अमेरिकेने रशियावरील Russian Oil Sanctions तेल निर्बंधांमध्ये मर्यादित शिथिलता देत भारतीय रिफायनऱ्यांना मोठा दिलासा दिला आहे. Press Trust of India (PTI) च्या वृत्तानुसार, U.S. Department of the Treasury ने रशियन कच्च्या तेलावर लागू असलेल्या काही निर्बंधांमध्ये सवलत देण्याचा निर्णय घेतला आहे. या निर्णयानुसार भारतीय तेल शुद्धीकरण कंपन्यांना सध्या समुद्रात टँकरवर साठवून ठेवलेल्या रशियन कच्च्या तेलाच्या लाखो बॅरल्सची खरेदी करण्यास परवानगी देण्यात आली आहे. या निर्णयामुळे जागतिक ऊर्जा बाजारात आणि भारताच्या ऊर्जा सुरक्षेत महत्त्वाची घडामोड घडल्याचे मानले जात आहे. अमेरिकेने जारी केलेल्या नव्या मार्गदर्शक सूचनांनुसार, ५ मार्च २०२६ पर्यंत जहाजांवर आधीच लोड केलेल्या रशियन कच्च्या तेलाच्या साठ्यावर ही सवलत लागू होणार आहे. म्हणजेच त्या तारखेपर्यंत टँकरवर भरलेले तेल भारतीय रिफायनऱ्यांना खरेदी करून आयात करण्याची मुभा दिली आहे. या तेलाच्या पुरवठ्याची प्रक्रिया एप्रिल २०२६ च्या सुरुवातीपर्यंत सुरू राहू शकते, असेही स्पष्ट करण्यात आले आहे.
Russian Oil Sanctions
रशिया आणि युक्रेन युद्धानंतर रशिया वर अनेक पाश्चिमात्य देशांनी आर्थिक आणि ऊर्जा क्षेत्रातील निर्बंध लादले होते. त्यात रशियन तेलाच्या निर्यातीवरही मोठ्या प्रमाणावर मर्यादा आणण्यात आल्या होत्या. मात्र, ऊर्जा बाजारात निर्माण झालेली अस्थिरता आणि अनेक देशांची तेलावर असलेली अवलंबित्व लक्षात घेता काही व्यवहारांसाठी मर्यादित सवलती देण्यात येत आहेत.
भारत हा जगातील सर्वात मोठ्या कच्च्या तेलाच्या आयातदारांपैकी एक देश आहे. भारत गेल्या काही वर्षांत रशियाकडून मोठ्या प्रमाणावर सवलतीच्या दरात कच्चे तेल खरेदी करत आहे. त्यामुळे अमेरिकेच्या Russian Oil Sanctions बाबतच्या या निर्णयामुळे भारतीय तेल कंपन्यांना आधीच समुद्रात साठवून ठेवलेल्या रशियन तेलाची खरेदी करून त्याचा वापर करण्याची संधी मिळणार आहे. यामुळे भारताच्या ऊर्जा सुरक्षेला काही प्रमाणात स्थिरता मिळू शकते.
ऊर्जा तज्ज्ञांच्या मते, या निर्णयामुळे जागतिक तेल बाजारातील पुरवठ्यावर सकारात्मक परिणाम होऊ शकतो. तसेच भारतातील पेट्रोलियम कंपन्यांना स्वस्त दरात उपलब्ध असलेले रशियन कच्चे तेल मिळाल्यास देशातील इंधन व्यवस्थापनावरही त्याचा परिणाम होण्याची शक्यता आहे.
एकूणच, अमेरिकेच्या अर्थ विभागाने दिलेल्या या मर्यादित Russian Oil Sanctions वरील सवलतीमुळे भारत-रशिया ऊर्जा व्यापाराला तात्पुरता दिलासा मिळाला असून जागतिक ऊर्जा बाजारातील तणाव काही प्रमाणात कमी होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
Iran War आणि Russian Oil Sanctions च्या कैचीत कच्चे तेल
सध्या जागतिक स्तरावर सुरू असलेल्या Israel–Iran conflict मुळे आंतरराष्ट्रीय तेल बाजारात मोठी अस्थिरता निर्माण झाली आहे. मध्यपूर्वेतून होणाऱ्या तेलपुरवठ्यावर या संघर्षाचा थेट परिणाम होत असून जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमतींमध्ये मोठी वाढ होत आहे. तज्ज्ञांच्या मते, युद्ध आणि सुरक्षेच्या धोक्यांमुळे तेल वाहतुकीचा खर्च, विमा प्रीमियम आणि पुरवठा साखळीवरील दबाव वाढला आहे. परिणामी ब्रेंट क्रूड तेलाच्या किमती 80 डॉलर प्रति बॅरलच्या आसपास पोहोचल्या असून काही परिस्थितीत त्या 100 डॉलरपेक्षा जास्तही जाऊ शकतात, अशी शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
दरम्यान, रशियावर आधीपासून लागू असलेल्या आंतरराष्ट्रीय निर्बंधांमुळे Russia कडून होणाऱ्या तेलपुरवठ्यावर मर्यादा आहेत. परंतु इराण संघर्षामुळे मध्यपूर्वेतील पुरवठा कमी होण्याची भीती वाढल्याने अनेक देश पर्यायी स्रोत म्हणून रशियन तेलाकडे वळण्याची शक्यता वाढली आहे. विशेषतः आशियातील मोठे तेल आयातदार देश, जसे की India आणि China, हे वाढत्या किमती आणि पुरवठा अनिश्चिततेमुळे रशियाकडून अधिक तेल खरेदी करण्याचा विचार करत असल्याचे ऊर्जा तज्ज्ञांचे मत आहे.
युद्धामुळे मध्यपूर्वेतील अत्यंत महत्त्वाचा समुद्री मार्ग Strait of Hormuz देखील चर्चेत आला आहे. या मार्गातून जगातील जवळपास 20 टक्के तेल वाहतूक होते. या मार्गावर तणाव वाढल्यास जागतिक तेलपुरवठा मोठ्या प्रमाणावर बाधित होऊ शकतो आणि त्याचा परिणाम पेट्रोल-डिझेलच्या किमतींवर तसेच अनेक देशांच्या अर्थव्यवस्थेवर होऊ शकतो. त्यामुळे सध्याची इराण-इस्रायल परिस्थिती केवळ राजकीयच नाही तर जागतिक ऊर्जा सुरक्षेसाठीही अत्यंत महत्त्वाची मानली जात आहे. अशा परिस्थितीत भारताला अमेरिकेकडून रशियन कच्च्या तेलावर लागू असलेल्या काही निर्बंधांमध्ये सवलत देण्याचा घेतलेल्या निर्णयाचा फायदा भारताला होणार आहे हे मात्र नक्की !
संबंधित बातमीविषयीची समाज माध्यम साईट “X” वरील PTI ची पोस्ट पाहण्यासठी येथे क्लिक करा.
आमचे अन्य ब्लॉगपोस्ट :
