संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांनी जाहीर केले की, संरक्षण संशोधन व विकास संस्था (DRDO) ने ‘कुशा’ (Kusha) दीर्घ पल्ल्याच्या भूपृष्ठ ते आकाश (Long-Range Surface-to-Air Missile – LR-SAM) क्षेपणास्त्र प्रणालीची पहिली उड्डाण चाचणी (Maiden Flight Test) यशस्वीरीत्या पूर्ण केली आहे. ही चाचणी ओडिशा किनाऱ्यावरील एपीजे अब्दुल कलाम बेटावरून (APJ Abdul Kalam Island) पार पडली. या यशामुळे भारताची हवाई संरक्षण क्षमता मोठ्या प्रमाणात बळकट होणार असून, दीर्घ पल्ल्याच्या हवाई संरक्षण प्रणाली विकसित करणाऱ्या मोजक्या देशांच्या यादीत भारत अधिक सक्षमपणे उभा राहिला आहे.
Kusha – ‘कुशा’ क्षेपणास्त्र प्रणाली म्हणजे काय?
‘कुशा’ ही डीआरडीओने विकसित केलेली दीर्घ पल्ल्याची भूपृष्ठ ते आकाश क्षेपणास्त्र प्रणाली (Long-Range Surface-to-Air Missile System) आहे. शत्रूकडून होणाऱ्या विविध प्रकारच्या हवाई हल्ल्यांना रोखण्यासाठी ही प्रणाली विकसित करण्यात आली आहे. जमिनीवरून प्रक्षेपित करण्यात येणारे हे क्षेपणास्त्र अत्याधुनिक रडार, कमांड अँड कंट्रोल प्रणाली आणि अचूक मार्गदर्शन तंत्रज्ञानाने सज्ज आहे. या प्रणालीचा उद्देश भारतीय लष्कर, हवाई दल आणि नौदलाला अत्याधुनिक हवाई संरक्षण कवच उपलब्ध करून देणे हा आहे.
कोणत्या धोक्यांचा करू शकते सामना?
संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांनी सांगितले की, ‘कुशा‘ क्षेपणास्त्र प्रणाली विविध प्रकारच्या हवाई धोक्यांना निष्प्रभ करण्यास सक्षम आहे. यामध्ये पुढील लक्ष्यांचा समावेश होतो:
- शत्रूची लढाऊ विमाने (Fighter Jets)
- विविध प्रकारची क्षेपणास्त्रे (Missiles)
- मानवरहित हवाई वाहने (UAVs / Drones)
- मोठी शत्रूची विमाने (Large Enemy Aircraft)
- दीर्घ अंतरावरील हवाई लक्ष्ये
- विविध उंचीवर उड्डाण करणारी लक्ष्ये
यामुळे युद्धाच्या परिस्थितीत भारताला बहुस्तरीय आणि प्रभावी हवाई संरक्षण मिळणार आहे.
Kusha : विस्तृत अंतर आणि उंचीवर अचूक मारा
‘कुशा’ प्रणालीचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे विस्तृत अंतर (Wide Range) आणि विविध उंचीवर (Wide Altitude Envelope) उड्डाण करणाऱ्या लक्ष्यांवर अचूक हल्ला करण्याची क्षमता. आधुनिक युद्धामध्ये शत्रू विविध प्रकारच्या क्षेपणास्त्रांचा, स्टेल्थ विमानांचा आणि ड्रोनचा वापर करतो. अशा परिस्थितीत दीर्घ पल्ल्याची हवाई संरक्षण प्रणाली अत्यंत महत्त्वाची ठरते.
पहिली उड्डाण चाचणी का महत्त्वाची?
कोणत्याही नवीन क्षेपणास्त्र प्रणालीसाठी पहिली उड्डाण चाचणी हा सर्वात महत्त्वाचा टप्पा असतो. या चाचणीदरम्यान खालील बाबींची पडताळणी केली जाते:
- क्षेपणास्त्राचे सुरक्षित प्रक्षेपण
- उड्डाणाचा स्थैर्य
- मार्गदर्शन प्रणालीची कार्यक्षमता
- लक्ष्यापर्यंत पोहोचण्याची अचूकता
- नियंत्रण प्रणालीची विश्वासार्हता
डीआरडीओने या सर्व बाबींमध्ये यश मिळविल्याने पुढील विकास आणि वापराचा मार्ग अधिक मजबूत झाला आहे.
