पश्चिम आशियात वाढलेल्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर भारतासाठी अत्यंत महत्त्वाची आणि दिलासादायक घडामोड समोर आली आहे. भारताच्या सक्रिय कूटनीतीमुळे आता भारतीय तेल टँकर आणि व्यापारी जहाजांना Strait of Hormuz मधून सुरक्षितपणे प्रवास करण्याची परवानगी मिळाली आहे. या महत्त्वपूर्ण निर्णयामागे भारताचे परराष्ट्र मंत्री Subrahmanyam Jaishankar आणि इराणचे परराष्ट्र मंत्री Seyed Abbas Araghchi यांच्यात झालेल्या चर्चेची मोठी भूमिका असल्याचे समोर आले आहे. सध्या पश्चिम आशियात सुरू असलेल्या संघर्ष आणि वाढत्या तणावामुळे जागतिक व्यापारमार्गांवर गंभीर परिणाम होण्याची शक्यता निर्माण झाली होती. विशेषतः West Asia मधील समुद्री मार्गांवरून होणारी तेल वाहतूक धोक्यात येण्याची भीती व्यक्त केली जात होती. अशा परिस्थितीत भारताने तातडीने कूटनीतिक पातळीवर संवाद साधून आपल्या जहाजांसाठी Strait of Hormuz मधील सुरक्षित मार्ग सुनिश्चित केला. परराष्ट्र मंत्री डॉ. एस. जयशंकर यांनी इराणच्या परराष्ट्र मंत्री सैयद अब्बास अराघची यांच्याशी चर्चा करून भारतीय जहाजांच्या सुरक्षिततेचा मुद्दा मांडला. या चर्चेनंतर इराणकडून सकारात्मक प्रतिसाद मिळाला आणि भारतीय ध्वज असलेल्या जहाजांना होर्मुझ सामुद्रधुनीतून सुरक्षित मार्ग देण्याचा निर्णय घेण्यात आला.
Strait of Hormuz ‘स्ट्रेट ऑफ होर्मुझ’मधून भारताच्या ऊर्जा सुरक्षेसाठी दिलासा
भारत हा जगातील सर्वात मोठ्या तेल आयात करणाऱ्या देशांपैकी एक आहे. भारतात येणाऱ्या मोठ्या प्रमाणातील कच्च्या तेलाची वाहतूक Strait of Hormuz या सामुद्रधुनीतूनच होते. त्यामुळे या मार्गावर कोणताही अडथळा निर्माण झाल्यास भारताच्या ऊर्जा सुरक्षेवर गंभीर परिणाम होऊ शकतो. मात्र भारताच्या यशस्वी कूटनीतीमुळे आता तेल पुरवठ्यावर तातडीचा कोणताही धोका नसल्याचे स्पष्ट झाले आहे. या निर्णयामुळे भारतीय तेल टँकर आणि व्यापारी जहाजांना संघर्षग्रस्त प्रदेशातूनही सुरक्षित प्रवास करता येणार आहे.
‘झिरो रिस्क’ धोरणामुळे भारतीय जहाजांना संरक्षण
या चर्चेनंतर भारतीय जहाजांसाठी विशेष सुरक्षा हमी तयार करण्यात आली आहे. त्यामुळे तणावग्रस्त Strait of Hormuz क्षेत्रातून प्रवास करत असतानाही भारतीय ध्वज असलेल्या जहाजांना कोणताही धोका निर्माण होणार नाही, अशी खात्री देण्यात आली आहे. यामुळे भारताच्या व्यापारी आणि ऊर्जा वाहतुकीस मोठा दिलासा मिळाला आहे.
