मुंबई : महाराष्ट्राच्या ग्रामीण भागापासून महानगरांपर्यंत लाखो प्रवाशांची जीवनवाहिनी असलेल्या ST म्हणजेच – महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळाने (एसटी) आता लांब पल्ल्याच्या आरामदायी प्रवासाच्या क्षेत्रात मोठे पाऊल टाकण्याची तयारी केली आहे. खासगी लक्झरी आणि आराम बस सेवांकडे वळणाऱ्या प्रवाशांना पुन्हा एसटीकडे आकर्षित करण्यासाठी महामंडळाच्या ताफ्यात २०० अत्याधुनिक वातानुकूलित व्होल्वो बसेस दाखल करण्याची तयारी सुरू आहे. परिवहन मंत्री तथा एसटी महामंडळाचे अध्यक्ष प्रताप सरनाईक यांनी याबाबत माहिती दिली आहे. महाराष्ट्राच्या परिवहन विभागाच्या अधिकृत संकेतस्थळावरही प्रताप सरनाईक हे परिवहन मंत्री म्हणून नमूद आहेत. (ST) एसटी महामंडळाच्या इतिहासात एवढ्या मोठ्या प्रमाणावर स्वमालकीच्या व्होल्वो बसेस ताफ्यात समाविष्ट करण्याचा हा महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे. उपलब्ध वृत्तानुसार प्रस्तावित २०० बसेसमध्ये १७० आरामदायी सीटिंग कोच आणि ३० स्लीपर कोच असण्याची माहिती समोर आली आहे. या बसेसमध्ये प्रवाशांच्या आरामाबरोबरच सुरक्षितता, आधुनिक तंत्रज्ञान, दर्जेदार अंतर्गत सुविधा आणि प्रवासी सेवेला प्राधान्य देण्यात येणार आहे.
२५० किमीपेक्षा अधिक अंतराच्या प्रवासावर ST चा भर
नव्या व्होल्वो बसेसचा वापर प्रामुख्याने २५० किलोमीटरपेक्षा अधिक अंतराच्या लांब पल्ल्याच्या मार्गांसाठी करण्याचे नियोजन आहे. दिवसाच्या प्रवासासाठी सुमारे ४५ आसनी वातानुकूलित बसेस, तर रात्रीच्या प्रवासासाठी ३० किंवा ४५ शयनयान क्षमतेच्या बसेस उपलब्ध करून देण्याची योजना आहे. त्यामुळे मुंबई-पुणे, मुंबई-कोल्हापूर, पुणे-नाशिक, मुंबई-नाशिक यांसारख्या तसेच महाराष्ट्रातील इतर लांब पल्ल्याच्या आणि मागणी असलेल्या मार्गांवर अशा सेवांचा विचार होऊ शकतो. मात्र कोणत्या मार्गावर कोणती बस सुरू केली जाईल, याबाबत अंतिम मार्गयादी अद्याप जाहीर झालेली नाही.
ST ची खासगी लक्झरी बस सेवांशी थेट स्पर्धा
एसटीकडे महाराष्ट्रातील सर्वाधिक व्यापक बस नेटवर्क असल्याने नव्या व्होल्वो सेवेमुळे तिच्या लांब पल्ल्याच्या प्रवासी सेवेला वेगळे स्वरूप मिळू शकते. खासगी आराम बसमध्ये प्रवाशांना एसी, आरामदायी सीट, स्लीपर, ऑनलाइन बुकिंग आणि विविध डिजिटल सुविधा मिळतात. त्याच धर्तीवर एसटीकडून आता सरकारी परिवहन सेवेतील विश्वासार्हता + लक्झरी प्रवासाच्या सुविधा असा पर्याय निर्माण करण्याचा प्रयत्न केला जात आहे. यामागील प्रमुख उद्देश खासगी आराम बसकडे जाणाऱ्या प्रवाशांना एसटीच्या सेवेकडे आकर्षित करणे हा आहे.
