बातमी | २० ऑक्टोबर २०२६ | नवी दिल्ली : (Vijayadashami) विजयादशमीच्या पावन पर्वानिमित्त पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी सत्य, धर्म, न्याय आणि सामाजिक एकतेचा संदेश देत देशवासीयांना दसऱ्याच्या शुभेच्छा दिल्या. नवी दिल्लीतील इंद्रप्रस्थ रामलीला मैदानावर आयोजित विजयादशमी कार्यक्रमात बोलताना त्यांनी भगवान श्रीराम यांच्या जीवनातील आदर्श, रामराज्याची संकल्पना, गरीब व वंचितांची सेवा, आत्मनिर्भर भारत आणि राष्ट्रीय वारशाचे संरक्षण या विषयांवर भर दिला. “विजयादशमी हा चांगल्याचा वाईटावर विजय मिळवण्याचा उत्सव आहे. तो सत्य आणि धार्मिकतेच्या सामर्थ्याची आठवण करून देतो,” असा संदेश त्यांनी सोशल मीडियावरही दिला. देशाचा सन्मान दुखावणाऱ्या, समाजात फूट पाडणाऱ्या आणि भारतीय संस्कृतीबद्दल द्वेष बाळगणाऱ्या शक्तींविरुद्ध देशवासीयांनी एकजुटीने उभे राहावे, असे आवाहनही त्यांनी केले.
(Vijayadashami) विजयादशमी म्हणजे सत्य आणि धर्माच्या विजयाचा उत्सव
पंतप्रधान मोदी यांनी आपल्या भाषणाच्या सुरुवातीला भगवान श्रीराम, माता जानकी आणि बजरंगबली यांना वंदन केले. देशभरातील गावागावांत आणि शहराशहरांत साजऱ्या होणाऱ्या रामलीला परंपरेचा उल्लेख करत त्यांनी विजयादशमी हा केवळ धार्मिक सण नसून भारतीय संस्कृतीच्या जीवनशक्तीचा भाग असल्याचे सांगितले. रामायणातील रावणवध हा अन्याय आणि अधर्माच्या पराभवाचे प्रतीक मानला जातो. मात्र, श्रीराम यांच्याविषयी भारतीय समाजात असलेली श्रद्धा केवळ रावणावर मिळवलेल्या विजयामुळे नाही, तर त्यांच्या जीवनातील आदर्श, सत्यनिष्ठा, संयम आणि कर्तव्यपालनामुळेही आहे, असे मोदी यांनी अधोरेखित केले. त्यांच्या मते, (Vijayadashami) विजयादशमीचा संदेश प्रत्येक व्यक्तीने आपल्या जीवनात उतरवणे आवश्यक आहे. अन्याय कितीही मोठा असला आणि संकट कितीही कठीण असले, तरी सत्य आणि मानवतेच्या मार्गावर चालणाऱ्यांचा अखेरीस विजय होतो, हा या सणाचा मूलभूत विचार आहे.
श्रीरामांच्या जीवनातून संयम, कर्तव्य आणि सत्यनिष्ठेची शिकवण
पंतप्रधानांनी भगवान श्रीराम यांच्या जीवनातील एका महत्त्वपूर्ण प्रसंगाचा उल्लेख केला. राजपद मिळण्याची शक्यता असो किंवा वनवासाचे दुःख, श्रीराम यांनी दोन्ही परिस्थितींमध्ये आपला संयम आणि कर्तव्यभाव सोडला नाही, असे त्यांनी सांगितले. यासाठी त्यांनी रामायणातील पुढील संस्कृत ओळी उद्धृत केल्या:
‘प्रसन्नतां या न गताभिषेकतः, न च मम्ले वनवासदुःखतः।’
अर्थ: राज्याभिषेक होणार असल्याने श्रीराम अत्यानंदित झाले नाहीत आणि वनवासाला जावे लागल्यामुळे खचूनही गेले नाहीत. या उदाहरणातून परिस्थिती कोणतीही असली, तरी व्यक्तीने सत्य, नीती आणि धर्माचा मार्ग सोडू नये, हा संदेश मोदी यांनी दिला. यश मिळाल्यावर अहंकार न बाळगणे आणि संकटात धैर्य न सोडणे, ही श्रीरामांच्या चरित्रातून मिळणारी शिकवण असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
निषादराज आणि माता शबरींचा उल्लेख; सामाजिक समरसतेवर भर
भगवान श्रीराम वनवासात असताना त्यांनी निषादराज यांना आलिंगन दिले आणि माता शबरी यांना आदर दिला, या प्रसंगांची आठवण पंतप्रधानांनी करून दिली. या उदाहरणांतून दया, करुणा, प्रेम आणि सामाजिक सौहार्द या मूल्यांचे महत्त्व अधोरेखित होते. समाजातील व्यक्तींची प्रतिष्ठा, त्यांच्याशी आदराने वागणे आणि परस्परांमध्ये बंधुभाव राखणे ही श्रीरामांच्या आदर्शांची महत्त्वाची वैशिष्ट्ये आहेत, असा संदेश त्यांच्या भाषणातून देण्यात आला.आजच्या काळात समाजात विविध भाषा, परंपरा, जाती, समुदाय आणि विचारप्रवाह आहेत. अशा विविधतेत परस्परांचा आदर राखणे आणि सामाजिक एकता टिकवणे हे देशाच्या प्रगतीसाठी महत्त्वाचे आहे. विजयादशमीच्या संदेशातून या मूल्यांकडे लक्ष वेधण्यात आले.
