भारत आणि संयुक्त अरब अमिराती (UAE) यांच्यातील द्विपक्षीय संबंध अधिक दृढ करण्याच्या दृष्टीने एक महत्त्वाची घडामोड घडत आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या निमंत्रणावर यूएईचे राष्ट्राध्यक्ष हिज हायनेस शेख मोहम्मद बिन झायेद अल नाहयान हे १९ जानेवारी २०२६ रोजी अधिकृत भारत दौऱ्यावर येणार आहेत, अशी माहिती परराष्ट्र मंत्रालयाने (MEA) दिली आहे. हा दौरा शेख मोहम्मद बिन झायेद अल नाहयान यांचा यूएईचे राष्ट्राध्यक्षपद स्वीकारल्यानंतरचा तिसरा अधिकृत भारत दौरा असणार आहे. तसेच गेल्या दहा वर्षांच्या कालावधीत हा त्यांचा पाचवा भारत दौरा ठरणार आहे. भारत आणि यूएई यांच्यातील संबंध मागील काही वर्षांत रणनीतिक भागीदारीच्या पातळीवर पोहोचले आहेत. ऊर्जा, व्यापार, गुंतवणूक, संरक्षण, अवकाश, अन्नसुरक्षा, डिजिटल तंत्रज्ञान आणि नवीकरणीय ऊर्जा अशा विविध क्षेत्रांमध्ये दोन्ही देशांमधील सहकार्य सातत्याने विस्तारत आहे. या दौऱ्यादरम्यान— द्विपक्षीय संबंधांचा आढावा, प्रादेशिक व जागतिक घडामोडींवर चर्चा, आर्थिक सहकार्य अधिक मजबूत करण्यावर भर, संरक्षण व सामरिक भागीदारीबाबत महत्त्वाचे निर्णय घेण्यात येण्याची शक्यता आहे.
IND – UAE संबंध
भारत आणि संयुक्त अरब अमिराती (यूएई) यांच्यामधील संबंध गेल्या काही वर्षांत केवळ पारंपरिक राजनैतिक मैत्रीतून पुढे जाऊन रणनीतिक भागीदारीच्या उच्च पातळीवर विकसित झाले आहेत. यामागे ऊर्जा, व्यापार, गुंतवणूक, संरक्षण, अवकाश, अन्नसुरक्षा, डिजिटल तंत्रज्ञान आणि नवीकरणीय ऊर्जा या विविध क्षेत्रांमध्ये सखोल सहकार्याचा मोठा वाटा आहे. उदाहरणार्थ, दोन्ही देशांनी ऊर्जा सुरक्षेचा भाग म्हणून लांब काळासाठी LNG पुरवठा करार, कच्चे तेल साठवण आणि नागरिक अणुऊर्जा क्षेत्रात सहकार्य यासारखी मोठी योजनेवर करार केले आहेत, ज्यामुळे भारताला आपल्या ऊर्जा आवश्यकतांसाठी विविध स्रोत सुनिश्चित करता येतात.
- व्यापार आणि गुंतवणुकीमध्ये CEPA (Comprehensive Economic Partnership Agreement) नंतर bilateral व्यापाराबरोबरच नवीकरणीय ऊर्जा, अन्न प्रक्रिया, आरोग्य, आणि प्रगत तंत्रज्ञान क्षेत्रात MoU केले गेले आहेत, ज्यामुळे UAE मधून भारतात US$ 18 अब्जच्या गुंतवणुकीचा प्रवाह आहे आणि दोन्ही देशांमधील व्यापार $100 अब्जपर्यंत वाढण्याची शक्यता आहे.
- तांत्रिक आणि विज्ञान क्षेत्रातही दोन्ही देश उच्च-तंत्रज्ञान, AI, स्पेस, उद्योग 4.0 आणि स्वच्छ ऊर्जा तंत्रज्ञान यांच्या विकासासाठी संयुक्त उपक्रम राबवत आहेत, ज्यामुळे शाश्वत औद्योगिक विकास व हरित ऊर्जा प्रकल्पांना गती मिळाली आहे.
