नवी दिल्ली – भारताच्या विज्ञान-तंत्रज्ञान क्षेत्रात एक महत्त्वपूर्ण यश नोंदवत केंद्रीय मंत्री डॉ. जितेंद्र सिंह यांनी (National Quantum Mission) ‘नॅशनल क्वांटम मिशन’बाबत मोठी माहिती दिली आहे. त्यांनी सोशल मीडियावर केलेल्या पोस्टमध्ये सांगितले की, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी २०२३ मध्ये सुरू केलेल्या या मिशनने अवघ्या ३ वर्षांत १,००० किमी सुरक्षित क्वांटम संवाद (Secure Communication) साध्य करण्याचा महत्त्वाचा टप्पा गाठला आहे. विशेष म्हणजे, या मिशनचे मूळ लक्ष्य ८ वर्षांत २,००० किमी सुरक्षित संवाद साध्य करण्याचे होते, मात्र त्याच्या निम्म्या अंतराचे यश अत्यंत कमी कालावधीत मिळाले आहे. ही प्रगती भारताच्या क्वांटम तंत्रज्ञानातील (Quantum Technology) क्षमतेचे द्योतक मानली जात आहे. क्वांटम कम्युनिकेशन ही अत्यंत सुरक्षित माहिती देवाणघेवाण प्रणाली असून, यात हॅकिंग किंवा डेटा चोरी जवळजवळ अशक्य मानली जाते. त्यामुळे संरक्षण, बँकिंग, सायबर सुरक्षा आणि सरकारी संवाद प्रणालींसाठी ही क्रांतिकारी ठरते.
National Quantum Mission बद्दल डॉ. जितेंद्र सिंह यांची माहिती
डॉ. जितेंद्र सिंह यांनी पुढे सांगितले की, या (National Quantum Mission) मिशनअंतर्गत स्टार्टअप्सची संख्या देखील वेगाने वाढत आहे. सुरुवातीला केवळ ८ स्टार्टअप्स असताना, आता ती संख्या १७ वर पोहोचली आहे. यामध्ये ९ नवीन डीप-टेक (Deep-Tech) स्टार्टअप्सचा समावेश असून, ते अत्याधुनिक संशोधनावर काम करत आहेत. हे स्टार्टअप्स विविध नाविन्यपूर्ण क्षेत्रांमध्ये काम करत आहेत. उदाहरणार्थ, क्वांटम बायोसेंसर (Quantum Biosensors) च्या मदतीने आजारांचे लवकर आणि अचूक निदान शक्य होणार आहे. तसेच, फोटॉन सेन्सिंग तंत्रज्ञान (Photon Sensing Technology) द्वारे सूक्ष्म पातळीवरील बदल ओळखणे सुलभ होईल. याशिवाय क्वांटम पोजिशनिंग सिस्टम (Quantum Positioning System), अॅटोमिक मेमरी (Atomic Memory) आणि प्रिसिजन इलेक्ट्रॉनिक सिस्टम्स (Precision Electronic Systems) यांसारख्या क्षेत्रांतही संशोधन वेगाने सुरू आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, या तंत्रज्ञानामुळे भविष्यातील संगणक, संचार प्रणाली आणि आरोग्य क्षेत्रात मोठे बदल घडू शकतात. विशेषतः क्वांटम संगणन (Quantum Computing) आणि क्वांटम कम्युनिकेशनमुळे डेटा प्रक्रिया वेगवान आणि अधिक सुरक्षित होईल.
भारत सरकारचा (National Quantum Mission) ‘नॅशनल क्वांटम मिशन’ हा देशाला जागतिक क्वांटम तंत्रज्ञान क्षेत्रात आघाडीवर नेण्याचा महत्त्वाकांक्षी उपक्रम आहे. या मिशनमुळे संशोधन, नवकल्पना आणि स्टार्टअप्सला मोठा चालना मिळत असून, भारत जागतिक स्तरावर तंत्रज्ञानाच्या शर्यतीत आपले स्थान अधिक मजबूत करत आहे.
एकंदरीत, अल्पावधीत मिळालेल्या या यशामुळे भारताच्या वैज्ञानिक क्षमतेवर पुन्हा एकदा शिक्कामोर्तब झाले असून, येणाऱ्या काळात ‘नॅशनल क्वांटम मिशन’ देशासाठी गेमचेंजर ठरण्याची चिन्हे दिसत आहेत.
समाज माध्याम्वरील प्रतिक्रियेसाठी येथे क्लिक करा.
आमचे अन्य ब्लॉगपोस्ट :
