भारतीयांच्या मनातील श्रद्धास्थान असलेल्या गुजरातमधील प्रसिद्ध सोमनाथ मंदिरात (Somnath Temple) दि. ८ ते ११ जानेवारी दरम्यान आयोजित ‘सोमनाथ स्वाभिमान पर्व’ कार्यक्रमात पंतप्रधान नरेंद्र मोदी ११ जानेवारीला सहभागी होणार आहेत. या चार दिवसांच्या उत्सवात विविध आध्यात्मिक आणि सामाजिक कार्यक्रम घेतले जाणार असून, मंदिराच्या १००० वर्षांच्या प्रतिकाराची कथा साजरी केली जाणार आहे. “१००० वर्षांच्या प्रतिकाराची प्रेरणादायी कथा” नावाच्या मथळ्याखाली – पंतप्रधान मोदी यांनी ५ जानेवारीला प्रसिद्ध केलेल्या ओपेडमध्ये सोमनाथ मंदिराच्या वैभवशाली इतिहासाचा उल्लेख केला आहे. इतिहासात १०२६ मध्ये महमूद गझनवीच्या हल्ल्यापासून ते नंतरच्या काळातील अनेक आक्रमणांपर्यंत मंदिराचा नाश झाला, मात्र प्रत्येक वेळी कोणत्या न कोणत्या हिंदू धर्माभिमानी सत्ताधीशांनी याचे पुनर्जीवन केले जसे कि, राजा भीम प्रथम, अहिल्याबाई होळकर यांसारख्या श्रद्धावंतांनी त्याचे पुनर्निर्माण केले. तसेच स्वातंत्र्यानंतर सरदार पटेल यांनी १९४७ मध्ये खंडहर झालेल्या (Somnath Temple) सोमनाथ मंदिराच्या पुनर्रोपणाची शपथ घेतली, तर १९५१ मध्ये राष्ट्रपती राजेंद्र प्रसाद यांच्या हस्ते मंदिराचे लोकार्पण झाले होते. अशा या प्रेरणादायी सोमनाथ मंदिराने भारतीयांना कायम हिंदूधर्माभिमानाची शक्ती देऊन भारतीय समाजाला एकत्र बांधले आणि आपल्या हिंदू संस्कृतीचे रक्षण शिकवले.
Somnath Temple बाबत काय आहे स्वाभिमान पर्वाची घोषणा
मोदींनी आपल्या ओपेडमध्ये या ‘सोमनाथ स्वाभिमान पर्व’ची घोषणा केली असून, ११ जानेवारीपासून सुरू होणाऱ्या या कार्यक्रमांना राष्ट्रीय अभिमानाशी जोडले आहे. ट्विटरवर (आता एक्स) त्यांनी ‘जय सोमनाथ!’ म्हणत मंदिराच्या संरक्षणातील भारतीयांच्या अटल पराक्रमाचे वर्णन केले आहे. हा उत्सव भारताच्या सांस्कृतिक पुनरुज्जीवनाचे प्रतीक ठरणार आहे, ज्यात आध्यात्मिक सोपानांसह सामाजिक उपक्रमांचा समावेश असेल. या कार्यक्रमामुळे सोमनाथ मंदिर प्राचीन इतिहास आणि आधुनिक भारत यांचा संगम दिसेल, असे मत मोदींनी व्यक्त केले आहे.
गुजरातमधील सोमनाथ मंदिर हे केवळ एक धार्मिक स्थळ नसून, भारताच्या अटल सांस्कृतिक वारशाचे जिवंत प्रतीक आहे, ज्याने १००० वर्षांतील अनेक आक्रमणांना तोंड देऊन स्वाभिमानाने डोके उंचावले आहे. या पवित्र मंदिरात ८ ते ११ जानेवारी २०२६ दरम्यान आयोजित ‘सोमनाथ स्वाभिमान पर्व’ या भव्य चार दिवसीय उत्सवात पंतप्रधान नरेंद्र मोदी ११ जानेवारी रोजी विशेष सहभागी होणार आहेत. महमूद गझनवीच्या १०२६ च्या पहिल्या हल्ल्यापासून राजा भीम प्रथम, अहिल्याबाई होळकर यांसारख्या महान व्यक्तींच्या पुनर्निर्माण प्रयत्नांपर्यंत आणि स्वातंत्र्यानंतर सरदार पटेल व राष्ट्रपती राजेंद्र प्रसाद यांच्या दूरदृष्टीपूर्ण नेतृत्वाने मंदिराला नवसंजन मिळाले, ही प्रेरणादायी कथा साजरी करण्यासाठी विविध आध्यात्मिक, सांस्कृतिक आणि सामाजिक कार्यक्रमांचा समावेश असलेल्या या पर्वाला मोदींच्या उपस्थितीने राष्ट्रीय अभिमानाची जोड मिळेल. प्रवासी भारतीयांबरोबरच देशभरातील लाखो श्रद्धालूंसाठी हे पर्व भारताच्या पुनरुज्जीवनाचे प्रतीक ठरणार आहे, ज्यात मंदिराच्या प्रतिकारशीलतेचा गौरवस्पूर्ण इतिहास आणि भविष्यातील सांस्कृतिक उत्थान यांचा अनोखा संगम पहायला मिळेल.
