बातमी दिनांक : ६ नोव्हेंबर २०२६ | ठिकाण : मुंबई | विषय : महाराष्ट्र, गृहनिर्माण, (BDD Chawl) बीडीडी चाळ पुनर्विकास : मुंबईतील जुन्या चाळींमध्ये अनेक वर्षे प्रतिकूल परिस्थितीत राहणाऱ्या रहिवाशांसाठी आजचा दिवस महत्त्वाचा ठरला आहे. मुंबईकरांना मुंबईतच हक्काचे आणि सुसज्ज घर मिळावे, या उद्देशाने सुरू असलेल्या बीडीडी चाळ पुनर्विकास प्रकल्पांतर्गत लोअर परळ येथील ना. म. जोशी मार्ग परिसरातील ५५७ पुनर्वसन सदनिकांचे वितरण ६ नोव्हेंबर २०२६ रोजी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या हस्ते करण्यात आले. मुख्यमंत्री कार्यालयाच्या अधिकृत माहितीनुसार, या कार्यक्रमाला विधानसभा अध्यक्ष ॲड. राहुल नार्वेकर, उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे, उपमुख्यमंत्री सुनेत्रा अजित पवार, विधानपरिषदेचे उपसभापती सचिन अहिर, मंत्री ॲड. आशिष शेलार, राज्यमंत्री डॉ. पंकज भोयर, खासदार मिलिंद देवरा, आमदार डॉ. मनीषा कायंदे यांच्यासह वरिष्ठ अधिकारी आणि इतर मान्यवर उपस्थित होते. या वितरणामुळे ना. म. जोशी मार्ग येथील पुनर्विकास प्रकल्पातील ५५७ पात्र कुटुंबांना नव्या घरांचा ताबा मिळण्याचा महत्त्वाचा टप्पा पूर्ण झाला आहे. जुन्या चाळींमधील मर्यादित जागा, सामायिक स्वच्छतागृहे, पाणीपुरवठा आणि इतर मूलभूत सुविधांच्या अडचणींना सामोरे जाणाऱ्या रहिवाशांसाठी हा बदल महत्त्वाचा आहे. मुंबईतील गिरणी कामगार, कामगारवर्ग आणि सामान्य मध्यमवर्गीय कुटुंबांच्या जीवनाशी बीडीडी चाळींचा ऐतिहासिक संबंध आहे. त्यामुळे या पुनर्विकासाकडे केवळ इमारतींच्या बांधकामाच्या दृष्टीने नव्हे, तर मुंबईच्या सामाजिक आणि सांस्कृतिक वारशाशी जोडलेल्या कुटुंबांच्या निवासाच्या प्रश्नाच्या दृष्टीनेही पाहिले जात आहे.
लोअर परळच्या (BDD Chawl) बीडीडी चाळ पुनर्विकास प्रकल्पातील ५५७ कुटुंबांना नव्या घरांचा ताबा; ५०० चौरस फुटांचे २ बीएचके घर मिळणार
मुंबईतील जुन्या चाळींमध्ये अनेक वर्षांपासून अत्यंत मर्यादित जागेत आणि अपुऱ्या नागरी सुविधांमध्ये राहणाऱ्या रहिवाशांसाठी आजचा दिवस महत्त्वाचा ठरला आहे. मुंबईकरांना मुंबईतच हक्काचे आणि सुसज्ज घर मिळावे, या उद्देशाने सुरू असलेल्या बीडीडी (BDD Chawl) चाळ पुनर्विकास प्रकल्पांतर्गत लोअर परळ येथील ना. म. जोशी मार्ग परिसरातील ५५७ पुनर्वसन सदनिकांचे वितरण ६ नोव्हेंबर २०२६ रोजी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या हस्ते करण्यात आले. या सदनिका पात्र रहिवाशांना विनामूल्य मालकी हक्काने देण्यात येत असून, जुन्या चाळींमधील साधारण १६० चौरस फुटांच्या खोल्यांऐवजी आता रहिवाशांना ५०० चौरस फुटांचे २ बीएचके घर मिळणार आहे. त्यामुळे अनेक पिढ्यांपासून मुंबईत वास्तव्यास असलेल्या कुटुंबांना अधिक प्रशस्त आणि आधुनिक सुविधांनी युक्त घरात राहण्याची संधी उपलब्ध होत आहे. मुख्यमंत्री कार्यालयाच्या अधिकृत माहितीनुसार, या कार्यक्रमाला महाराष्ट्र विधानसभेचे अध्यक्ष ॲड. राहुल नार्वेकर, उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे, उपमुख्यमंत्री सुनेत्रा अजित पवार, विधानपरिषदेचे उपसभापती सचिन अहिर, मंत्री ॲड. आशिष शेलार, राज्यमंत्री डॉ. पंकज भोयर, खासदार मिलिंद देवरा, आमदार डॉ. मनीषा कायंदे यांच्यासह वरिष्ठ अधिकारी आणि इतर मान्यवर उपस्थित होते. बीडीडी चाळ पुनर्विकास हा मुंबईच्या जुन्या कामगार वसाहतींच्या रूपांतराशी संबंधित मोठा गृहनिर्माण प्रकल्प आहे. वरळी, ना. म. जोशी मार्ग आणि नायगाव येथील चाळींचा या व्यापक उपक्रमात समावेश आहे. त्यामुळे लोअर परळमधील ५५७ घरांचे वितरण हा केवळ एका परिसरातील गृहनिर्माण कार्यक्रम नसून मुंबईतील जुन्या कामगार वसाहतींच्या पुनर्विकासातील महत्त्वाचा टप्पा आहे.