रामराज्य म्हणजे नेमके काय? पंतप्रधानांनी सांगितली सुशासनाची संकल्पना
पंतप्रधान मोदी यांच्या भाषणातील सर्वांत महत्त्वाच्या मुद्द्यांपैकी एक म्हणजे रामराज्याची संकल्पना. श्रीराम अयोध्येचे राजा झाल्यानंतर त्यांनी आदर्श शासनव्यवस्था प्रस्थापित केली, असे सांगताना मोदी यांनी रामराज्याचा अर्थ स्पष्ट केला. त्यांच्या मते, रामराज्य म्हणजे अशी शासनव्यवस्था जिथे कोणाशीही भेदभाव केला जात नाही, प्रत्येकाला न्याय मिळतो, सर्वांना समान संधी उपलब्ध होतात आणि सत्तेचा मुख्य उद्देश जनकल्याण असतो.
- सर्वांसाठी न्याय
- प्रत्येक नागरिकाला न्याय मिळणे आणि अन्यायाविरुद्ध संरक्षण मिळणे.
- भेदभावमुक्त समाज
- नागरिकांना समान वागणूक आणि प्रगतीच्या समान संधी मिळणे.
- जनकल्याणाला प्राधान्य
- शासनाचा केंद्रबिंदू केवळ प्रशासन चालवणे नसून नागरिकांचे जीवनमान सुधारणे असणे.
- गरीब आणि वंचितांची सेवा
समाजातील दुर्बल घटकांच्या गरजा आणि कल्याणाला प्राधान्य देणे. याच संदर्भात त्यांनी ‘नागरिक देवो भव’ हा विचार मांडला. नागरिकांना सर्वोच्च स्थान देऊन प्रशासनाने त्यांची सेवा करावी आणि गरीब-वंचितांच्या कल्याणाला प्राधान्य द्यावे, असे त्यांनी सांगितले.
(Vijayadashami) निमित्त आत्मनिर्भर भारतासाठी स्वतःच्या सामर्थ्यावर विश्वास ठेवण्याचे आवाहन
भगवान श्रीराम यांच्या जीवनातून संकटांवर मात करण्याची आणि उपलब्ध साधनसंपत्तीचा योग्य वापर करण्याची शिकवण मिळते, असे पंतप्रधान म्हणाले. समोर समुद्र असताना आणि लंका दूर असतानाही श्रीरामांनी आपला संकल्प सोडला नाही. त्यांनी सामूहिक शक्ती जागृत केली, लोकसहभाग वाढवला आणि उपलब्ध साधनांचा उपयोग करून अशक्य वाटणारे ध्येय साध्य केले, असे मोदी यांनी सांगितले. या उदाहरणाच्या आधारे त्यांनी भारतासमोरील दोन महत्त्वाच्या उद्दिष्टांचा उल्लेख केला:
- विकसित भारत: देशातील नागरिकांच्या आकांक्षा पूर्ण करून विकासाच्या संधी वाढवणे.
- आत्मनिर्भर भारत: स्वतःच्या सामर्थ्यावर, कौशल्यावर आणि संसाधनांवर विश्वास ठेवून प्रगती करणे.
संकट कितीही मोठे असले, तरी दुसऱ्यांवर अवलंबून न राहता स्वतःची क्षमता ओळखावी, मेहनतीने उपाय शोधावेत आणि सामूहिक सहभागातून उद्दिष्टे साध्य करावीत, असा संदेश त्यांनी दिला.