Somnath Temple सोमनाथ मंदिराच्या १००० वर्षांच्या प्रतिकाराची प्रेरणादायी कथा
सोमनाथ मंदिर (Somnath Temple) हे गुजरातच्या प्रभास पाटण येथील १२ ज्योतिर्लिंगांपैकी एक अटल श्रद्धास्थान आहे, ज्याने १००० वर्षांत अनेक आक्रमणांना तोंड देत भारतीय संस्कृतीच्या प्रतिकारशीलतेचे प्रतीक बनले आहे. १०२६ मध्ये महमूद गझनवीच्या क्रूर हल्ल्यापासून सुरू झालेली ही कथा राजा भीम प्रथम, अहिल्याबाई होळकर यांसारख्या वीर आणि श्रद्धावंतांच्या पुनर्निर्माणाने सतत पुढे गेली, तर स्वातंत्र्यानंतर सरदार पटेल व राष्ट्रपती राजेंद्र प्रसाद यांच्या नेतृत्वाने मंदिराला नवजीवन मिळाले. पंतप्रधान नरेंद्र मोदींच्या अलीकडील ओपेडमध्ये या इतिहासाला राष्ट्रीय अभिमानाशी जोडले असून, ‘सोमनाथ स्वाभिमान पर्व’द्वारे ही कथा वर्षभर साजरी केली जाणार आहे.
प्राचीन वैभव आणि Somnath Temple वरील पहिला हल्ला
सोमनाथ मंदिराचा उल्लेख महाभारत आणि पुराणांमध्ये आढळतो, जेथे भगवान शिवाचे हे स्वयंभू ज्योतिर्लिंग म्हणून वर्णन केले आहे. चंद्रदेवाने तपश्चर्येने प्राप्त केलेले हे स्वर्णिम मंदिर प्राचीन काळी समुद्रतटावर उभे होते, ज्याची रत्नमयी शिखरे पश्चिमेकडून येणाऱ्या व्यापाऱ्यांना आकर्षित करत असे. मात्र, १०२६ मध्ये महमूद गझनवीने मंदिराची पहिली लूट केली, ज्यात लाखो मुद्रा व २००० मनुष्य व १००० हत्ती घेऊन तो परतला. या हल्ल्याने मंदिर कोलमडले, तरी हिंदू राजांच्या श्रद्धेने त्याची पुन्हा पायाभरणी झाली.
Somnath Temple वरील सतत आक्रमणे आणि पुनर्निर्माणाचे साखळीचक्र
महमूदनंतर अलाउद्दीन खिलजी (१२९९), मुहम्मद तुगलक आणि औरंगजेब यांसारख्या सुलतानांनी मंदिरावर १७ हून अधिक असे हल्ले केले, ज्यात प्रत्येकदा शिवलिंगाचे अवशेष विखरून टाकले गेले. तरी राजा भीम प्रथमाने क्षिप्रत पुनर्निर्माण केले, तर मराठा राणी अहिल्याबाई होळकर यांनी १७८३ मध्ये नवीन मंदिर बांधले. या प्रत्येक पुनरुज्जीवनामागे लाखो हिंदूंची श्रद्धा आणि बलिदान दिसते, ज्याने सोमनाथला ‘प्रतिकाराचे प्रतीक’ बनवले. मंदिराच्या या चक्राकार कहाणीने भारतीय समाजाला एकत्र बांधले आणि संस्कृतीचे रक्षण शिकवले.
Somnath Temple चे स्वातंत्र्योत्तर पुनरागमन
१९४७ च्या फाळणीनंतर सरदार वल्लभभाई पटेल यांनी खंडहर झालेल्या मंदिरात जाऊन पुनर्निर्माणाची शपथ घेतली, जरी पंडित नेहरूंनी धर्मनिरपेक्षतेच्या कारणाने विरोध केला असला तरी. कंक्रिट स्ट्रक्चरमध्ये १९५१ मध्ये राष्ट्रपती राजेंद्र प्रसाद यांनी लोकार्पण केले, जे आधुनिक भारताच्या पुनरुज्जीवनाचे प्रतीक ठरले. आजचे वैभवशाली मंदिर हे प्राचीन वास्तुकलेच्या आधुनिक स्वरूपात उभे असून, दरवर्षी लाखो भाविकांना आकर्षित करते.
या १००० वर्षांच्या प्रतिकाराने सोमनाथ केवळ मंदिर न राहता भारताच्या सांस्कृतिक आत्म्याचे जिवंत उदाहरण बनले आहे, जे प्रत्येक भारतीयाला स्वाभिमानाने जगण्याची प्रेरणा देते.
आदरणीय पंतप्रधान श्री नरेंद्र मोदी यांनी त्यांच्या “सोमनाथ स्वाभिमान पर्व : अखंड श्रद्धेची १००० वर्षे” या लेखात Somnath Temple सोमनाथ मंदिराच्या अध्यात्मिक आणि सभ्यतागत महत्त्वावर सखोल विचार मांडला आहे. त्यांनी नमूद केले की, सोमनाथ हे भारताच्या अदम्य आत्मविश्वासाचे, जाज्वल्य श्रद्धेचे आणि पुनर्निर्माण क्षमतेचे प्रतीक आहे. अनेक शतकांच्या संकटांनंतरही हे मंदिर वारंवार उभे राहिले, ज्यातून भारताच्या संस्कृतीचा अजरामर आत्मा झळकतो. पंतप्रधानांनी अधोरेखित केले की सोमनाथ हे भारताच्या त्या सनातन भावनेचे प्रतीक आहे, जी आपल्या परंपरेत रूजलेली आहे, श्रद्धेने मार्गदर्शित आहे आणि सामूहिक संकल्पाने बळकट झाली आहे.
आमचे अन्य ब्लॉगपोस्ट :