मुख्यमंत्री फडणवीस यांच्या हस्ते ५५७ घरांचे वितरण
शुक्रवार, ६ नोव्हेंबर २०२६ रोजी मुंबईत ना. म. जोशी मार्ग, लोअर परळ येथील (BDD Chawl) बीडीडी चाळ पुनर्विकास प्रकल्पातील पहिल्या टप्प्यातील ५५७ पुनर्वसन सदनिकांचे वितरण करण्यात आले. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या हस्ते पात्र लाभार्थ्यांना नव्या घरांचा ताबा देण्यात आला. या कार्यक्रमाला राज्य सरकारमधील प्रमुख पदाधिकारी, लोकप्रतिनिधी, मंत्री आणि वरिष्ठ प्रशासकीय अधिकारी उपस्थित होते. या वितरणाचे वैशिष्ट्य म्हणजे अनेक वर्षे जुन्या चाळींमध्ये राहणाऱ्या पात्र रहिवाशांना आता आधुनिक इमारतींमधील प्रशस्त घरांमध्ये राहण्याची संधी मिळणार आहे. या प्रकल्पाची अंमलबजावणी महाराष्ट्र गृहनिर्माण व क्षेत्रविकास प्राधिकरण अर्थात म्हाडाच्या मुंबई गृहनिर्माण व क्षेत्रविकास मंडळामार्फत केली जात आहे. म्हाडाच्या माहितीनुसार, या पुनर्विकास प्रकल्पातील पात्र रहिवाशांना ५०० चौरस फुटांचे घर मालकी हक्काने देण्याची तरतूद आहे.
१६० चौरस फुटांच्या खोलीतून ५०० चौरस फुटांच्या घरात प्रवेश!
BDD Chawl पुनर्विकासाचे सर्वांत महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे रहिवाशांना मिळणाऱ्या घरांचे क्षेत्रफळ. पूर्वी ना. म. जोशी मार्ग परिसरातील अनेक कुटुंबे साधारण १६० चौरस फुटांच्या छोट्या खोल्यांमध्ये राहत होती. कुटुंबातील सदस्यांची संख्या वाढत गेल्यामुळे त्याच मर्यादित जागेत सर्वांना राहावे लागत होते. जुन्या चाळींमध्ये सामायिक स्वच्छतागृहे, मर्यादित जागा, पाणीपुरवठ्याच्या अडचणी, जुन्या बांधकामाची स्थिती आणि पार्किंगचा अभाव अशा समस्या रहिवाशांना भेडसावत होत्या. आता पुनर्विकासानंतर पात्र रहिवाशांना पुढील सुविधा मिळणार आहेत.
- घराचे क्षेत्रफळ : ५०० चौरस फूट कार्पेट एरिया.
- घराचा प्रकार : २ बीएचके सदनिका.
- वाटपाचे स्वरूप : पात्र रहिवाशांना विनामूल्य.
- मालकी : मालकी हक्काने पुनर्वसन सदनिका.
- इमारती : आधुनिक बहुमजली पुनर्वसन इमारती.
- सुरक्षा : भूकंपरोधक बांधकाम आणि सीसीटीव्ही व्यवस्था.
