राज्यात अलीकडे झालेल्या मुसळधार पावसामुळे (SIR) मतदार यादी विशेष सखोल पुनरिक्षण (Special Intensive Revision – SIR) कार्यक्रमाच्या अंमलबजावणीवर परिणाम झाला होता. या पार्श्वभूमीवर महाराष्ट्राच्या मुख्य निवडणूक अधिकाऱ्यांनी (CEO Maharashtra) निवडणूक आयोगाकडे कार्यक्रमाला मुदतवाढ देण्याची विनंती केली होती. ही विनंती मान्य करत भारत निवडणूक आयोगाने (Election Commission of India – ECI) राज्यातील विशेष सखोल पुनरिक्षण (SIR) कार्यक्रमाचे सुधारित वेळापत्रक जाहीर केले आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या माहिती व जनसंपर्क महासंचालनालयाने (DGIPR) याबाबत माहिती दिली आहे. या निर्णयामुळे मतदार नोंदणी, नावांमधील दुरुस्ती, हरकती आणि अंतिम मतदार यादी प्रसिद्ध करण्याच्या प्रक्रियेसाठी नागरिकांना अधिक वेळ उपलब्ध होणार आहे.
SIR – विशेष सखोल पुनरिक्षण (SIR) म्हणजे काय?
विशेष सखोल पुनरिक्षण (Special Intensive Revision – SIR) ही निवडणूक आयोगाची एक महत्त्वाची प्रक्रिया आहे. या प्रक्रियेद्वारे मतदार यादीतील त्रुटी दूर करणे, नवीन पात्र मतदारांची नोंदणी करणे, मृत अथवा स्थलांतरित मतदारांची नावे वगळणे आणि प्रत्येक मतदारसंघातील मतदार यादी अद्ययावत ठेवणे हे उद्दिष्ट असते. या प्रक्रियेमुळे आगामी निवडणुकांमध्ये अधिक अचूक आणि पारदर्शक मतदार यादी उपलब्ध होते.
सुधारित वेळापत्रक जाहीर
निवडणूक आयोगाने जाहीर केलेल्या सुधारित कार्यक्रमानुसार पुढील टप्पे निश्चित करण्यात आले आहेत.
1. घराघर भेट मोहीम (House-to-House Verification)
30 जून 2026 ते 8 ऑगस्ट 2026
या कालावधीत बूथ लेव्हल अधिकारी (BLO) प्रत्येक घराला भेट देऊन मतदारांची माहिती पडताळतील. यामध्ये नवीन पात्र मतदार, पत्त्यातील बदल, मृत मतदारांची माहिती तसेच इतर आवश्यक दुरुस्तींची नोंद केली जाईल.
2. मतदान केंद्रांचे पुनर्गठन
मतदान केंद्रांचे तर्कसंगतीकरण (Rationalization) आणि पुनर्रचना (Restructuring) यांचे काम 8 ऑगस्ट 2026 पर्यंत पूर्ण करण्यात येणार आहे. यामुळे मतदारांना जवळचे आणि सोयीचे मतदान केंद्र उपलब्ध करून देण्याचा प्रयत्न केला जाईल.
3. मसुदा मतदार यादी प्रसिद्ध
17 ऑगस्ट 2026 (सोमवार)
या दिवशी राज्यातील मसुदा मतदार यादी (Draft Electoral Roll) प्रसिद्ध करण्यात येईल. नागरिकांनी या यादीत आपले नाव, पत्ता, वय आणि इतर माहिती तपासून घ्यावी.
4. दावे आणि हरकती स्वीकारण्याचा कालावधी
17 ऑगस्ट ते 16 सप्टेंबर 2026
या कालावधीत नागरिक पुढील बाबींसाठी अर्ज करू शकतात.
- नवीन मतदार म्हणून नाव समाविष्ट करणे.
- नावातील किंवा पत्त्यातील चुका दुरुस्त करणे.
- चुकीची नावे वगळण्यासाठी हरकत नोंदविणे.
