भारतीय लष्कराला अधिक आधुनिक, तंत्रज्ञान-सक्षम आणि भविष्यातील कोणत्याही सुरक्षा आव्हानाला सामोरे जाण्यास सक्षम बनवण्यासाठी (Armychief of India) लष्करप्रमुख जनरल धीरज सेठ यांनी ‘VIJAY’ या नव्या धोरणात्मक मंत्राची घोषणा केली आहे. बदलत्या जागतिक आणि प्रादेशिक सुरक्षा परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर भारतीय लष्कराचे आधुनिकीकरण अधिक वेगाने आणि ठामपणे पुढे नेण्याचा निर्धार त्यांनी व्यक्त केला. दिल्ली येथे आयोजित कार्यक्रमात बोलताना जनरल सेठ म्हणाले की, भारतीय लष्कराचे उद्दिष्ट केवळ सीमांचे संरक्षण करणे नसून, अत्याधुनिक तंत्रज्ञान, स्वदेशी क्षमता आणि संयुक्त लष्करी समन्वयाच्या बळावर भविष्यातील युद्धांसाठी पूर्णपणे सज्ज सैन्य उभारणे आहे.
बदलत्या सुरक्षा आव्हानांना उत्तर देण्यासाठी नवे धोरण – Armychief of India
जनरल सेठ यांनी स्पष्ट केले की, आजचे युद्धक्षेत्र पारंपरिक सीमांपुरते मर्यादित राहिलेले नाही. सायबर हल्ले, ड्रोन, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), अवकाश क्षेत्र आणि माहिती युद्ध यांसारख्या नव्या आव्हानांचा सामना करण्यासाठी भारतीय लष्कराला बहुआयामी स्वरूपात सक्षम बनवणे आवश्यक आहे. यासाठी त्यांनी संरक्षणमंत्री यांनी दिलेल्या ‘Decade of Transformation’ (परिवर्तनाचे दशक) या मार्गदर्शनातून प्रेरणा घेत ‘VIJAY’ या संकल्पनेची रूपरेषा मांडली.
‘VIJAY’ म्हणजे काय?
जनरल सेठ यांनी सांगितले की, VIJAY या शब्दातील प्रत्येक अक्षर भारतीय लष्कराच्या एका महत्त्वाच्या प्राधान्याचे प्रतिनिधित्व करते.
V – Vigilance and Readiness (सतर्कता आणि सज्जता)
या अंतर्गत भारतीय लष्कर देशाच्या सीमांवरील परिस्थितीवर सतत लक्ष ठेवणार आहे. उदयोन्मुख धोक्यांवर बारकाईने नजर ठेवून कोणत्याही राष्ट्रीय सुरक्षा आव्हानाला तात्काळ आणि प्रभावी उत्तर देण्यासाठी सैन्य नेहमीच उच्च स्तरावरील ऑपरेशनल तयारीत राहील.
I – Innovation and Transformation (नवोन्मेष आणि परिवर्तन)
जनरल सेठ यांनी सांगितले की, आधुनिक युद्धात तंत्रज्ञान निर्णायक ठरत आहे.
त्यामुळे:
- नवीन लष्करी तंत्रज्ञानाचा व्यापक वापर
- कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आधारित प्रणाली
- ड्रोन आणि स्वयंचलित प्रणाली
- आधुनिक युद्धतंत्राचा विकास
- लष्करी सिद्धांतांमध्ये आवश्यक बदल
यावर विशेष भर दिला जाणार आहे.
J – Jointness and Integration (संयुक्तता आणि एकात्मता)
भारतीय लष्कर, वायुसेना आणि नौदल यांच्यात अधिक समन्वय निर्माण करून संयुक्त कारवाईची क्षमता वाढविण्यावर भर दिला जाणार आहे.
जनरल सेठ यांच्या मते, तीनही दलांमधील सुसूत्रता आणि समन्वयामुळे भारताची संरक्षण क्षमता अधिक मजबूत होईल. तसेच ‘विकसित भारत 2047′ या राष्ट्रीय उद्दिष्टालाही यामुळे बळ मिळेल.
A – Aatmanirbharta (आत्मनिर्भरता)
भारतीय संरक्षण क्षेत्रात स्वदेशी उत्पादनाला सर्वोच्च प्राधान्य देण्याचा निर्धार जनरल सेठ यांनी व्यक्त केला.