- वाहतूक व पार्किंग : तीन स्तरांचे तळघर पार्किंग.
- सुविधा : लिफ्ट आणि आधुनिक सामायिक सुविधा.
यामुळे जुन्या चाळींमधील राहणीमानात मोठा बदल होण्याची अपेक्षा आहे.
ना. म. जोशी मार्ग बीडीडी चाळ प्रकल्पाची प्रमुख आकडेवारी
लोअर परळ येथील ना. म. जोशी मार्ग (BDD Chawl) बीडीडी चाळ पुनर्विकास प्रकल्प १३.४९ एकर क्षेत्रावर विकसित केला जात आहे. या परिसरात पूर्वी ३२ तीन मजली चाळी होत्या. त्यामध्ये निवासी आणि अनिवासी मिळून एकूण २,५६० घटकांचा समावेश होता. म्हाडाकडून प्रसिद्ध करण्यात आलेल्या माहितीनुसार या प्रकल्पाची प्रमुख आकडेवारी पुढीलप्रमाणे आहे.
| तपशील | माहिती |
| प्रकल्पाचे ठिकाण | ना. म. जोशी मार्ग, लोअर परळ |
| एकूण क्षेत्र | १३.४९ एकर |
| जुन्या चाळी | ३२ |
| एकूण घटक | २,५६० |
| पुनर्वसन सदनिका | २,४५६ |
| पुनर्वसन गाळे | २४ |
| रुग्णालयासाठी तरतूद | ८० |
| पुनर्वसन इमारती | १४ |
| पात्र रहिवाशांसाठी घर | ५०० चौ. फूट |
| घराचा प्रकार | २ बीएचके |
या आकडेवारीनुसार, संपूर्ण प्रकल्पात केवळ घरे बांधण्याऐवजी रुग्णालय, अनिवासी घटकांसाठी पुनर्वसन आणि इतर नागरी सुविधांचाही विचार करण्यात आला आहे.
प्रकल्पाचा पहिला टप्पा : ५५७ घरे वितरित, आणखी ६८४ घरांचे काम अंतिम टप्प्यात
ना. म. जोशी मार्ग येथील पुनर्विकासाचे काम दोन टप्प्यांत करण्यात येत आहे. पहिल्या टप्प्यात सात निवासी विंग आणि एका रुग्णालयाच्या इमारतीचा समावेश आहे. यापैकी तीन विंगमधील ५५७ सदनिका तयार झाल्यानंतर त्यांचे वितरण करण्यात आले आहे. पहिल्या टप्प्यातील उर्वरित चार विंगमधील आणखी ६८४ सदनिकांचे बांधकाम अंतिम टप्प्यात असल्याची माहिती २ नोव्हेंबर रोजी प्रसिद्ध झालेल्या युनायटेड न्यूज ऑफ इंडिया (UNI) च्या वृत्तात म्हटले आहे. या सदनिकांचे काम फेब्रुवारी २०२७ पर्यंत पूर्ण करण्याचे नियोजन असल्याचेही वृत्तात नमूद करण्यात आले आहे. म्हणजेच पहिल्या टप्प्यातील एकूण १,२४१ सदनिकांपैकी ५५७ सदनिकांचे वितरण झाले असून, उर्वरित ६८४ सदनिकांच्या कामाकडे आता लक्ष लागले आहे.
दुसऱ्या टप्प्यात १,२०० रहिवाशांचे पुनर्वसन
या प्रकल्पाचा दुसरा टप्पाही महत्त्वाचा आहे. मिळालेल्या माहितीनुसार, दुसऱ्या टप्प्यात १५ चाळींमधील सुमारे १,२०० रहिवाशांचा समावेश आहे. या रहिवाशांची अंतिम पात्रता निश्चित करण्यात आल्याचे वृत्त आहे. पुनर्विकासासाठी मूळ जागा रिकामी केल्यानंतर रहिवाशांना पर्यायी निवासाची आवश्यकता असते. त्यासाठी संक्रमणकालीन भाडे देण्याची व्यवस्था करण्यात आली आहे. दुसऱ्या टप्प्यातील रहिवाशांना ऑगस्ट २०२६ पासून ११ महिन्यांसाठी दरमहा ३० हजार रुपये संक्रमणकालीन भाडे देण्यात आले आहे. यामुळे पुनर्विकासाच्या काळात रहिवाशांना पर्यायी घराचा खर्च भागवण्यासाठी आर्थिक मदत मिळण्याची व्यवस्था करण्यात आली आहे.
