नवी दिल्ली | ANI (आंतरराष्ट्रीय राजनयिक घडामोडी) : भारताचे पंतप्रधान Narendra Modi यांनी आज नवी दिल्लीत Hyderabad House येथे (Vietnam) व्हिएतनामचे राष्ट्रपती To Lam यांच्यासोबत द्विपक्षीय बैठक घेतली. ही उच्चस्तरीय बैठक केवळ औपचारिक राजनैतिक संवाद नसून आशियातील बदलत्या शक्ती-संतुलनाचे संकेत देणारी ठरत आहे. भारत, व्हिएतनाम आणि चीन यांच्यातील सध्याच्या संबंधांच्या पार्श्वभूमीवर या चर्चेला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. दक्षिण चीन समुद्रातील चीनच्या आक्रमक धोरणामुळे व्हिएतनामवर सातत्याने दबाव वाढत असताना, भारत हा व्हिएतनामचा (Vietnam) विश्वासार्ह धोरणात्मक भागीदार म्हणून पुढे येत आहे. दुसरीकडे, भारत-चीन संबंधही सीमावाद आणि तणावामुळे अद्याप पूर्णपणे सुरळीत झालेले नाहीत. अशा परिस्थितीत भारत आणि व्हिएतनाम यांच्यातील वाढते संरक्षण सहकार्य, सागरी सुरक्षा आणि ऊर्जा क्षेत्रातील भागीदारी ही चीनच्या प्रभावाला संतुलित करण्याचा स्पष्ट संकेत मानली जात आहे. विशेषतः इंडो-पॅसिफिक क्षेत्रात मुक्त आणि खुल्या समुद्री मार्गांचे संरक्षण करण्यासाठी दोन्ही देशांची भूमिका अधिक ठळक होत आहे. त्यामुळे Hyderabad House मधील ही “गुप्त चर्चा” आशियातील भविष्यातील सामरिक समीकरणांना दिशा देणारी ठरू शकते, असा तज्ज्ञांचा अंदाज आहे. तसेच या बैठकीत दोन्ही देशांमधील संरक्षण, व्यापार, गुंतवणूक, सागरी सुरक्षा आणि इंडो-पॅसिफिक क्षेत्रातील सहकार्य यांसारख्या महत्त्वाच्या मुद्द्यांवर सविस्तर चर्चा झाली. ही बैठक व्हिएतनाम राष्ट्रपतींच्या भारत दौऱ्याचा केंद्रबिंदू मानली जात आहे. या बैठकीनंतर दोन्ही देशांमध्ये अनेक सामंजस्य करार (MoUs) होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
Vietnam राष्ट्राध्यक्षांच्या संपूर्ण दौऱ्याचा आढावा
व्हिएतनामचे राष्ट्रपती To Lam हे ५ ते ७ मे २०२६ या कालावधीत भारताच्या तीन दिवसीय राजकीय दौऱ्यावर आले आहेत. हा त्यांचा राष्ट्रपती म्हणून पहिलाच भारत दौरा आहे.
दौऱ्याचे प्रमुख टप्पे:
- बोधगया भेट: त्यांनी महाबोधी मंदिरात दर्शन घेतले
- दिल्ली कार्यक्रम:
- राष्ट्रपती भवनात औपचारिक स्वागत
- राजघाट येथे महात्मा गांधींना श्रद्धांजली
- पंतप्रधान मोदींसोबत बैठक (Hyderabad House)
- राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांच्यासोबत भेट
- मुंबई भेट (७ मे):
- नॅशनल स्टॉक एक्सचेंज भेट
- महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्र्यांसोबत बैठक
- बिझनेस फोरममध्ये सहभाग
(India – Vietnam) भारत-व्हिएतनाम संबंधांचे महत्त्व
भारत आणि व्हिएतनाम (Vietnam) यांच्यातील संबंध हे केवळ राजनैतिक पातळीवर मर्यादित नसून ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि धोरणात्मक दृष्टीने अत्यंत मजबूत व बहुआयामी आहेत. प्राचीन काळापासून बौद्ध धर्माच्या माध्यमातून दोन्ही देशांमध्ये सांस्कृतिक नाते जोडले गेले असून, आधुनिक काळात या नात्याने धोरणात्मक भागीदारीचे रूप घेतले आहे. विशेषतः २०१६ मध्ये या संबंधांना “Comprehensive Strategic