भारताचा सांस्कृतिक वारसा जपण्यावर भर; ६५० हून अधिक प्राचीन मूर्ती मायदेशी परत
देशाच्या प्रगतीसाठी आर्थिक आणि सामाजिक विकासाबरोबरच सांस्कृतिक वारशाचे संरक्षणही महत्त्वाचे असल्याचे पंतप्रधान मोदी यांनी सांगितले. एखाद्या राष्ट्राचा आत्मसन्मान हा त्याच्या इतिहासाशी, परंपरांशी आणि सांस्कृतिक ओळखीशी जोडलेला असतो, असे त्यांनी नमूद केले. आपल्या भाषणात त्यांनी भारतातून पूर्वी परदेशात नेल्या गेलेल्या प्राचीन वारशाच्या वस्तू परत आणण्याच्या प्रयत्नांचा उल्लेख केला. गेल्या १२ वर्षांत ६५० हून अधिक प्राचीन मूर्ती भारतात परत आणण्यात आल्याचा दावा त्यांनी केला. भारतातील सांस्कृतिक स्थळांना जागतिक स्तरावर नवी ओळख मिळत असल्याचेही त्यांनी सांगितले.
त्यांनी पुढील मुद्द्यांवर विशेष भर दिला:
- प्राचीन मूर्ती आणि ऐतिहासिक वस्तूंचे संरक्षण.
- भारतीय सांस्कृतिक स्थळांना आंतरराष्ट्रीय स्तरावर मान्यता मिळवून देणे.
- भावी पिढ्यांपर्यंत सांस्कृतिक वारसा पोहोचवणे.
- भारतीय परंपरांचा सन्मान राखून देशाची ओळख अधिक दृढ करणे.
मोदी यांनी दिवाळीचा युनेस्कोच्या मानवतेच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यादीत समावेश झाल्याचाही उल्लेख केला. भारतीय संस्कृतीच्या जतनासाठी नागरिकांनी सामूहिक प्रयत्न सुरू ठेवावेत, असे त्यांनी आवाहन केले.
देशाच्या एकतेसाठी सर्व राजकीय पक्ष आणि संस्थांनी एकत्र यावे
(Vijayadashami) विजयादशमीच्या भाषणात पंतप्रधानांनी राष्ट्रीय एकतेचा मुद्दा ठळकपणे मांडला. देशाचा सन्मान दुखावणाऱ्या शक्ती, समाजात फूट पाडणारे घटक आणि भारतीय संस्कृतीबद्दल द्वेष बाळगणारी मानसिकता यांच्याविरुद्ध देशवासीयांनी एकत्र येण्याचे आवाहन त्यांनी केले. या संदर्भात त्यांनी ऋग्वेदातील सामूहिक विचार आणि एकतेचा संदेश देणाऱ्या मंत्राचा उल्लेख केला:
‘समानो मन्त्रः समितिः समानी समानं मनः सह चित्तमेषाम्।’
या मंत्राचा आशय म्हणजे विचारांमध्ये एकता, सामूहिक प्रयत्नांमध्ये समन्वय आणि समान ध्येयासाठी एकत्रितपणे काम करण्याची भावना. पंतप्रधानांनी या विचाराचा संबंध देशातील संस्था आणि राजकीय पक्षांच्या भूमिकेशी जोडला. राष्ट्रीय हिताच्या विषयांवर सर्वांनी एकत्र उभे राहावे आणि देशाच्या प्रगतीसाठी सामूहिक प्रयत्न करावेत, असे त्यांनी सांगितले. त्यांच्या भाषणातील हा भाग राजकीय आणि सामाजिक दृष्टीने महत्त्वाचा ठरतो. राष्ट्रीय एकता, सांस्कृतिक ओळख आणि सार्वजनिक जीवनातील जबाबदारी यांना त्यांनी विजयादशमीच्या पारंपरिक संदेशाशी जोडले.
स्मृती इराणी यांचाही संदेश; देशाच्या सन्मानाला धक्का देणाऱ्या शक्तींविरुद्ध एकजुटीचे आवाहन
भाजप नेत्या स्मृती इराणी यांनीही विजयादशमीच्या निमित्ताने देशाच्या सन्मान, सामाजिक एकता आणि सांस्कृतिक मूल्यांवर भर देणारा संदेश दिला. त्यांनी आपल्या पोस्टमध्ये म्हटले की, देशाच्या मान-सन्मानाला धक्का पोहोचवणाऱ्या शक्ती, समाजात फूट पाडणारे लोक आणि भारतीय संस्कृतीचा द्वेष करणारी मानसिकता हे देशासाठी शत्रुत्वाची भूमिका बजावतात. अशा घटकांविरुद्ध सर्वांनी एकत्रितपणे उभे राहण्याचे आवाहन त्यांनी केले.