रहिवाशांसाठी कोणत्या आधुनिक सुविधा उपलब्ध होणार?
बीडीडी चाळ (BDD Chawl) पुनर्विकासाचा उद्देश केवळ जुन्या चाळी पाडून नवीन इमारती उभारणे एवढाच नाही. नव्या वसाहतीमध्ये रहिवाशांना आवश्यक नागरी सुविधा उपलब्ध करून देण्याचाही विचार करण्यात आला आहे. या प्रकल्पातील नियोजित सुविधांमध्ये पुढील बाबींचा समावेश आहे.
१. भूकंपरोधक बांधकाम : नव्या इमारतींचे बांधकाम आधुनिक सुरक्षा मानकांनुसार करण्यात येत आहे. भूकंपाच्या धक्क्यांचा सामना करण्यासाठी आवश्यक संरचनात्मक उपाययोजना हा त्यातील महत्त्वाचा भाग आहे.
२. लिफ्ट सुविधा : बहुमजली इमारतींमध्ये रहिवाशांच्या सोयीसाठी लिफ्टची व्यवस्था करण्यात आली आहे.
३. सीसीटीव्ही सुरक्षा : इमारतींच्या परिसरातील सुरक्षितता वाढवण्यासाठी सीसीटीव्ही यंत्रणा प्रस्तावित आहे.
४. तीन स्तरांचे तळघर पार्किंग : वाहनांची पार्किंगची समस्या कमी करण्यासाठी तीन स्तरांचे बेसमेंट पार्किंग नियोजित आहे.
५. रुग्णालय : पुनर्विकसित परिसरात रुग्णालयाची तरतूद करण्यात आली आहे.
६. स्वतंत्र कल्याण केंद्र : रहिवाशांच्या सामाजिक आणि सामुदायिक उपक्रमांसाठी स्वतंत्र सुविधा नियोजित आहे.
७. सांडपाणी प्रक्रिया प्रकल्प : सांडपाण्याचे व्यवस्थापन करण्यासाठी एसटीपीची तरतूद करण्यात आली आहे.
८. सौरऊर्जा आणि पावसाचे पाणी साठवण : ऊर्जा बचत आणि पाण्याचे संवर्धन करण्यासाठी सौरऊर्जा यंत्रणा आणि रेनवॉटर हार्वेस्टिंगचा समावेश करण्यात आला आहे.
या सुविधांमुळे पुनर्विकसित परिसर अधिक नियोजित आणि स्वयंपूर्ण निवासी वसाहत बनवण्याचा उद्देश आहे.
१२ वर्षे म्हाडाकडून इमारतींच्या सामायिक सुविधांची देखभाल
पुनर्विकासानंतर रहिवाशांसमोर सर्वांत महत्त्वाचा प्रश्न असतो तो म्हणजे इमारतींची देखभाल आणि दुरुस्ती. नवीन इमारतींमध्ये लिफ्ट, पाणीपुरवठा, सुरक्षा व्यवस्था, सामायिक जागा आणि इतर सुविधा व्यवस्थित चालू ठेवण्यासाठी नियमित देखभाल आवश्यक असते. या प्रकल्पात पुनर्वसन इमारतींमधील सामायिक सुविधांची देखभाल पहिल्या १२ वर्षांसाठी म्हाडाकडून करण्यात येणार असल्याची माहिती उपलब्ध आहे. यामुळे घरांचा ताबा मिळाल्यानंतर सुरुवातीच्या काळात रहिवाशांना सामायिक सुविधांच्या देखभालीसाठी मोठा आर्थिक भार सहन करावा लागू नये, असा या व्यवस्थेचा उद्देश आहे.