- मतदारसंघ बदलण्यासाठी आवश्यक अर्ज करणे.
5. सुनावणी आणि निर्णय प्रक्रिया
17 ऑगस्ट ते 15 सप्टेंबर 2026
या कालावधीत निवडणूक अधिकारी प्राप्त दावे व हरकतींची सुनावणी घेऊन त्यावर निर्णय देतील.
6. अंतिम मतदार यादी प्रसिद्ध
19 ऑक्टोबर 2026 (सोमवार)
सर्व दावे, हरकती आणि दुरुस्तींची प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर अंतिम मतदार यादी प्रसिद्ध करण्यात येईल.
फॉर्म 6 भरून नाव नोंदवा
राज्याचे संयुक्त मुख्य निवडणूक अधिकारी मनोहर पारकर यांनी सर्व पात्र नागरिकांना वेळेत फॉर्म 6 भरून मतदार यादीत नाव समाविष्ट करण्याचे आवाहन केले आहे.
विशेषतः खालील नागरिकांनी फॉर्म 6 भरावा.
- नुकतेच 18 वर्षे पूर्ण झालेले युवक-युवती.
- नवीन राहत्या पत्त्यावर स्थलांतरित झालेले नागरिक.
- ज्यांचे नाव अद्याप मतदार यादीत नाही.
- प्रथमच मतदानाचा अधिकार मिळालेली व्यक्ती.
SIR प्रक्रीयेदरम्यान मतदारांनी कोणती काळजी घ्यावी?
मतदारांनी पुढील बाबींची विशेष काळजी घ्यावी.
- मसुदा मतदार यादी प्रसिद्ध झाल्यानंतर आपले नाव तपासून घ्या.
- नाव किंवा पत्त्यात चूक असल्यास तत्काळ दुरुस्तीचा अर्ज करा.
- नाव नसल्यास मुदतीत फॉर्म 6 भरून नोंदणी करा.
- BLO घरभेटीदरम्यान आवश्यक कागदपत्रे उपलब्ध करून सहकार्य करा.
- शेवटच्या तारखेची वाट न पाहता अर्ज सादर करा.
महत्त्वाच्या तारखा (Quick Reference)
| प्रक्रिया | तारीख |
| घराघर भेट मोहीम | 30 जून ते 8 ऑगस्ट 2026 |
| मतदान केंद्र पुनर्गठन पूर्ण | 8 ऑगस्ट 2026 |
| मसुदा मतदार यादी प्रसिद्ध | 17 ऑगस्ट 2026 |
| दावे व हरकती स्वीकारणे | 17 ऑगस्ट ते 16 सप्टेंबर 2026 |
| दावे व हरकतींची सुनावणी | 17 ऑगस्ट ते 15 सप्टेंबर 2026 |
| अंतिम मतदार यादी प्रसिद्ध | 19 ऑक्टोबर 2026 (सोमवार) |
निष्कर्ष
मुसळधार पावसामुळे निर्माण झालेल्या परिस्थितीचा विचार करून भारत निवडणूक आयोगाने महाराष्ट्रातील विशेष सखोल पुनरिक्षण (SIR) कार्यक्रमाला मुदतवाढ देण्याचा महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतला आहे. त्यामुळे पात्र नागरिकांना मतदार यादीत नाव नोंदविण्यास, आवश्यक दुरुस्ती करण्यास आणि निवडणूक प्रक्रियेत सहभागी होण्यासाठी अतिरिक्त वेळ मिळणार आहे. आगामी निवडणुकांमध्ये मतदानाचा हक्क बजावण्यासाठी प्रत्येक पात्र नागरिकाने निर्धारित कालावधीत फॉर्म 6 भरून आपले नाव मतदार यादीत समाविष्ट असल्याची खात्री करून घ्यावी.
समाज माध्यमावरील प्रतिक्रियेसाठी येथे क्लिक करा.
आमचे अन्य ब्लॉगपोस्ट :
