नवी दिल्ली : देशभरातील अनेक नागरिकांना अलीकडे मोबाईलवर अचानक आलेल्या ‘अलर्ट’ संदेशामुळे उत्सुकता आणि काही प्रमाणात संभ्रम निर्माण झाला होता. या संदर्भात केंद्रीय दूरसंचार मंत्री (Jyotiradidya Scindia) ज्योतिरादित्य एम. सिंधिया यांनी स्पष्टीकरण देत सांगितले की, हे संदेश प्रत्यक्ष आपत्तीचे नसून भारताच्या नव्या मोबाईल-आधारित आपत्ती संप्रेषण प्रणालीच्या (Disaster Communication System) चाचणीचा भाग आहेत. ही अत्याधुनिक प्रणाली C-DOT (Centre for Development of Telematics) या संस्थेने विकसित केली असून ती दूरसंचार विभाग (DoT) आणि राष्ट्रीय आपत्ती व्यवस्थापन प्राधिकरण (NDMA) यांच्या सहकार्याने राबविण्यात येत आहे.
Jyotiradidya Scindia यांच्या माहितीनुसार
केंद्रीय मंत्री (Jyotiradidya Scindia) ज्योतिरादित्य एम. सिंधिया यांनी X वरील माहितीनुसार सांगितले की, मोबाईलवर येणारे ‘टेस्ट अलर्ट’ हे देशातील नव्या आपत्ती सूचना प्रणालीच्या चाचणीचा भाग आहेत. ही प्रणाली C-DOT, दूरसंचार विभाग (DoT) आणि राष्ट्रीय आपत्ती व्यवस्थापन प्राधिकरण (NDMA) यांच्या सहकार्याने विकसित करण्यात आली असून, भविष्यात आपत्तीच्या वेळी नागरिकांना त्वरित आणि अचूक सूचना देण्यासाठी उपयोगात येणार आहे.
प्रणालीची वैशिष्ट्ये
नवीन प्रणाली Cell Broadcast Technology वर आधारित असून, ती पारंपरिक SMS सेवांपेक्षा अधिक प्रभावी मानली जाते. या तंत्रज्ञानाच्या मदतीने सरकार नागरिकांना खालील सुविधा देऊ शकते:
- तात्काळ सूचना (Real-time alerts) : भूकंप, पूर, चक्रीवादळ, वीज कोसळणे यांसारख्या आपत्तींबाबत त्वरित इशारे
- भौगोलिक लक्ष्यीकरण (Geo-targeting) : फक्त प्रभावित भागातील नागरिकांनाच संदेश
- अनेक भाषांमध्ये संदेश : स्थानिक भाषांमध्ये सूचना मिळाल्याने समज वाढते
- नेटवर्कवर कमी ताण : मोठ्या प्रमाणावर लोकांना एकाच वेळी संदेश पोहोचविण्याची क्षमता
नागरिकांच्या सुरक्षिततेसाठी महत्त्वाचा टप्पा
या प्रणालीमुळे आपत्ती व्यवस्थापनात मोठी क्रांती घडणार असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे. पूर्वी SMS किंवा कॉलवर आधारित सूचना प्रणालीमध्ये विलंब होत असे, परंतु Cell Broadcast तंत्रज्ञानामुळे लाखो नागरिकांना काही सेकंदात सूचना पोहोचू शकतात. केंद्रीय मंत्री सिंधिया यांनी सांगितले की, “या प्रणालीमुळे नागरिकांची सुरक्षितता अधिक बळकट होईल आणि आपत्तीच्या काळात त्वरित प्रतिसाद देणे शक्य होईल.”
पुढील दिशा
सध्या देशभरात या प्रणालीची टप्प्याटप्प्याने चाचणी सुरू आहे. भविष्यात ही सेवा पूर्णपणे कार्यान्वित झाल्यानंतर, भारतात आपत्ती सूचना प्रणाली अधिक सक्षम आणि आधुनिक बनेल. यामुळे जीवितहानी कमी करण्यास आणि आपत्तीपूर्व तयारी मजबूत करण्यास मोठी मदत होईल.
निष्कर्ष:
मोबाईलवर येणारे ‘टेस्ट अलर्ट’ घाबरण्यासारखे नसून, ते देशातील प्रगत आपत्ती व्यवस्थापन प्रणालीचे प्रतीक आहेत. तंत्रज्ञानाच्या मदतीने नागरिकांच्या सुरक्षेला प्राधान्य देण्याच्या दिशेने भारताने उचललेले हे एक महत्त्वपूर्ण पाऊल मानले जात आहे.
समाज माध्यमावरील प्रतिक्रियेसाठी येथे क्लिक करा.
आमचे अन्य ब्लॉगपोस्ट :