ऑनलाइन बुकिंगमध्येही मोठा बदल
नव्या व्होल्वो बसेससाठी तिकीट बुकिंग केवळ एसटीच्या अधिकृत ऑनलाइन आरक्षण प्रणालीपुरते मर्यादित राहणार नाही. प्रवाशांना खासगी डिजिटल ट्रॅव्हल प्लॅटफॉर्मवरूनही तिकीट आरक्षित करता येण्याची सुविधा उपलब्ध करून देण्याचा विचार आहे. त्यामुळे मोबाईलवरून बसची उपलब्धता तपासणे आणि तिकीट आरक्षित करणे अधिक सोपे होण्याची शक्यता आहे. डिजिटल बुकिंगचा विस्तार हा लांब पल्ल्याच्या प्रवाशांसाठी महत्त्वाचा बदल ठरू शकतो.
फक्त बस नवी नाही, तर प्रवासी सेवाही हाय-एंड
या योजनेचे आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे प्रवाशांना केवळ नवीन बस उपलब्ध करून देण्याऐवजी हाय-एंड प्रवासी अनुभव देण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे. नव्या व्होल्वो बसेसमधील आतिथ्य व्यवस्थापन, प्रवाशांना मदत, स्वच्छता आणि संबंधित सेवा यासाठी विशेष खासगी संस्थेची मदत घेण्याचे नियोजन असल्याचे वृत्त आहे. यामुळे प्रवाशांना बसमध्ये प्रवेश केल्यापासून प्रवास पूर्ण होईपर्यंत अधिक दर्जेदार सेवा देण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे.
कोणत्या मार्गावर व्होल्वो धावणार?
नव्या ST बसेस कोणत्या मार्गांवर चालवायच्या यासाठी एसटी महामंडळाकडून महाराष्ट्रातील तसेच आंतरराज्य मार्गांचा सर्वंकष अभ्यास केला जाणार आहे. यामध्ये खासगी आराम बसला मोठी मागणी असलेले मार्ग, प्रवाशांची संख्या, प्रवासाचे अंतर, दिवस-रात्र प्रवासाची मागणी आणि आर्थिक व्यवहार्यता यांचा विचार केला जाण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे केवळ लोकप्रिय शहरांदरम्यानच नव्हे, तर प्रवाशांची सातत्यपूर्ण मागणी असलेल्या इतर लांब पल्ल्याच्या मार्गांवरही या बसेसचा वापर होऊ शकतो.
(ST) एसटीच्या ताफ्यातील मोठ्या विस्ताराच्या पार्श्वभूमीवर निर्णय
२०० व्होल्वो बसेसची योजना एसटीच्या एकूण ताफा आधुनिकीकरणाच्या मोठ्या प्रयत्नांचा एक भाग आहे. यापूर्वी सप्टेंबर २०२६ मध्ये एसटी महामंडळाने ५,००० नवीन ‘लालपरी’ बसेस खरेदीची निविदा प्रक्रिया पूर्ण केल्याची माहिती समोर आली होती. या नव्या बसेस टप्प्याटप्प्याने ताफ्यात दाखल करण्याचे नियोजन असल्याचे वृत्त आहे. याच काळात एसटी महामंडळाच्या ताफ्यातील जुन्या बसेस, वारंवार होणारे ब्रेकडाऊन आणि देखभालीशी संबंधित प्रश्नही चर्चेत आले आहेत. सप्टेंबरमधील एका वृत्तानुसार जुन्या ताफ्यामुळे ब्रेकडाऊनची संख्या मोठी असल्याचे नमूद करण्यात आले होते. अशा पार्श्वभूमीवर एकीकडे जुन्या बसेस बदलण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर नवीन लालपरी बसेस आणण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत, तर दुसरीकडे लांब पल्ल्याच्या प्रवाशांसाठी प्रीमियम व्होल्वो सेवा विकसित करण्याची तयारी केली जात आहे.
