नवी दिल्ली/पुरी/जम्मू, २७ ऑगस्ट २०२६ Happy Rakshabandhan : देशभरात उद्या, २८ ऑगस्ट २०२६ रोजी रक्षाबंधनाचा सण उत्साहात साजरा होणार आहे. भाऊ-बहिणीच्या प्रेम, विश्वास आणि संरक्षणाच्या नात्याचे प्रतीक असलेल्या या सणाच्या पूर्वसंध्येला देशाच्या विविध भागांतून भावनिक आणि सांस्कृतिक परंपरांचे दर्शन घडत आहे. केंद्रीय मंत्री ज्योतिरादित्य सिंधिया यांना टपाल विभागातील महिला कर्मचाऱ्यांनी राखी बांधली, तर जम्मूतील सुचेतगढ येथे शालेय विद्यार्थिनींनी सीमा सुरक्षा दलाच्या (BSF) जवानांच्या मनगटावर राखी बांधून कृतज्ञता व्यक्त केली. दुसरीकडे, पुरीच्या जगन्नाथ मंदिरात भगवान जगन्नाथ आणि भगवान बलभद्र यांच्यासाठी तब्बल दोन फूट व्यासाच्या विशेष रेशमी राख्या तयार करण्यात येत आहेत.
Happy Rakshabandhan : केंद्रीय मंत्री ज्योतिरादित्य सिंधिया यांना टपाल विभागातील महिलांची राखी
रक्षाबंधनाच्या पार्श्वभूमीवर केंद्रीय दळणवळण मंत्री ज्योतिरादित्य सिंधिया यांना टपाल विभागातील महिला कर्मचाऱ्यांनी राखी बांधली. या प्रसंगी रक्षाबंधनाच्या माध्यमातून महिला कर्मचारी आणि केंद्रीय मंत्र्यांमध्ये आपुलकीचा आणि स्नेहाचा भाव पाहायला मिळाला. टपाल विभागासाठी रक्षाबंधन हा केवळ सण नसून देशाच्या विविध भागांतील कुटुंबांना जोडणारा महत्त्वाचा प्रसंग आहे. यंदा रक्षाबंधन २८ ऑगस्टला असल्याने टपाल विभागाने राखी पाठवण्यासाठी विशेष व्यवस्था केली आहे. दिल्ली सर्कलने ३४ प्रमुख टपाल कार्यालयांसह दिल्ली आणि नवी दिल्ली रेल्वे स्थानकांवर विशेष राखी मेल काउंटरची व्यवस्था केली होती. राखी वेळेत पोहोचावी यासाठी स्पीड पोस्ट सेवांचाही वापर करण्याचे आवाहन करण्यात आले होते.
पुरीच्या जगन्नाथ मंदिरात दोन फुटांच्या विशाल राख्या –Happy Rakshabandhan
रक्षाबंधनाच्या निमित्ताने ओडिशातील पुरी येथील श्री जगन्नाथ मंदिरात एक अत्यंत वैशिष्ट्यपूर्ण धार्मिक परंपरा पार पडणार आहे. येथे भगवान जगन्नाथ आणि त्यांचे ज्येष्ठ बंधू भगवान बलभद्र यांच्यासाठी विशाल आकाराच्या पारंपरिक ‘पाटा राख्या’ तयार केल्या जात आहेत. ही परंपरा ‘गम्हा पूर्णिमा’ या नावानेही ओळखली जाते. श्रावण पौर्णिमेला साजऱ्या होणाऱ्या या उत्सवात रक्षाबंधनासोबतच भगवान बलभद्र यांच्या जन्मोत्सवाचेही महत्त्व आहे. यंदा गम्हा पूर्णिमा आणि रक्षाबंधन २८ ऑगस्ट रोजी एकाच दिवशी येत आहेत. मंदिरातील पारंपरिक सेवक समुदायातील पटारा बिसोई सेवक या विशेष राख्या तयार करतात. उपलब्ध माहितीनुसार, या राख्यांचा व्यास सुमारे दोन फूट असून त्यासाठी १० ते १२ फूट लांबीचे विशेष विणलेले धागे वापरले जातात. नैसर्गिक रंगांचा वापर करून रेशमी कापडापासून या राख्या तयार केल्या जात आहेत. या राख्यांमध्ये भगवान बलभद्रांसाठी निळा आणि जांभळा, तर भगवान जगन्नाथांसाठी लाल आणि पिवळ्या रंगांना विशेष स्थान असल्याचे वृत्त आहे. गम्हा पौर्णिमेच्या दिवशी देवी सुभद्रा आपल्या दोन्ही भावांच्या मनगटावर या पवित्र राख्या बांधण्याची धार्मिक परंपरा आहे.
सीमेवर जवानांच्या मनगटावर विद्यार्थिनींच्या राख्या – Happy Rakshabandhan
रक्षाबंधनाचा सर्वात भावनिक पैलू जम्मूच्या सुचेतगढ भारत-पाकिस्तान सीमेवर पाहायला मिळाला. शालेय विद्यार्थिनींनी सीमा सुरक्षा दलाच्या जवानांच्या मनगटावर राख्या बांधून त्यांच्या सेवेला आणि त्यागाला सलाम केला. २७ ऑगस्ट रोजी सुचेतगढ येथे झालेल्या या कार्यक्रमात विद्यार्थिनींनी जवानांना राखी बांधली. घरापासून आणि कुटुंबापासून दूर राहून देशाच्या सीमांचे रक्षण करणाऱ्या जवानांना या माध्यमातून ‘भाऊ’ म्हणून सन्मान देण्यात आला. विद्यार्थिनींनी जवान आपल्या कुटुंबापासून दूर असतात, त्यामुळे रक्षाबंधनाच्या दिवशी त्यांना बहिणीच्या प्रेमाची उणीव जाणवू नये, या भावनेतून हा उपक्रम केल्याचे सांगितले. जवानांच्या चेहऱ्यावरही या अनोख्या भेटीमुळे आनंद आणि समाधान दिसून आले. सीमारेषेवर देशाचे संरक्षण करणाऱ्या जवानांना समाजाकडून मिळणारा हा स्नेह आणि कृतज्ञता रक्षाबंधनाच्या भावनेला आणखी व्यापक अर्थ देणारी ठरली.
