भारताच्या Make In India प्रकल्पांतर्गत संरक्षण आणि विमाननिर्मिती क्षेत्रासाठी अभिमानाचा क्षण ठरलेल्या एका ऐतिहासिक घटनेत भारतात तयार करण्यात आलेल्या पहिल्या एअरबस C295 लष्करी वाहतूक विमानाने गुजरातमधील वडोदरा येथील अंतिम असेंब्ली लाईनमधून आपले पहिले यशस्वी चाचणी उड्डाण पूर्ण केले आहे. या यशामुळे भारत जगातील त्या मोजक्या देशांच्या यादीत सामील होत आहे, जे स्वतःच्या भूमीवर आधुनिक लष्करी वाहतूक विमानांचे उत्पादन करण्याची क्षमता बाळगतात. हा प्रकल्प भारत सरकारच्या Make In India ‘मेक इन इंडिया’ आणि ‘आत्मनिर्भर भारत’ अभियानातील एक महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे. विशेष म्हणजे, भारताच्या खासगी क्षेत्राकडून संपूर्ण लष्करी विमान निर्मिती होण्याची ही पहिलीच वेळ आहे.
Make In India प्रकल्पांतर्गत निर्मित C295 वडोदरा येथून उड्डाण; भारतीय विमान उद्योगासाठी नवे पर्व
गुजरातमधील वडोदरा येथे उभारण्यात आलेल्या टाटा-एअरबस अंतिम असेंब्ली लाईन (Final Assembly Line) मधून निर्मित या C295 विमानाने पहिले उड्डाण यशस्वीरीत्या पूर्ण केले. हे उड्डाण उत्पादनानंतरच्या महत्त्वाच्या चाचण्यांचा भाग असून, यानंतर विमानाच्या विविध तांत्रिक चाचण्या, प्रणालींचे परीक्षण आणि प्रमाणन प्रक्रिया पूर्ण केली जाईल.
या कार्यक्रमाचे उद्दिष्ट चालू वर्षात भारतीय वायुसेनेला पहिले भारतीय बनावटीचे C295 विमान सुपूर्द करण्याचे आहे.
C295 प्रकल्प काय आहे?
C295 हा मध्यम क्षमतेचा आधुनिक टर्बोप्रॉप लष्करी वाहतूक विमान असून त्याची निर्मिती Airbus Defence and Space या विभागाकडून करण्यात आली आहे. भारतात या विमानाच्या निर्मितीसाठी Tata Advanced Systems Limited आणि एअरबस यांच्यात महत्त्वाची भागीदारी करण्यात आली आहे.
सन 2021 मध्ये भारत सरकारने भारतीय वायुसेनेसाठी 56 C295 विमानांच्या खरेदीचा करार केला होता. या करारानुसार:
- पहिली 16 विमाने स्पेनमध्ये एअरबसकडून तयार करून भारताला पुरवली जात आहेत.
- उर्वरित 40 विमाने भारतात वडोदरा येथील कारखान्यात तयार केली जात आहेत.
- ही विमाने भारतीय वायुसेनेच्या जुन्या HS-748 Avro वाहतूक विमानांची जागा घेतील.
C295 विमानाची वैशिष्ट्ये
Airbus C295 हे आधुनिक तंत्रज्ञानाने सुसज्ज असलेले बहुउद्देशीय विमान आहे. त्याची प्रमुख वैशिष्ट्ये पुढीलप्रमाणे आहेत:
- लांबी सुमारे 24.5 मीटर
- पंखांची रुंदी सुमारे 25.8 मीटर
- कमाल वेग सुमारे 480 किमी प्रति तास
- कमाल उड्डाण श्रेणी अंदाजे 5,000 किमी
- सुमारे 9 टन मालवाहू क्षमता
- सुमारे 71 सैनिक किंवा 50 पॅराट्रूपर्स वाहून नेण्याची क्षमता
- कमी लांबीच्या व कच्च्या धावपट्ट्यांवरून उड्डाण करण्याची क्षमता
- अत्याधुनिक अविओनिक्स आणि रात्री तसेच प्रतिकूल हवामानात काम करण्याची क्षमता
Make In India प्रकल्पांतर्गत निर्मित C295 मुळे होईल भारतीय वायुसेनेच्या क्षमतेत मोठी वाढ
C295 विमान भारतीय वायुसेनेच्या वाहतूक क्षमतेमध्ये मोठी भर घालणार आहे. हे विमान सैनिक, शस्त्रास्त्रे, लष्करी उपकरणे, वैद्यकीय मदत आणि आपत्ती व्यवस्थापनासाठी आवश्यक साहित्य दुर्गम भागांमध्ये वेगाने पोहोचवू शकते. विशेषतः हिमालयीन सीमावर्ती भाग, उंच पर्वतीय प्रदेश आणि बेटांवरील मोहिमांमध्ये या विमानाची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची ठरणार आहे.
हजारो भारतीय उद्योगांना मिळणार चालना
C295 कार्यक्रमामुळे भारतातील विमान उत्पादन परिसंस्थेला मोठी चालना मिळत आहे. या प्रकल्पामध्ये शेकडो भारतीय सूक्ष्म, लघु आणि मध्यम उद्योग (MSME) विविध भाग, संरचना आणि प्रणालींच्या उत्पादनामध्ये सहभागी झाले आहेत. या प्रकल्पामुळे उच्च दर्जाचे उत्पादन तंत्रज्ञान, कुशल मनुष्यबळ विकास आणि संरक्षण उत्पादन क्षेत्रातील स्वदेशी क्षमता वाढण्यास मदत होणार आहे. भविष्यात भारत जागतिक संरक्षण विमान निर्मिती केंद्र म्हणून उदयास येण्यासाठी हा प्रकल्प महत्त्वाची पायाभरणी ठरू शकतो.
भारताच्या संरक्षण स्वावलंबनाच्या दिशेने मोठे पाऊल
भारतामध्ये तयार झालेल्या पहिल्या C295 विमानाच्या यशस्वी चाचणी उड्डाणाने देशाच्या संरक्षण इतिहासात एक नवे पर्व सुरू झाले आहे. एअरबस, टाटा अॅडव्हान्स्ड सिस्टीम्स, भारतीय MSME उद्योग, भारतीय वायुसेना, संरक्षण मंत्रालय आणि भारत सरकार यांच्या संयुक्त प्रयत्नांचे हे फलित आहे. Make In India ‘मेक इन इंडिया’च्या माध्यमातून भारत आता केवळ संरक्षण सामग्री खरेदी करणारा देश राहिला नसून आधुनिक लष्करी विमान निर्मिती करणारा आणि भविष्यात जागतिक बाजारपेठेत स्पर्धा करू शकणारा महत्त्वाचा उत्पादक देश बनण्याच्या दिशेने वाटचाल करत आहे.
समाज माध्यमावरील प्रतिक्रियेसाठी येथे क्लिक करा.
आमचे अन्य ब्लॉगपोस्ट :