मोदी सरकारच्या परराष्ट्र धोरणाची आंतरराष्ट्रीय स्तरावर दखल
या घडामोडींना भारताच्या संतुलित आणि प्रभावी परराष्ट्र धोरणाचे मोठे यश मानले जात आहे. पंतप्रधान Narendra Modi यांच्या नेतृत्वाखाली भारताने जगातील विविध देशांशी संतुलित संबंध ठेवण्याचे धोरण स्वीकारले आहे. याच धोरणाचा परिणाम म्हणून पश्चिम आशियातील तणावपूर्ण परिस्थितीतही भारताने आपल्या हितसंबंधांचे प्रभावीपणे संरक्षण केले आहे. जागतिक स्तरावर भारताच्या कूटनीतिक क्षमतेची पुन्हा एकदा दखल घेतली जात असून, या निर्णयामुळे भारताची प्रतिमा अधिक मजबूत झाली आहे.
इराणच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म X वर
इराणच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म X वर दिलेल्या माहितीनुसार, इराणचे परराष्ट्र मंत्री Seyed Abbas Araghchi आणि भारताचे परराष्ट्र मंत्री Subrahmanyam Jaishankar यांच्यात दूरध्वनीवरून सविस्तर चर्चा झाली. या चर्चेदरम्यान पश्चिम आशियातील ताज्या घडामोडी, प्रादेशिक तणाव आणि आंतरराष्ट्रीय सुरक्षेवरील परिणाम या मुद्द्यांवर विचारविनिमय करण्यात आला. अराघची यांनी अमेरिके आणि इस्रायलने इराणविरुद्ध केलेल्या कथित लष्करी कारवाया आणि त्यातून निर्माण झालेल्या परिस्थितीची माहिती देत, या घटनांचा प्रादेशिक तसेच जागतिक स्थैर्य आणि सुरक्षेवर गंभीर परिणाम होऊ शकतो, असे सांगितले. त्यांनी इराण सरकार, इराणी जनता आणि सशस्त्र दल आक्रमणाविरुद्ध स्वसंरक्षणाचा आपला कायदेशीर अधिकार वापरण्याबाबत ठाम असल्याचेही अधोरेखित केले. तसेच इराणविरुद्ध झालेल्या लष्करी कारवाईचा प्रादेशिक व आंतरराष्ट्रीय संस्थांनी निषेध करणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी नमूद केले. अराघची यांनी BRICS या बहुपक्षीय मंचाचे महत्त्व अधोरेखित करत, सध्याच्या संवेदनशील परिस्थितीत प्रादेशिक व जागतिक स्थैर्य राखण्यासाठी या मंचाने रचनात्मक भूमिका बजावण्याची गरज असल्याचे सांगितले. यावर प्रतिक्रिया देताना जयशंकर यांनी भारत प्रादेशिक आणि आंतरराष्ट्रीय मंचांवर द्विपक्षीय तसेच बहुपक्षीय सहकार्य वाढविण्यास तयार असल्याचे सांगितले. तसेच या भागात दीर्घकालीन शांतता, स्थैर्य आणि सुरक्षितता प्रस्थापित करण्यासाठी संवाद आणि कूटनीतीच्या माध्यमातून मार्ग शोधणे ही सर्व देशांची सामूहिक गरज असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
जागतिक व्यापारासाठीही सकारात्मक संदेश
विशेषज्ञांच्या मते, भारतासाठी सुरक्षित मार्ग उघडण्याचा हा निर्णय केवळ भारतापुरता मर्यादित नसून जागतिक व्यापारासाठीही सकारात्मक संकेत आहे. कारण Strait of Hormuz हा जगातील सर्वात महत्त्वाचा तेल वाहतुकीचा समुद्री मार्ग मानला जातो. एकूणच, पश्चिम आशियातील तणावाच्या पार्श्वभूमीवर भारताने दाखवलेली तातडीची आणि प्रभावी कूटनीती ही देशाच्या ऊर्जा सुरक्षेसाठी तसेच जागतिक स्तरावरील विश्वासार्हतेसाठी अत्यंत महत्त्वाची ठरली आहे. भारताने पुन्हा एकदा आपल्या परराष्ट्र धोरणाची ताकद जगासमोर सिद्ध केल्याचे या घटनेतून स्पष्ट झाले आहे.
समाज माध्यमावरील प्रतिक्रियेसाठी येथे क्लिक करा.
आमचे अन्य ब्लॉगपोस्ट :