अखनूरमध्येही ‘जवान आमचे भाऊ’ म्हणत विद्यार्थिनींचा स्नेह – Happy Rakshabandhan
जम्मू विभागातील अखनूर येथेही शालेय विद्यार्थिनींनी भारतीय लष्करातील जवानांना राख्या बांधून रक्षाबंधन साजरे केले. या वेळी विद्यार्थिनी आणि जवानांमध्ये भावनिक संवाद झाला. रक्षाबंधनाचा अर्थ केवळ रक्ताच्या नात्यापुरता मर्यादित नसून देशाच्या सुरक्षेसाठी कार्य करणाऱ्या जवानांशी नागरिकांचे असलेले आत्मीय नातेही या उपक्रमातून अधोरेखित झाले.
शिवराज सिंह चौहान यांचा ‘लखपती दीदींना’ रक्षाबंधन संदेश – Happy Rakshabandhan
केंद्रीय कृषी आणि ग्रामीण विकास मंत्री शिवराज सिंह चौहान यांनीही रक्षाबंधनाच्या पूर्वसंध्येला देशातील महिलांना Happy Rakshabandhan शुभेच्छा दिल्या. विशेषतः स्वयं-सहायता गटांशी (SHG) संबंधित महिला आणि ‘लखपती दीदी’ यांना त्यांनी शुभेच्छा दिल्या. त्यांनी रक्षाबंधनाला भाऊ-बहिणीच्या पवित्र प्रेमाचे प्रतीक असल्याचे सांगत, देशातील बहिणी सुखी, समृद्ध आणि प्रगतिशील राहाव्यात, अशी भावना व्यक्त केली. महिला सक्षमीकरण हा ग्रामीण विकासाच्या कार्यक्रमातील महत्त्वाचा मुद्दा आहे. सरकारने ‘लखपती दीदी’ उपक्रमाचा विस्तार करण्यावर भर दिला असून, देशातील महिलांना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम करण्यासाठी स्वयं-सहायता गटांच्या माध्यमातून विविध उपक्रम राबवले जात आहेत. आकाशवाणीच्या वृत्तानुसार, सरकारने आणखी तीन कोटी लखपती दीदी निर्माण करण्याचे लक्ष्य ठेवले आहे.
रक्षाबंधनाचा बदलता अर्थ
भारतीय संस्कृतीमध्ये रक्षाबंधनाचा पारंपरिक अर्थ भाऊ आणि बहिणीच्या नात्याशी जोडला जातो. बहिण भावाच्या मनगटावर राखी बांधते आणि भाऊ तिच्या सुरक्षिततेची आणि साथ देण्याची भावना व्यक्त करतो. मात्र काळानुसार या सणाचा सामाजिक अर्थही व्यापक होत आहे. सीमेवर जवानांना राखी बांधणाऱ्या विद्यार्थिनी असोत, विविध क्षेत्रांत काम करणाऱ्या महिलांचा सन्मान असो किंवा मंदिरातील देवतांच्या पारंपरिक धार्मिक विधी असोत—‘राखी’ आता प्रेम, संरक्षण, कृतज्ञता आणि सामाजिक ऐक्याचे प्रतीक बनत आहे. पुरीतील शतकानुशतके चालत आलेली धार्मिक परंपरा भारतीय संस्कृतीतील प्राचीन वारसा जपते, तर सुचेतगढ आणि अखनूरमधील कार्यक्रम देशाच्या संरक्षणासाठी झटणाऱ्या जवानांप्रती नागरिकांच्या भावनांना अभिव्यक्त करतात.
एकाच सणात परंपरा, श्रद्धा आणि देशभक्तीचा संगम – Happy Rakshabandhan
यंदाच्या रक्षाबंधनाच्या पूर्वसंध्येला देशभरातील विविध घटनांकडे पाहिल्यास या सणाचे अनेक पैलू समोर येतात. पुरीत श्रद्धा आणि परंपरा, सीमेवर देशभक्ती आणि कृतज्ञता, तर दिल्लीमध्ये महिला सक्षमीकरण आणि सामाजिक स्नेह—अशा विविध रूपांत रक्षाबंधन साजरे होत आहे. यामुळे रक्षाबंधन हा केवळ भाऊ-बहिणीचा सण न राहता नात्यांमधील विश्वास, परस्पर संरक्षण, कृतज्ञता आणि समाजातील एकात्मतेचा संदेश देणारा राष्ट्रीय भावनांचा उत्सव ठरत आहे. यंदा २८ ऑगस्टला साजऱ्या होणाऱ्या रक्षाबंधनाच्या निमित्ताने देशभरातील या विविध उपक्रमांतून एकच संदेश उमटत आहे—नाती रक्ताची असोत किंवा भावनेची, त्यामागे प्रेम, विश्वास आणि एकमेकांच्या पाठीशी उभे राहण्याची भावना सर्वांत महत्त्वाची आहे. Happy Rakshabandhan !
समाज माध्यमावरील प्रतिक्रियेसाठी येथे क्लिक करा.
आमचे अन्य ब्लॉगपोस्ट :
