हिमाचल प्रदेशातील प्रसिद्ध पर्यटनस्थळ (Kasauli) परिसरात लागलेल्या भीषण वनवणव्यावर अखेर नियंत्रण मिळवण्यात भारतीय लष्कर आणि भारतीय हवाई दलाला मोठे यश आले आहे. गिल्बर्ट ट्रेल आणि अपर मॉल परिसरातील पश्चिमेकडील डोंगर उतारांवर मंगळवारी दुपारी भडकलेल्या आगीने संपूर्ण परिसराला वेढा घातला होता. ही आग नियंत्रणात आणण्यासाठी सलग १५ तासांहून अधिक काळ मोठे बचाव आणि अग्निशमन अभियान राबवण्यात आले. मिळालेल्या माहितीनुसार, मंगळवारी सुमारे दुपारी ३ वाजण्याच्या सुमारास जंगलात आग लागल्याचे निदर्शनास आले. उष्णतेची तीव्र लाट, कोरडे हवामान आणि जंगलात साचलेल्या सुक्या पाइनच्या पानांमुळे आगीने काही मिनिटांतच भीषण रूप धारण केले. आग वेगाने पसरत असल्याने स्थानिक प्रशासन, अग्निशमन विभाग आणि वन विभागाने तातडीने मदत मागवली. त्यानंतर भारतीय लष्कराच्या कसौली ब्रिगेडने मोठ्या प्रमाणावर मोहीम सुरू केली. या कारवाईत भारतीय हवाई दलानेही महत्त्वाची भूमिका बजावली. हवाई दलाच्या Mi-17 हेलिकॉप्टरद्वारे ‘बांबी बकेट ऑपरेशन’ राबवण्यात आले. चंदीगडमधील सुखना तलावातून पाणी भरून हेलिकॉप्टरने अनेक फेऱ्या मारत आगीवर पाण्याचा मारा केला. काही भाग अतिशय दुर्गम असल्याने जमिनीवरील पथकांना पोहोचणे कठीण होते, अशा ठिकाणी हवाई दलाची मदत निर्णायक ठरली. लष्कराचे जवान, अग्निशमन कर्मचारी आणि स्थानिक प्रशासनाने रात्रभर कठीण परिस्थितीत काम केले. आगीचा फैलाव रोखण्यासाठी जंगलात फायरब्रेक तयार करण्यात आले, तर धगधगणाऱ्या भागांवर सतत पाणी टाकून आग विझवण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. जोरदार वाऱ्यामुळे वारंवार नव्या ठिकाणी ठिणग्या उडत असल्याने परिस्थिती अधिकच गंभीर बनली होती. सुदैवाने या घटनेत कोणतीही जीवितहानी झालेली नाही. मात्र, वनसंपत्तीचे मोठे नुकसान झाल्याची प्राथमिक माहिती समोर आली आहे. (Kasauli) च्या अनेक भागांमध्ये दाट धूर पसरल्याने स्थानिक नागरिक आणि पर्यटकांमध्ये भीतीचे वातावरण निर्माण झाले होते. काही हॉटेल्स आणि निवासी भागांनाही धोक्याचा इशारा देण्यात आला होता. दरम्यान, पश्चिम कमांडचे लष्करी कमांडर लेफ्टनंट जनरल Pushpendra Singh यांनी घटनास्थळी भेट देऊन परिस्थितीचा आढावा घेतला. त्यांनी जवानांच्या धाडसी आणि तत्पर कामगिरीचे कौतुक करत अनेकांना ऑन-द-स्पॉट प्रशस्तीपत्रे दिली. स्थानिक प्रशासनाने नागरिकांना जंगल परिसरात निष्काळजीपणे सिगारेट फेकणे किंवा सुक्या पाइनच्या पानांना आग लावणे टाळण्याचे आवाहन केले आहे. उष्ण आणि कोरड्या हवामानामुळे जंगलात आग वेगाने पसरत असल्याने नागरिकांनी अधिक सतर्क राहण्याची गरज असल्याचे प्रशासनाने स्पष्ट केले.
(Kasauli) कासौलीतील भीषण वणवा
प्राथमिक तपासानुसार, कासौली (Kasauli) परिसरातील या भीषण वनवणव्यामागे मानवी निष्काळजीपणा आणि वातावरणातील अत्यंत कोरडेपणा ही प्रमुख कारणे असल्याचा संशय व्यक्त केला जात आहे. उन्हाळ्याच्या तीव्र उष्णतेमुळे जंगलातील गवत, झाडांची सुकलेली पाने आणि विशेषतः पाइनच्या झाडांच्या कोरड्या सुईसारख्या पानांनी संपूर्ण जंगल जणू ज्वलनशील बनले होते. अशा परिस्थितीत एखादी छोटी ठिणगीदेखील काही मिनिटांत मोठ्या आगीत रूपांतरित होऊ शकते. स्थानिक अधिकाऱ्यांच्या मते, पर्यटकांनी निष्काळजीपणे फेकलेली सिगारेट, शेकोटीचे अवशेष किंवा जंगल परिसरात जाळण्यात आलेला कचरा यामुळे आग लागली असण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. याशिवाय, गेल्या काही दिवसांपासून हिमाचल प्रदेशात पावसाचा अभाव असल्याने जंगलातील आर्द्रता अत्यंत कमी झाली होती, ज्यामुळे आगीने वेगाने उग्र रूप धारण केले.
ही घटना केवळ एका (Kasauli) वनवणव्यापुरती मर्यादित नसून, वाढत्या हवामान बदलाचे आणि मानवी निष्काळजीपणाचे गंभीर संकेत मानले जात आहेत. हिमालयीन भागातील जंगलांमध्ये दरवर्षी वाढणाऱ्या आगीमुळे जैवविविधतेला मोठा धोका निर्माण होत आहे. अनेक दुर्मिळ वनस्पती, पक्षी आणि वन्यजीवांचे अधिवास अशा आगीत नष्ट होतात. तज्ज्ञांच्या मते, पाइनच्या जंगलांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर साचणारी कोरडी पाने ही आगीसाठी “फ्युएल लेयर” म्हणून काम करतात. त्यामुळे अशा भागांत नियमित साफसफाई, अग्निरोधक मार्ग (Fire Lines) आणि आधुनिक अग्निशमन यंत्रणा उभारणे अत्यावश्यक झाले आहे. (Kasauli) कासौलीतील ही घटना भविष्यातील संभाव्य मोठ्या पर्यावरणीय संकटाची धोक्याची घंटा मानली जात असून, प्रशासन आणि नागरिक दोघांनीही जंगल संरक्षणाबाबत अधिक जबाबदारीने वागण्याची गरज अधोरेखित झाली आहे.
समाज माध्यमावरील प्रतिक्रियेसाठी येथे क्लिक करा.
आमचे अन्य ब्लॉगपोस्ट :