(ST) एसटीच्या उत्पन्नासाठीही महत्त्वाचा प्रयत्न
एसटी महामंडळासाठी लांब पल्ल्याच्या आरामदायी सेवेत प्रवेश करण्यामागे प्रवासी सुविधा वाढवण्याबरोबरच महसूल वाढवण्याचाही उद्देश असू शकतो. सप्टेंबरच्या सुरुवातीला प्रसिद्ध झालेल्या वृत्तानुसार, ऑगस्ट २०२६ मध्ये एसटीचे मासिक उत्पन्न ₹१,०२० कोटींवर पोहोचले होते, जे जुलैच्या ₹९५४ कोटींच्या तुलनेत सुमारे ₹६६ कोटी अधिक होते. यावरून एसटी महामंडळ सध्या मार्गांचे पुनर्नियोजन, मागणीनुसार सेवा आणि ताफा विस्तार अशा विविध माध्यमातून आर्थिक स्थिती सुधारण्याचा प्रयत्न करत असल्याचे दिसते.
प्रवाशांना काय फायदा होणार?
२०० व्होल्वो बसेस प्रत्यक्ष सेवेत आल्यानंतर प्रवाशांना पुढील सुविधा मिळण्याची शक्यता आहे—
- वातानुकूलित आणि अधिक आरामदायी प्रवास
- लांब पल्ल्यासाठी आरामदायी ४५ आसनी कोच
- रात्रीच्या प्रवासासाठी स्लीपर बसचा पर्याय
- आधुनिक सुरक्षा व तंत्रज्ञान
- ऑनलाइन तिकीट आरक्षण
- खासगी डिजिटल ट्रॅव्हल प्लॅटफॉर्मवरून बुकिंगची सुविधा
- अधिक चांगली स्वच्छता व आतिथ्य सेवा
- महाराष्ट्राबरोबरच निवडक आंतरराज्य मार्गांवर सेवा
- खासगी लक्झरी बसच्या तुलनेत एसटीच्या व्यापक नेटवर्कचा लाभ
मात्र प्रत्यक्ष सेवा कधी सुरू होणार?
सध्या सर्वात महत्त्वाचा प्रश्न म्हणजे या २०० व्होल्वो बसेस प्रत्यक्ष रस्त्यावर कधी धावणार? उपलब्ध माहितीनुसार बसेस ताफ्यात समाविष्ट करण्याची तयारी जाहीर करण्यात आली आहे; मात्र सर्व २०० बसेस कोणत्या टप्प्यात दाखल होतील, त्यांची अचूक वितरण तारीख, अंतिम मार्गयादी आणि प्रत्येक मार्गावरील तिकीट दर याबाबत अद्याप सविस्तर अधिकृत वेळापत्रक सार्वजनिक झालेले नाही. त्यामुळे प्रवाशांनी अंतिम मार्ग, वेळापत्रक आणि भाडे याबाबत एसटी महामंडळाकडून अधिकृत घोषणा होईपर्यंत प्रतीक्षा करणे आवश्यक आहे.
(ST) एसटीसाठी बदलत्या प्रवासी पसंतीला उत्तर
महाराष्ट्रातील (ST) एसटी ही केवळ ग्रामीण भागातील वाहतूक व्यवस्था नसून राज्याच्या सार्वजनिक परिवहन व्यवस्थेचा महत्त्वाचा आधार आहे. मात्र लांब पल्ल्याच्या प्रवासात आराम, स्लीपर सुविधा, ऑनलाइन बुकिंग आणि आधुनिक प्रवासी अनुभवाला वाढती मागणी आहे. अशा परिस्थितीत २०० अत्याधुनिक वातानुकूलित व्होल्वो बसेसचा प्रस्ताव हा एसटीच्या प्रीमियम लांब पल्ल्याच्या सेवेत विस्ताराचा महत्त्वाचा भाग ठरू शकतो. आता या बसेस नेमक्या कोणत्या मार्गांवर धावणार, त्यांचे तिकीट किती असेल आणि त्या प्रत्यक्ष प्रवाशांच्या सेवेत कधी येणार, याकडे महाराष्ट्रातील प्रवाशांचे लक्ष लागले आहे.
समाज माध्यमावरील प्रतिक्रियेसाठी येथे क्लिक करा.
आमचे अन्य ब्लॉगपोस्ट :