भारताच्या संरक्षण संशोधनासाठी मोठे यश
राजनाथ सिंह यांनी या यशस्वी चाचणीला भारतीय संरक्षण संशोधन आणि विकासासाठी (Defence R&D) अत्यंत महत्त्वाचा टप्पा असल्याचे म्हटले आहे. त्यांनी सांगितले की, अशा प्रकारची दीर्घ पल्ल्याची हवाई संरक्षण प्रणाली विकसित करण्याची क्षमता जगातील मोजक्या देशांकडेच आहे. भारताने हे तंत्रज्ञान स्वदेशी पातळीवर विकसित करून संरक्षण क्षेत्रातील आत्मनिर्भरतेकडे मोठी झेप घेतली आहे.
Kusha Missile मुळे आयातीवरील अवलंबित्व कमी होणार
दीर्घ पल्ल्याच्या हवाई संरक्षणासाठी भारताला पूर्वी परदेशी प्रणालींवर अवलंबून राहावे लागत असे. ‘कुशा’ प्रणालीच्या विकासामुळे:
- महागड्या परदेशी संरक्षण प्रणालींची गरज कमी होईल.
- संरक्षण क्षेत्रातील आयात खर्चात बचत होईल.
- स्वदेशी संरक्षण उद्योगाला चालना मिळेल.
- ‘आत्मनिर्भर भारत’ अभियानाला बळ मिळेल.
- भारतीय उद्योगांना उच्च तंत्रज्ञान विकसित करण्याची संधी मिळेल.
भारतीय हवाई संरक्षण क्षमतेत मोठी झेप
‘कुशा’ प्रणाली भारतीय हवाई संरक्षण व्यवस्थेचा महत्त्वाचा भाग ठरण्याची शक्यता आहे. आधुनिक युद्धात शत्रूकडून एकाच वेळी अनेक प्रकारचे हवाई हल्ले होऊ शकतात. अशा वेळी विविध स्तरांवरील हवाई संरक्षण प्रणालींची आवश्यकता असते. ‘कुशा’ ही त्या बहुस्तरीय संरक्षण व्यवस्थेतील दीर्घ पल्ल्याची महत्त्वाची कडी ठरेल.
डीआरडीओ आणि संबंधित संस्थांचे अभिनंदन
या यशस्वी चाचणीनंतर संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांनी डीआरडीओ, वैज्ञानिक, अभियंते आणि या प्रकल्पाशी संबंधित सर्व भागधारकांचे अभिनंदन केले. त्यांनी सांगितले की, हा केवळ एका क्षेपणास्त्राचा यशस्वी प्रयोग नसून, भारताच्या संरक्षण स्वावलंबनाचा आणि वैज्ञानिक क्षमतेचा महत्त्वपूर्ण पुरावा आहे.
भारतासाठी काय आहे या यशाचे महत्त्व?
(Kusha Missile) ‘कुशा’ क्षेपणास्त्र प्रणालीची यशस्वी पहिली उड्डाण चाचणी ही भारताच्या संरक्षण इतिहासातील एक महत्त्वाची उपलब्धी मानली जात आहे. या यशामुळे भारताची हवाई संरक्षण क्षमता अधिक मजबूत होईल, अत्याधुनिक संरक्षण तंत्रज्ञानामध्ये स्वदेशी कौशल्य सिद्ध होईल आणि आयातीवरील अवलंबित्व कमी करून ‘आत्मनिर्भर भारत’च्या दिशेने आणखी एक मोठे पाऊल टाकले जाईल. भविष्यात भारतीय सशस्त्र दलांच्या हवाई संरक्षण व्यवस्थेत ‘कुशा’ प्रणाली अत्यंत महत्त्वाची भूमिका बजावेल, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
समाज माध्यमावरील प्रतिक्रियेसाठी येथे क्लिक करा.
आमचे अन्य ब्लॉगपोस्ट :