त्यांनी सांगितले की,
- स्वदेशी शस्त्रास्त्रे
- देशात विकसित तंत्रज्ञान
- भारतीय संरक्षण उद्योग
- ‘मेक इन इंडिया’ अंतर्गत विकसित संरक्षण प्रणाली
यांच्या साहाय्याने आत्मनिर्भर भारतीय लष्कर उभारले जाईल.
भविष्यातील युद्धांमध्ये शक्य तितक्या प्रमाणात स्वदेशी उपायांचा वापर करून विजय मिळवणे हेच अंतिम उद्दिष्ट असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
Y – Yoddha First (सैनिक प्रथम)
‘योध्दा फर्स्ट’ हेच माझे मार्गदर्शक तत्त्व असल्याचे जनरल सेठ यांनी स्पष्ट केले.
त्यांच्या मते,
- नव्याने भरती झालेला अग्निवीर,
- सेवेत असलेला प्रत्येक सैनिक,
- अधिकारी,
- तसेच निवृत्त सैनिक
हे सर्व भारतीय लष्कराचे ‘योध्दा’ आहेत.
याच सैनिकांच्या समर्पणामुळे भारतीय लष्कराची खरी ताकद निर्माण होते. त्यामुळे त्यांच्या कल्याण, प्रशिक्षण, सुविधा आणि सक्षमीकरणाला सर्वोच्च प्राधान्य दिले जाईल.
Armychief of India : अत्याधुनिक आणि तंत्रज्ञानाधारित सैन्य उभारण्यावर भर
जनरल सेठ यांनी सांगितले की, भविष्यातील युद्धांमध्ये केवळ शस्त्रास्त्रे पुरेशी ठरणार नाहीत.
भारतीय लष्कराला पुढील क्षेत्रांत सक्षम केले जाईल:
- कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI)
- ड्रोन युद्धतंत्र
- सायबर सुरक्षा
- अवकाश तंत्रज्ञान
- नेटवर्क-सेंट्रिक ऑपरेशन्स
- डेटा-आधारित निर्णय प्रणाली
- बहुआयामी (Multi-Domain) युद्ध क्षमता
यामुळे भारतीय लष्कर कोणत्याही परिस्थितीत अधिक प्रभावी कारवाई करू शकेल.
माजी लष्करप्रमुखांना अभिवादन
आपल्या भाषणाच्या शेवटी जनरल धीरज सेठ यांनी माजी लष्करप्रमुख जनरल उपेंद्र द्विवेदी यांच्यासह सर्व माजी लष्करप्रमुखांना आदरांजली अर्पण केली. त्यांनी म्हटले की, त्यांच्या दूरदृष्टीपूर्ण नेतृत्वामुळे भारतीय लष्कर आज जगातील सक्षम, मजबूत आणि विश्वासार्ह सैन्यदलांपैकी एक बनले आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे
- भारतीय लष्करासाठी ‘VIJAY’ धोरणाची घोषणा.
- सीमांवरील सतत सतर्कता आणि उच्चस्तरीय सज्जतेवर भर.
- आधुनिक तंत्रज्ञान आणि नवोन्मेषाचा व्यापक वापर.
- लष्कर, वायुसेना आणि नौदल यांच्यात अधिक समन्वय.
- स्वदेशी संरक्षण तंत्रज्ञानाला प्राधान्य.
- ‘Yoddha First’ तत्त्वानुसार प्रत्येक सैनिकाच्या सक्षमीकरणावर भर.
- ‘विकसित भारत 2047′ या उद्दिष्टासाठी सक्षम आणि आधुनिक भारतीय लष्कर उभारण्याचा निर्धार.
निष्कर्ष
(Armychief of India) जनरल धीरज सेठ यांनी मांडलेले ‘VIJAY’ धोरण हे भारतीय लष्कराच्या भविष्यातील आधुनिकीकरणाचा स्पष्ट रोडमॅप मानले जात आहे. बदलत्या जागतिक सुरक्षा परिस्थितीत तंत्रज्ञान, आत्मनिर्भरता, संयुक्त लष्करी क्षमता आणि सैनिक-केंद्रित दृष्टिकोन यांच्या आधारे भारतीय लष्कराला अधिक सक्षम, गतिमान आणि भविष्यासाठी सज्ज बनवण्याचा हा महत्त्वपूर्ण प्रयत्न असल्याचे संरक्षण क्षेत्रातील तज्ज्ञांचे मत आहे.
समाज माध्यमावरील प्रतिक्रियेसाठी येथे क्लिक करा.
आमचे अन्य ब्लॉगपोस्ट :