त्यांच्या संदेशात तीन मुद्दे केंद्रस्थानी होते:
- राष्ट्रीय सन्मान: देशाच्या प्रतिष्ठेला धक्का पोहोचवणाऱ्या कृतींना विरोध.
- सामाजिक एकता: समाजात द्वेष आणि फूट निर्माण होऊ न देणे.
- सांस्कृतिक मूल्ये: भारतीय परंपरा आणि संस्कृतीबद्दल आदर राखणे.
स्मृती इराणी यांनीही भगवान श्रीराम यांच्या जीवनातील सत्यनिष्ठा, धर्मपालन, संयम आणि करुणा या मूल्यांचा उल्लेख केला. त्यांच्या संदेशाचा सूर पंतप्रधानांच्या विजयादशमीच्या भाषणातील राष्ट्रीय एकतेच्या आवाहनाशी मिळताजुळता होता. मात्र, दोन्ही संदेश स्वतंत्रपणे पाहणे महत्त्वाचे आहे.
राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांचाही सामाजिक सलोखा आणि न्यायाचा संदेश
(Vijayadashami) विजयादशमीच्या निमित्ताने राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनीही देशवासीयांना शुभेच्छा दिल्या. भगवान श्रीराम हे धार्मिकता आणि नैतिक आचरणाचे प्रतीक असल्याचे नमूद करत त्यांनी विजयादशमी हा धर्माचा अधर्मावर आणि न्यायाचा अन्यायावर विजय दर्शवणारा सण असल्याचे सांगितले. भारतीय सांस्कृतिक परंपरेतील नैतिकता आणि कर्तव्यभाव जपून सर्वसमावेशक समाज आणि विकसित भारत घडवण्यासाठी योगदान द्यावे, असे आवाहन राष्ट्रपतींनी केले. त्यांनी देशातील आणि परदेशातील भारतीयांना आनंद, उत्तम आरोग्य आणि कल्याणासाठी शुभेच्छा दिल्या. यामुळे विजयादशमीच्या निमित्ताने देशातील सर्वोच्च पदांवरील व्यक्तींनी सत्य, न्याय, सामाजिक सलोखा आणि राष्ट्रीय विकास यांवर भर दिल्याचे दिसून आले.
‘राम से राष्ट्र, देव से देश’ ही संकल्पना काय?
पंतप्रधान मोदी यांनी आपल्या भाषणात अयोध्येतील राम मंदिराच्या प्राणप्रतिष्ठा सोहळ्याच्या वेळी मांडलेल्या ‘राम से राष्ट्र’ आणि ‘देव से देश’ या संकल्पनांचा उल्लेख केला. या विचाराचा आशय म्हणजे भगवान श्रीराम यांच्या जीवनातील आदर्शांपासून प्रेरणा घेऊन राष्ट्रनिर्मितीच्या कार्याला चालना देणे. सत्य, कर्तव्य, सेवा, न्याय, करुणा आणि सामूहिक प्रयत्न या मूल्यांचा उपयोग समाजाच्या आणि देशाच्या प्रगतीसाठी करणे, असा या संदेशाचा व्यापक अर्थ आहे. मोदी यांनी विकसित आणि आत्मनिर्भर भारताच्या ध्येयाशी या संकल्पनेची सांगड घातली. देशाच्या प्रगतीत नागरिकांचा सहभाग, गरीब व वंचितांची सेवा, सांस्कृतिक वारशाचे संरक्षण आणि सामाजिक एकता या गोष्टी महत्त्वाच्या असल्याचे त्यांनी सांगितले.
(Vijayadashami) विजयादशमीच्या संदेशातील प्रमुख मुद्दे एका नजरेत
| विषय | पंतप्रधानांचा संदेश |
| सत्य आणि धर्म | संकटातही सत्याचा मार्ग सोडू नये |
| रामराज्य | भेदभावमुक्त शासन, न्याय आणि समान संधी |
| गरीब व वंचित | जनकल्याण आणि सेवेला प्राधान्य |
| आत्मनिर्भर भारत | स्वतःच्या सामर्थ्यावर विश्वास ठेवून प्रगती |
| सांस्कृतिक वारसा | ऐतिहासिक वस्तू आणि परंपरांचे संरक्षण |
| राष्ट्रीय एकता | देशहितासाठी संस्था व राजकीय पक्षांनी एकत्र येणे |
| सामाजिक सलोखा | समाजात फूट पाडणाऱ्या प्रवृत्तींना विरोध |
समाज माध्यमावरील प्रतिक्रीयेसाठी येथे क्लिक करा.
आमचे अन्य ब्लॉगपोस्ट :
