यक्ष डॉ. व्ही. नारायणन यांनी ही बाब कबूल करताना सांगितले की, तज्ञांची टीम डेटा विश्लेषण करत असून, उपग्रहांमधून काही कार्यक्षमता शिल्लक आहे का ते तपासले जात आहे.
ISRO मोहीम : बहुराष्ट्रीय सहभाग आणि खास उपग्रह
ISRO च्या या मोहिमेत डीआरडीओचा ईओएस-एन१ हायपरस्पेक्ट्रल उपग्रह प्रमुख होता, जो पृथ्वीवर हायपरस्पेक्ट्रल इमेजिंगद्वारे लष्करी निरीक्षण, कृषी आणि पर्यावरण सर्वेक्षणासाठी उपयुक्त ठरेल. याशिवाय खासगी कंपन्या आणि नेपाल, युनायटेड किंगडम, ब्राझीलसह इतर देशांचे १५ सहयात्री उपग्रह होते. हे उपग्रह छोटे असले तरी व्यावसायिक आणि संशोधन क्षेत्रात महत्त्वाचे आहेत. ISRO -आयएसआरओने २०२६ चा पहिला मोठा प्रक्षेपण यशस्वी उड्डाणाने सुरू केला असला तरी ऑर्बिट अपयशामुळे विज्ञानप्रेमी आणि अवकाश क्षेत्रातील तज्ज्ञ निराश झाले आहेत. पूर्वीच्या अपयशाप्रमाणे डेटा विश्लेषणानंतर उपाययोजना केल्या जातील, असे डॉ. नारायणन यांनी आश्वासन दिले.
भविष्यातील आव्हाने पीएसएलव्ही सीरीजमधील हे सलग दुसरे अपयश आहे. मात्र, संस्थेची चिकाटी आणि कार्यशैली पाहता लवकरच ISRO या अपयशातून बाहेर पडून यशाचे नवीन शिखर गाठेल यात शंका नाही. येत्या काळात जीएसएलव्ही मार्क३ आणि इतर मोहिमा राबविल्या जाणार आहेत त्यावर सर्वांचे लक्ष असणार आहे.
.
ISRO मोहिमेचे तांत्रिक वैशिष्ट्ये
पीएसएलव्ही-डीएल प्रकारचे हे प्रक्षेपण वाहन उंची ४४.४ मीटर, उड्डाण वजन २६० टन आणि चार टप्प्यांचे आहे, ज्यात दोन सॉलिड स्ट्रॅप-ऑन मोटर्स आहेत. मुख्य उपग्रह ईओएस-एन१ (अन्वेषा) हे डीआरडीओद्वारा विकसित हायपरस्पेक्ट्रल इमेजिंग उपग्रह असून, शेती, शहरी नकाशा आणि पर्यावरण निरीक्षणासाठी उपयुक्त आहे. याशिवाय, स्पॅनिश स्टार्टअप ऑर्बिटल पॅराडाइमचे केस्ट्रेल इनिशियल टेक्नॉलॉजी डेमॉन्स्ट्रेटर (किड) हे री-एंट्री वाहनाचे प्रोटोटाइप दाखवणारे शेवटचे सहयात्री उपग्रह आहे, जे दक्षिण प्रशांत महासागरात उतरणार आहे. वाहन आणि उपग्रहांचे एकीकरण पूर्ण झाले असून, प्री-लॉन्च तपासण्या सुरू आहेत.
ISRO च्या पीएसएलव्ही-सी६२ / ईओएस-एन१ मोहीम उद्या दि. १२-०१-२०२६ रोजी प्रक्षेपणास तयार यूट्यूबवर लाइव्ह प्रसारण –
सहयात्री उपग्रह आणि प्रयोग
या मोहिमेत देशांतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय १५ सहयात्री उपग्रहांचा समावेश आहे, ज्यात बेंगलोरच्या ऑर्बिटएआयड एरोस्पेसचे आयुलसॅट (सॅटेलाइट रिफ्युएलिंग डेमो), एआय-आधारित एमओआय-१ आणि पीएस४ प्रयोगाचा समावेश आहे. किड उपग्रहाचे री-एंट्री डेमो हे युरोपियन स्टार्टअपचे पहिले पाऊल आहे. ही मोहीम यशस्वी झाल्यास भारताच्या व्यावसायिक अंतराळ क्षेत्राला चालना मिळेल.
पीएसएलव्हीची यशोगाथा
आयएसआरओचे ‘वर्कहॉर्स’ पीएसएलव्हीने ६३ यशस्वी उड्डाणे केली आहेत, ज्यात चंद्रयान-१, मंगलयान, आदित्य-एल१ आणि एस्ट्रोसॅटसारख्या मोहिमांचा समावेश आहे. २०१७ मध्ये एकाच मोहिमेत १०४ उपग्रह प्रक्षेपित करून जगाचा रेकॉर्ड केला. पीएसएलव्ही-सी६२ ही मोहीम पीएसएलव्ही-सी६१ नंतरची महत्त्वपूर्ण पुनरागमन आहे.
ISRO च्या अधिकृत एक्स पोस्टनुसार, प्रक्षेपण १०:१८:३० वाजता होईल आणि यूट्यूबवर लाइव्ह प्रसारण असेल. ही मोहीम भारताच्या अंतराळ महासत्तेचे नवे पर्व उजळेल.
समाज माध्यम साईट “X” वरील इस्रोची प्रतिक्रिया वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा.
आमचे अन्य ब्लॉगपोस्ट :
