महाराष्ट्रातील ग्रामीण भागात डिजिटल व्यवहारांना चालना देण्यासाठी (Reserve Bank of India) रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) कडून “Direct Contact Awareness Programme” अंतर्गत विशेष जनजागृती मोहिम राबविण्यात येत आहे. या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश ग्रामपंचायत स्तरावर नागरिकांना सुरक्षित, सोपे आणि विश्वासार्ह डिजिटल पेमेंट प्रणालींबद्दल माहिती देणे हा आहे. RBI ने कॉमन सर्व्हिस सेंटर्स (CSC) आणि स्थानिक प्रशासनाच्या सहकार्याने महाराष्ट्रातील विविध ग्रामपंचायतींमध्ये प्रत्यक्ष भेटी घेऊन जनजागृती कार्यक्रम आयोजित करण्यास सुरुवात केली आहे. या मोहिमेची सुरुवात छत्रपती संभाजीनगर जिल्ह्यात करण्यात आली असून पुढील काळात संपूर्ण राज्यात हा उपक्रम विस्तारला जाणार आहे.
Reserve Bank of India च्या वतीने ग्रामस्तरावर थेट संवादातून डिजिटल साक्षरता
या कार्यक्रमांतर्गत RBI अधिकारी, बँक प्रतिनिधी आणि CSC व्हिलेज लेव्हल एंटरप्रेन्युअर्स (VLEs) गावागावात जाऊन नागरिकांशी थेट संवाद साधत आहेत. मोबाईलद्वारे पैसे पाठवणे, UPI, QR कोड, AEPS यांसारख्या डिजिटल व्यवहार पद्धतींचे प्रात्यक्षिक देऊन लोकांना प्रत्यक्ष प्रशिक्षण दिले जात आहे. तसेच या सत्रांमध्ये फसवणूक टाळण्यासाठी आवश्यक उपाय, OTP शेअर न करणे, सुरक्षित पासवर्ड वापरणे याबाबतही मार्गदर्शन केले जाते. RBI च्या या उपक्रमामागे डिजिटल व्यवहारांबाबत विश्वास निर्माण करणे आणि सायबर सुरक्षेबाबत जागरूकता वाढवणे हा प्रमुख हेतू आहे.
‘हर पेमेंट डिजिटल’ मोहिमेला चालना
हा उपक्रम (Reserve Bank of India) RBI च्या “Har Payment Digital” या राष्ट्रीय मोहिमेचा एक भाग आहे. देशभरात डिजिटल पेमेंट्सचा वापर वाढवणे आणि रोख व्यवहारांवरील अवलंबित्व कमी करणे हे या मोहिमेचे उद्दिष्ट आहे. RBI कडून दरवर्षी “Digital Payments Awareness Week” साजरा करूनही नागरिकांना सुरक्षित डिजिटल व्यवहारांची माहिती दिली जाते.
महिलांवर आणि स्वयं-सहायता गटांवर विशेष लक्ष
या जनजागृती कार्यक्रमात महिला बचत गट (SHG), शेतकरी आणि ग्रामीण उद्योजक यांना विशेष प्राधान्य दिले जात आहे. महिलांना डिजिटल व्यवहार शिकवून त्यांना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम बनवण्याचा प्रयत्न केला जात आहे. यामुळे ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला गती मिळण्यास मदत होणार आहे.
आर्थिक समावेशनासाठी महत्त्वाचा टप्पा
तज्ञांच्या मते, अशा प्रकारचे थेट संपर्क कार्यक्रम ग्रामीण भागातील डिजिटल दरी (digital divide) कमी करण्यासाठी अत्यंत उपयुक्त ठरत आहेत. बँकिंग सेवा सर्वांपर्यंत पोहोचवणे, सरकारी योजनांचा लाभ सुलभ करणे आणि पारदर्शक व्यवहार व्यवस्था निर्माण करणे यासाठी हे उपक्रम महत्त्वाचे मानले जात आहेत.
निष्कर्ष
महाराष्ट्रातील ग्रामपंचायतींमध्ये (Reserve Bank of India) RBI कडून राबविण्यात येणारा “Direct Contact Awareness Programme” हा ग्रामीण भारताला डिजिटल अर्थव्यवस्थेशी जोडण्याच्या दिशेने एक महत्त्वपूर्ण पाऊल आहे. या उपक्रमामुळे नागरिकांमध्ये डिजिटल व्यवहारांविषयी आत्मविश्वास वाढत असून, सुरक्षित आणि सक्षम आर्थिक व्यवहारांची पायाभरणी होत आहे.
समाज माध्यमावरील प्रतिक्रियेसाठी येथे क्लिक करा.
आमचे अन्य ब्लॉगपोस्ट :