(BDD Chawl) बीडीडी चाळींचा इतिहास : मुंबईच्या कामगार चळवळीशी जोडलेला वारसा
(BDD Chawl) बीडीडी चाळींचा इतिहास मुंबईच्या औद्योगिक विकासाशी आणि कामगार चळवळीशी जोडलेला आहे. बीडीडी म्हणजे बॉम्बे डेव्हलपमेंट डिपार्टमेंट (Bombay Development Department). १९२० च्या दशकात मुंबईतील गिरण्या, बंदरे आणि रेल्वे क्षेत्रात काम करणाऱ्या कामगारांसाठी या चाळी उभारण्यात आल्या होत्या. त्या काळात मुंबईमध्ये कापड गिरण्यांचा मोठा विस्तार होत होता. ग्रामीण भागातून हजारो कामगार रोजगाराच्या शोधात मुंबईत येत होते. कामगारांसाठी परवडणाऱ्या निवासाची आवश्यकता निर्माण झाली होती. या पार्श्वभूमीवर बीडीडी चाळींची निर्मिती झाली. या चाळींमध्ये अनेक पिढ्या वाढल्या. कामगार कुटुंबांचे सामाजिक जीवन, सण-उत्सव, सांस्कृतिक कार्यक्रम, सार्वजनिक गणेशोत्सव, सामाजिक संघटना आणि मुंबईची मराठी संस्कृती यांच्याशी या चाळींचे अतूट नाते निर्माण झाले. आजही मुंबईतील अनेक जुन्या रहिवाशांसाठी बीडीडी चाळी म्हणजे केवळ राहण्याची जागा नसून त्यांची ओळख, आठवणी आणि सांस्कृतिक वारसा आहे. मात्र काळानुसार या इमारती जुन्या झाल्या. मर्यादित जागा आणि मूलभूत सुविधांचा अभाव यामुळे पुनर्विकासाची आवश्यकता निर्माण झाली.
(BDD Chawl) बीडीडी चाळ पुनर्विकास प्रकल्पाची सुरुवात कशी झाली?
महाराष्ट्र शासनाने ३० मार्च २०१६ रोजी घेतलेल्या निर्णयानुसार (BDD Chawl) बीडीडी चाळ पुनर्विकासासाठी म्हाडाची नोडल एजन्सी म्हणून नियुक्ती करण्यात आली. १९ ऑक्टोबर २०१६ रोजी म्हाडाला विशेष नियोजन प्राधिकरण म्हणून अधिकार देण्यात आले. त्यानंतर २७ डिसेंबर २०१६ रोजी विकास नियंत्रण नियमावली ३३(९)(ब) अंतर्गत पुनर्विकासासाठी अधिसूचना जारी करण्यात आली. या निर्णयांमुळे वरळी, ना. म. जोशी मार्ग आणि नायगाव येथील बीडीडी चाळ पुनर्विकासाला प्रशासकीय आणि नियोजनात्मक चौकट मिळाली. म्हाडाच्या अधिकृत संकेतस्थळावर या प्रकल्पासाठी शासन निर्णय, पात्रता मार्गदर्शक तत्त्वे, बांधकाम परवानग्या, नकाशे, करारपत्रे आणि टप्पानिहाय प्रगतीची कागदपत्रे उपलब्ध आहेत. यामुळे या प्रकल्पाची अंमलबजावणी टप्प्याटप्प्याने करण्यात येत असल्याचे स्पष्ट होते.
संपूर्ण बीडीडी चाळ (BDD Chawl) पुनर्विकास प्रकल्पात किती कुटुंबांना मिळणार घरे?
(BDD Chawl) बीडीडी चाळ पुनर्विकास हा केवळ लोअर परळपुरता मर्यादित नाही. या व्यापक उपक्रमात वरळी, ना. म. जोशी मार्ग आणि नायगाव या तीन प्रमुख परिसरांचा समावेश आहे. म्हाडा आणि UNI च्या माहितीनुसार या तीन परिसरांतील पुनर्विकासाची प्रमुख आकडेवारी पुढीलप्रमाणे आहे.
| परिसर | एकूण पुनर्वसन घटक |
| वरळी | ९,६८९ |
| ना. म. जोशी मार्ग | २,५६० |
| नायगाव | ३,३४४ |
| एकूण | १५,५९३ |
या तीन परिसरांमध्ये एकूण १९५ चाळी आणि सुमारे ८६ एकर क्षेत्राचा समावेश असल्याचे UNI आणि Hindustan Times च्या वृत्तांत नमूद आहे. याशिवाय म्हाडाच्या व्यापक प्रकल्पाच्या काही सरकारी दस्तऐवजांमध्ये शिवडीचाही समावेश करून २०७ चाळी, ९२.७० एकर क्षेत्र आणि १६,५५३ पुनर्वसन घटकांची आकडेवारी दिली आहे. शिवडीतील चाळी मुंबई पोर्ट ट्रस्टच्या जमिनीवर असल्यामुळे त्यांचा पुनर्विकास स्वतंत्र जमीन हस्तांतरण आणि मंजुरी प्रक्रियेशी संबंधित आहे. त्यामुळे तीन प्रमुख म्हाडा प्रकल्पांची आकडेवारी आणि शिवडीसह संपूर्ण बीडीडी चाळ समूहाची आकडेवारी वेगवेगळी समजणे आवश्यक आहे.
