नवी दिल्ली, २ जून २०२६ : भारताने स्वदेशी संरक्षण तंत्रज्ञानाच्या क्षेत्रात आणखी एक महत्त्वपूर्ण टप्पा गाठला आहे. संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्था (DRDO) आणि भारतीय वायुसेनेच्या (IAF) संयुक्त प्रयत्नांत विकसित करण्यात आलेल्या (Rudram Missile) ‘रुद्रम-2’ (Rudram-2) या अत्याधुनिक एअर-टू-ग्राउंड अँटी-रेडिएशन क्षेपणास्त्राची यशस्वी चाचणी करण्यात आली आहे. संरक्षण अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, या क्षेपणास्त्राची चाचणी यशस्वीरीत्या पूर्ण झाली असून त्याबाबतची अधिकृत सविस्तर माहिती लवकरच जाहीर केली जाणार आहे. रुद्रम-2 हे भारताने स्वदेशी पातळीवर विकसित केलेल्या अँटी-रेडिएशन क्षेपणास्त्र मालिकेतील अत्यंत प्रगत शस्त्र आहे. शत्रूच्या रडार प्रणाली, हवाई संरक्षण यंत्रणा, संप्रेषण केंद्रे आणि रेडिओ फ्रिक्वेन्सी उत्सर्जित करणारी महत्त्वाची लष्करी ठिकाणे अचूकपणे नष्ट करण्यासाठी या क्षेपणास्त्राची निर्मिती करण्यात आली आहे. युद्धाच्या वेळी शत्रूच्या हवाई संरक्षण व्यवस्थेला निष्प्रभ करण्यासाठी (Suppression of Enemy Air Defence – SEAD) हे क्षेपणास्त्र अत्यंत प्रभावी मानले जाते.
Rudram Missile अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाने सज्ज
रुद्रम-2 हे सुपरसॉनिक वेगाने लक्ष्याकडे झेपावणारे एअर-लाँच्ड क्षेपणास्त्र आहे. हे क्षेपणास्त्र विविध उंचीवरून डागता येते आणि शत्रूच्या रडारमधून किंवा संप्रेषण यंत्रणांमधून उत्सर्जित होणारे इलेक्ट्रोमॅग्नेटिक सिग्नल शोधून त्यांचा मागोवा घेऊ शकते. यात ‘लॉक-ऑन बिफोर लॉन्च’ आणि ‘लॉक-ऑन आफ्टर लॉन्च’ क्षमता देण्यात आली असून प्रगत मार्गदर्शन प्रणालीमुळे लक्ष्यावर अचूक प्रहार करणे शक्य होते.
Rudram Missile – ३०० किमीपेक्षा अधिक मारक क्षमता
उपलब्ध माहितीनुसार, रुद्रम-2 ची मारक क्षमता सुमारे ३०० किलोमीटरपर्यंत आहे. या क्षेपणास्त्रामध्ये इमेजिंग इन्फ्रारेड (IIR) सीकरसह अत्याधुनिक सेन्सर प्रणाली बसविण्यात आली आहे. त्यामुळे शत्रूची रडार यंत्रणा बंद केली गेली तरीही लक्ष्याचा मागोवा घेऊन अचूक हल्ला करण्याची क्षमता या शस्त्राला प्राप्त होते.
सुखोई-३० एमकेआयची वाढलेली ताकद
रुद्रम-2 हे प्रामुख्याने भारतीय वायुसेनेच्या सुखोई-३० एमकेआय लढाऊ विमानांवरून प्रक्षेपित केले जाते. या क्षेपणास्त्रामुळे भारतीय वायुसेनेची ‘स्टँड-ऑफ स्ट्राइक’ क्षमता मोठ्या प्रमाणात वाढणार आहे. म्हणजेच शत्रूच्या हवाई संरक्षण क्षेत्रात प्रवेश न करता सुरक्षित अंतरावरून महत्त्वाच्या लक्ष्यांवर अचूक हल्ले करणे शक्य होणार आहे.
Rudram Missile च्या स्वरुपात स्वदेशी संरक्षण क्षेत्राला मोठी चालना
रुद्रम-2 च्या यशस्वी चाचणीमुळे भारताच्या ‘आत्मनिर्भर भारत’ आणि ‘मेक इन इंडिया’ उपक्रमांना मोठे बळ मिळाले आहे. संरक्षण क्षेत्रात परदेशी तंत्रज्ञानावरील अवलंबित्व कमी करून स्वदेशी शस्त्रनिर्मितीमध्ये भारत सातत्याने प्रगती करत असल्याचे या यशातून पुन्हा एकदा अधोरेखित झाले आहे. या क्षेपणास्त्रात DRDO च्या विविध प्रयोगशाळांनी विकसित केलेल्या अनेक अत्याधुनिक भारतीय तंत्रज्ञानांचा समावेश करण्यात आला आहे.
Rudram Missile म्हणजे रशियन क्षेपणास्त्रांना स्वदेशी पर्याय
सध्या भारतीय वायुसेना रशियन बनावटीच्या Kh-31 अँटी-रेडिएशन क्षेपणास्त्रांचा वापर करते. मात्र रुद्रम मालिकेच्या यशस्वी विकासामुळे भविष्यात या परदेशी क्षेपणास्त्रांची जागा स्वदेशी रुद्रम क्षेपणास्त्रे घेण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. त्यामुळे देशाची संरक्षण स्वायत्तता अधिक मजबूत होणार आहे.
Rudram Missile : मालिकेचा विकास प्रवास
भारताने २०२० मध्ये Rudram Missile – ‘रुद्रम-1’ या देशातील पहिल्या स्वदेशी अँटी-रेडिएशन क्षेपणास्त्राची यशस्वी चाचणी केली होती. त्यानंतर अधिक लांब पल्ला, सुधारित लक्ष्यभेदन क्षमता आणि आधुनिक मार्गदर्शन प्रणाली असलेले रुद्रम-2 विकसित करण्यात आले. DRDO पुढे रुद्रम-3 आणि रुद्रम-4 सारख्या आणखी प्रगत आवृत्त्यांवरही काम करत आहे. रुद्रम-3 ची मारक क्षमता ५५० किमीपर्यंत तर भविष्यातील रुद्रम-4 ची क्षमता १,००० किमीपेक्षा अधिक असण्याची अपेक्षा आहे. त्यामुळे भारताच्या दीर्घ पल्ल्याच्या अचूक प्रहार क्षमतेत मोठी वाढ होणार आहे.
रुद्रम-2 ची ताजी यशस्वी चाचणी ही केवळ आणखी एक क्षेपणास्त्र चाचणी नसून भारताच्या संरक्षण स्वावलंबन, तांत्रिक प्रगती आणि भविष्यातील युद्धसज्जतेच्या दिशेने टाकलेले एक महत्त्वपूर्ण पाऊल मानले जात आहे.
समाज माध्यमावरील प्रतिक्रियेसाठी येथे लिक करा.
आमचे अन्य ब्लॉगपोस्ट :