Partnership” चा दर्जा मिळाल्यानंतर संरक्षण, व्यापार, ऊर्जा आणि सागरी सुरक्षेसारख्या महत्त्वाच्या क्षेत्रांत सहकार्याला मोठी चालना मिळाली. आज भारत व्हिएतनामचा एक विश्वासार्ह संरक्षण भागीदार म्हणून उदयास आला असून, नौदल सहकार्य, संयुक्त सराव आणि लष्करी प्रशिक्षणाद्वारे दोन्ही देश इंडो-पॅसिफिक क्षेत्रातील स्थिरता बळकट करत आहेत. याशिवाय, दक्षिण चीन समुद्रात तेल व गॅस अन्वेषणात भारताची सक्रिय भूमिका व्हिएतनामसाठी महत्त्वाची ठरते. व्यापाराच्या दृष्टीनेही व्हिएतनाम हा दक्षिण-पूर्व आशियामधील भारताचा एक प्रमुख भागीदार असून, द्विपक्षीय व्यापार सातत्याने वाढत आहे. विशेष म्हणजे, चीनच्या वाढत्या प्रभावाच्या पार्श्वभूमीवर भारत-व्हिएतनाम भागीदारी ही केवळ आर्थिक नव्हे तर रणनीतिक संतुलन राखण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाची मानली जाते. त्यामुळेच सध्याच्या जागतिक राजकारणात या दोन्ही देशांमधील संबंध अधिक मजबूत होत असून, भविष्यातही हे सहकार्य आशिया-प्रशांत प्रदेशातील शक्ती-संतुलनासाठी निर्णायक ठरण्याची शक्यता आहे.दोन्ही देश विशेषतः खालील क्षेत्रांमध्ये सहकार्य वाढवत आहेत:
- संरक्षण (नौदल सहकार्य, प्रशिक्षण)
- तेल व गॅस अन्वेषण
- व्यापार (दक्षिण-पूर्व आशियामध्ये भारताची उपस्थिती)
- चीनच्या वाढत्या प्रभावाला संतुलित करण्यासाठी रणनीतिक भागीदारी
मूल्यवर्धित विश्लेषण
Vietnam राष्ट्राध्यक्षांचा हा दौरा केवळ औपचारिक राजनैतिक भेट म्हणून न पाहता इंडो-पॅसिफिक भू-राजकारणात भारताची भूमिका अधिक ठळक आणि प्रभावी करण्याचा एक महत्त्वाचा प्रयत्न म्हणून पाहिला जात आहे. व्हिएतनाम हा ASEAN (Association of Southeast Asian Nations) समूहातील भारताचा एक अत्यंत विश्वासार्ह आणि धोरणात्मक भागीदार असून, या संबंधांमुळे भारताला दक्षिण-पूर्व आशियात आपली उपस्थिती अधिक मजबूत करण्याची संधी मिळते. विशेषतः दक्षिण चीन समुद्रातील वाढत्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर भारत आणि व्हिएतनाम यांचे सागरी सहकार्य, संरक्षण संवाद आणि सामरिक समन्वय अधिक महत्त्वाचा ठरत आहे. “Act East Policy” अंतर्गत भारत आशियाई देशांशी आर्थिक, राजनैतिक आणि संरक्षण क्षेत्रातील संबंध दृढ करण्यावर भर देत असून, या दौऱ्याद्वारे त्या धोरणाला नवे बळ मिळत आहे. यासोबतच, व्यापार आणि गुंतवणूक वाढवून चीनवरील आर्थिक अवलंबित्व कमी करण्याचा भारताचा दीर्घकालीन धोरणात्मक प्रयत्नही या भागीदारीतून स्पष्ट दिसतो. त्यामुळे हा दौरा भारताच्या व्यापक परराष्ट्र धोरणाचा एक महत्त्वाचा भाग ठरत असून, भविष्यात इंडो-पॅसिफिक प्रदेशातील शक्ती-संतुलन राखण्यात भारत-व्हिएतनाम सहकार्य निर्णायक भूमिका बजावू शकते.
निष्कर्ष
पंतप्रधान Narendra Modi आणि Vietnam चे राष्ट्रपती To Lam यांची ही बैठक भारत-व्हिएतनाम संबंधांना नवी दिशा देणारी ठरू शकते. संरक्षण, व्यापार आणि जागतिक राजकारणात सहकार्य वाढवण्याच्या दृष्टीने हा दौरा अत्यंत महत्त्वाचा मानला जात आहे.
समाज माध्यमावरील प्रतिक्रियांसाठी येथे क्लिक करा
आमचे अन्य ब्लॉगपोस्ट :