- याशिवाय, I2U2 सारख्या त्रिपक्षीय उपक्रमांतर्गत अन्न, ऊर्जा व जलसुरक्षा या क्षेत्रांमध्ये गुंतवणूक आणि सहकार्य वाढले आहे, ज्यामुळे भारताला आवश्यक अन्न पुरवठा व अन्नसुरक्षा सुनिश्चित करण्यात मदत मिळत आहे.
- मोठ्या भागीदार म्हणून यूएई आणि भारत हे संरक्षण व सुरक्षा क्षेत्रातही परस्पर व्यायाम व माहिती साजरी करीत आहेत, जे व्यापक भूराजकीय स्थिरतेत योगदान देतात आणि भारताच्या रणनीतिक हितांना पूरक आहेत.
- एकूणच, ऊर्जा, व्यापार, गुंतवणूक, संरक्षण, विज्ञान, तंत्रज्ञान आणि अन्नक्षेत्रात भारत–यूएई सहकार्याचे हे बहु-आयामी आणि गहन रूप आहे, जे दोन्ही देशांच्या दीर्घकालीन धोरणात्मक उद्दिष्टांसोबत सुसंगत आणि सामरिकरित्या महत्त्वाचे आहे.
UAE शी उच्चस्तरीय चर्चा व करारांची शक्यता
भारत भेटीदरम्यान शेख मोहम्मद बिन झायेद अल नाहयान यांची पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्यासोबत प्रतिनिधीस्तरीय चर्चा होणार आहे. यावेळी अनेक महत्त्वाच्या सामंजस्य करारांवर (MoUs) स्वाक्षऱ्या होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. याशिवाय राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांच्याशीही त्यांची शिष्टाचार भेट होणार असल्याचे सूत्रांनी सांगितले आहे.
व्यापार आणि गुंतवणुकीला गती
भारत–यूएई (UAE) दरम्यानचा द्विपक्षीय व्यापार सातत्याने वाढत असून, CEPA (Comprehensive Economic Partnership Agreement) लागू झाल्यानंतर व्यापारात लक्षणीय वाढ नोंदवली गेली आहे. यूएई हा भारतातील प्रमुख गुंतवणूकदार देशांपैकी एक असून, पायाभूत सुविधा, ऊर्जा, लॉजिस्टिक्स आणि स्टार्टअप क्षेत्रात मोठ्या गुंतवणुकीची शक्यता आहे.
या दौऱ्यामुळे—
- भारतीय कंपन्यांसाठी मध्यपूर्वेतील संधी वाढणार
- रोजगार निर्मितीला चालना
- ऊर्जा सुरक्षेला बळ मिळण्याची अपेक्षा आहे.
परराष्ट्र धोरणातील महत्त्वपूर्ण टप्पा
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या नेतृत्वाखाली भारताचे पश्चिम आशिया धोरण अधिक मजबूत झाले असून, (UAE) यूएई हा भारताचा अत्यंत विश्वासू रणनीतिक भागीदार मानला जातो. दोन्ही देशांतील राजनैतिक संबंध केवळ सरकारपुरते मर्यादित न राहता लोकांमधील संबंध, सांस्कृतिक देवाणघेवाण आणि प्रवासी भारतीय समुदायाच्या सहभागामुळे अधिक दृढ झाले आहेत.
निष्कर्ष
यूएईचे राष्ट्राध्यक्ष शेख मोहम्मद बिन झायेद अल नाहयान यांचा भारत दौरा हा केवळ औपचारिक भेट नसून, भारत–यूएई संबंधांना नव्या उंचीवर नेणारा निर्णायक टप्पा ठरण्याची शक्यता आहे. या दौऱ्यातून दोन्ही देशांमधील मैत्री, विश्वास आणि सामरिक भागीदारी अधिक बळकट होणार असून, जागतिक राजकारणात भारताची भूमिका अधिक प्रभावी होण्यास मदत मिळणार आहे.
समाज माध्यमावरील प्रतिक्रियेसाठी येथे क्लिक करा.
आमचे अन्य ब्लॉगपोस्ट :
