नवी दिल्ली/कोची, १४ मार्च २०२६: मध्य पूर्वेकडील तणावपूर्ण परिस्थितीतही भारताने आपली ऊर्जा सुरक्षितता कायम ठेवण्यात यश मिळवलं आहे. परराष्ट्र मंत्रालयाचे (MEA) प्रवक्ते रणधीर जायस्वाल यांनी आज सांगितलं की, भारतासाठी रवाना झालेली काही जहाजं (Strait Of Hormuz) हॉरमुझ सामुद्रधुनी पार करून भारताच्या बंदरांकडे मार्गस्थ झाली आहेत. यात दोन भारतीय जहाजं ‘शिवालिक’ आणि ‘नंदा देवी’ यांचा समावेश आहे. प्रत्येक जहाजावर ४६,००० मेट्रिक टनांहून अधिक एलपीजी (LPG) चा ओझा असून, एकूण ९२,७०० मेट्रिक टन एलपीजी भारतात पोहोचत आहे. जायस्वाल यांनी पत्रकार परिषदेत बोलताना सांगितलं, “आमची अनेक जहाजं अजूनही खाडी क्षेत्रात स्टँडबाय मोडमध्ये आहेत. आम्ही सर्व संबंधित देशांशी संपर्कात राहून आणि समन्वय साधून आमच्या जहाजांना सुरक्षित आणि अडथळारहित प्रवासाची खात्री करणार आहोत. ही कारवाई आमच्या ऊर्जा सुरक्षिततेची खात्री करण्यासाठी आहे.” या विधानाने भारत सरकारच्या सक्रिय भूमिकेचं कौतुक झालं असून, आंतरराष्ट्रीय पातळीवर भारताची कूटनीतिक क्षमता पुन्हा एकदा सिद्ध झाली आहे.दरम्यान, संघर्षामुळे युरोप आणि मध्य पूर्वेत विमानसेवा विस्कळीत झाल्याने भारतात अडकलेल्या ईरानी नागरिकांना घरी पोहोचवण्यातही भारताने मदत केली. ईरानी सरकारने कोची विमानतळावरून विशेष चार्टर्ड विमानाची सोय केली. या विमानाने गेल्या रात्री उड्डाण केलं आणि त्यात अडकलेल्या ईरानी पर्यटक, राजदूतावासातील कर्मचारी आणि कोची बंदरात स्थिर असलेल्या IRIS लावन जहाजावरील गैर-आवश्यक कर्मचारी यांचा समावेश होता. या विमानाने ईरानी नागरिकांना सुरक्षितपणे घरी नेलं, ज्यामुळे द्विपक्षीय संबंध आणखी दृढ झाले.
क्षेत्रीय तणाव, Strait Of Hormuz आणि भारताची भूमिका
(Strait Of Hormuz) हॉरमुझ सामुद्रधुनी ही जगातील सर्वात महत्त्वाची तेल व गॅस वाहतुकीची महत्त्वाची दारं आहेत. ईरान आणि इतर देशांमधील ताज्या संघर्षामुळे या सामुद्रधुनीतून होणारा व्यापार धोक्यात आला होता. भारत हा जगातील सर्वात मोठा एलपीजी आयातदार देश असल्याने अशी माहिती चिंताजनक ठरली होती. मात्र, MEA च्या तत्परतेमुळे भारतीय जहाजांना हिरवा कंदिल मिळाला. जायस्वाल यांनी सांगितलं की, भारत इतर देशांशी सतत संपर्कात आहे आणि भविष्यातील वाहतुकीसाठीही तयारी पूर्ण आहे.
ईरानी नागरिकांच्या प्रत्यावस्थापनाबाबत बोलताना जायस्वाल म्हणाले, “भारताने ईरानी नागरिकांना पूर्ण सहकार्य केलं. कोची विमानतळावरील हे विमान त्यांच्यासाठी एक मोठा दिलासा ठरलं.” IRIS लावन हे ईरानी नौदलाचं जहाज कोची बंदरात अजूनही स्थिर आहे, जरी त्याचे गैर-आवश्यक कर्मचारी घरी परतले असले तरी.
भविष्यातील आव्हानं
मध्य पूर्वेतील तणाव कायम असल्याने भारतासमोर ऊर्जा पुरवठा आणि व्यापारी वाहतुकीची मोठी आव्हानं उभी आहेत. तज्ज्ञांच्या मते, भारताने विविध देशांशी करार करून पर्यायी मार्ग शोधले पाहिजेत. MEA च्या या यशस्वी पावलामुळे सरकारच्या धोरणाची प्रशंसा होत असली तरी, दीर्घकालीन रणनीतीवर लक्ष केंद्रित करण्याची गरज आहे.
ही घटना भारताच्या कूटनीतीची ताकद दाखवते आणि ऊर्जा सुरक्षिततेसाठी सरकारची वचनबद्धता अधोरेखित करते.