वरळी आणि नायगावमध्येही पुनर्वसन सदनिकांचे वितरण
(BDD Chawl) बीडीडी चाळ पुनर्विकासांतर्गत वरळी आणि नायगाव येथेही पुनर्वसन सदनिकांचे वितरण सुरू झाले आहे.
- वरळी : आतापर्यंत १,९७५ पुनर्वसन सदनिकांचे वितरण झाले आहे.
- नायगाव : आतापर्यंत १,४०१ पुनर्वसन सदनिकांचे वितरण झाले आहे.
- ना. म. जोशी मार्ग : ६ नोव्हेंबर रोजी ५५७ सदनिकांचे वितरण झाले.
या तीन ठिकाणांवरील पुनर्वसन प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर हजारो पात्र कुटुंबांना नव्या घरांचा लाभ मिळणार आहे.
मुंबईतील घरांच्या प्रश्नावर (BDD Chawl) बीडीडी पुनर्विकासाचे महत्त्व
मुंबई ही देशाची आर्थिक राजधानी मानली जाते. देशभरातून रोजगार, व्यवसाय आणि शिक्षणासाठी लाखो लोक मुंबईत येतात. मात्र मुंबईतील घरांच्या किमती सर्वसामान्य नागरिकांच्या आवाक्याबाहेर जाणे ही दीर्घकाळापासूनची समस्या आहे. अशा परिस्थितीत जुन्या चाळींमध्ये राहणाऱ्या रहिवाशांना त्याच परिसरात पुनर्वसन घर मिळणे महत्त्वाचे आहे. कारण घर म्हणजे केवळ चार भिंती नसतात. त्याच परिसरातील रोजगार, शाळा, रुग्णालये, सार्वजनिक वाहतूक, सामाजिक संबंध आणि सांस्कृतिक ओळख यांच्याशी रहिवाशांचे जीवन जोडलेले असते. पुनर्विकासामुळे रहिवाशांना अधिक प्रशस्त घरे मिळण्याबरोबरच जुन्या परिसरातील सामाजिक नाते टिकवण्याची संधी मिळते.
तथापि, अशा मोठ्या प्रकल्पांमध्ये पात्रता निश्चिती, बांधकामाची गुणवत्ता, वेळेत काम पूर्ण करणे, संक्रमणकालीन भाडे, पुनर्वसनानंतरची देखभाल आणि रहिवाशांच्या तक्रारींचे निराकरण य बाबींवरही सातत्याने लक्ष देणे आवश्यक आहे.
पुढील लक्ष कोणत्या बाबींवर असणार?
५५७ सदनिकांचे वितरण हा महत्त्वाचा टप्पा असला तरी संपूर्ण ना. म. जोशी मार्ग प्रकल्पाचे काम अद्याप पूर्ण झालेले नाही. पुढील काळात विशेषतः या बाबी महत्त्वाच्या ठरणार आहेत :
१. पहिल्या टप्प्यातील उर्वरित ६८४ सदनिकांचे बांधकाम फेब्रुवारी २०२७ पर्यंत पूर्ण करणे.
२. दुसऱ्या टप्प्यातील १५ चाळींमधील सुमारे १,२०० पात्र रहिवाशांचे पुनर्वसन पुढे नेणे.
३. रुग्णालय आणि इतर नागरी सुविधांची उभारणी पूर्ण करणे.
४. सांडपाणी प्रक्रिया, पावसाचे पाणी साठवण आणि सौरऊर्जा यंत्रणा कार्यान्वित करणे.
५. रहिवाशांना घरांचा प्रत्यक्ष ताबा, आवश्यक कागदपत्रे आणि सामायिक सुविधांचा वापर याबाबत स्पष्ट माहिती देणे.
६. बांधकामाचा दर्जा आणि सुरक्षितता कायम राखणे.
समाज माध्यमावरील प्रतीक्रीयेसाठी येथे क्लिक करा.
आमचे अन्य ब्लॉगपोस्ट :
