Solar Energy, India – भारताने 2025 मध्ये ऊर्जा क्षेत्रात ऐतिहासिक कामगिरी करत प्रथमच सौरऊर्जेच्या क्षमतेत अमेरिकेलाही मागे टाकले आहे. या वर्षात देशाने तब्बल 38 गिगावॅट (GW) सौर क्षमता वाढवली, जी मागील वर्षाच्या तुलनेत सुमारे 54% अधिक आहे. ही वाढ केवळ आकड्यांपुरती मर्यादित नसून, भारताच्या संपूर्ण वीज निर्मितीच्या रचनेत (electricity mix) मोठा बदल घडवत आहे.
India, Solar Energy सौरऊर्जा – बदलाचा मुख्य चालक
2025 मध्ये सौरऊर्जा भारताच्या ऊर्जा संक्रमणाचा सर्वात मोठा आधार बनली आहे.
- सौर उत्पादनात 53 टेरावॅट-तास (TWh) वाढ झाली.
- सौरऊर्जेचा वीज निर्मितीतील हिस्सा सुमारे 9.4% झाला.
- सौरऊर्जा आता जलविद्युत प्रकल्पांना मागे टाकत भारताची सर्वात मोठी स्वच्छ ऊर्जा स्रोत बनली आहे.
यामुळे भारत जागतिक स्तरावर सौरऊर्जा उत्पादनात अग्रस्थानी पोहोचत आहे.
वीज मिश्रणात (Electricity Mix) काय बदल झाला?
भारताच्या वीज निर्मितीत आता मोठे बदल दिसून येत आहेत:
अक्षय ऊर्जेचा झपाट्याने वाढता वाटा
- 2025 मध्ये अक्षय ऊर्जा उत्पादनात 24% वाढ (98 TWh) झाली.
- ही वाढ देशाच्या वीज मागणीपेक्षा दुप्पट होती.
जीवाश्म इंधनाचा घटता वापर
- कोळसा व इतर जीवाश्म इंधनावर आधारित वीज निर्मितीत 3.3% घट झाली.
- 2000 नंतर फार कमी वेळा अशी घट दिसली आहे.
सौर + वारा ऊर्जा यांचा वाढता प्रभाव
- वारा आणि सौर ऊर्जा मिळून आता वीज निर्मितीतील 14% हिस्सा घेत आहेत.
- हा हिस्सा दरवर्षी वाढत आहे.
जागतिक स्तरावर भारताची भूमिका
भारताची प्रगती केवळ देशापुरती मर्यादित नाही:
- भारत आणि चीन यांच्या सौरऊर्जेतील वाढीमुळे जागतिक वीज मागणीची वाढ पूर्णपणे अक्षय ऊर्जेने भागवली गेली.
- जागतिक स्तरावर अक्षय ऊर्जा आता कोळशाला टक्कर देत प्रमुख स्रोत बनत आहे.
एकूण चित्र: अजून काय बदल बाकी?
जरी प्रगती मोठी असली तरी काही आव्हाने कायम आहेत:
- भारतात अजूनही सुमारे 70% वीज निर्मिती जीवाश्म इंधनावर अवलंबून आहे.
- वीज ग्रीड, स्टोरेज (battery storage) आणि पायाभूत सुविधांमध्ये अधिक गुंतवणूक आवश्यक आहे.
निष्कर्ष
2025 हे वर्ष भारताच्या ऊर्जा क्षेत्रासाठी टर्निंग पॉईंट ठरले आहे.
सौरऊर्जेतील विक्रमी वाढ, अक्षय ऊर्जेचा वाढता वाटा आणि जीवाश्म इंधनावरची घटती अवलंबित्व यामुळे भारत स्वच्छ ऊर्जा क्रांतीच्या दिशेने वेगाने वाटचाल करत आहे.
आता पुढील टप्पा म्हणजे —
- ऊर्जा साठवणूक (storage)
- मजबूत वीज ग्रीड
- आणि 24×7 स्वच्छ ऊर्जा उपलब्धता
यावर भर देणे अत्यावश्यक ठरणार आहे.
समाज माध्यमावरील प्रर्तीक्रीयेसाठी येथे क्लिक करा.
आमचे अन्य ब्लॉगपोस्ट :
