महाराष्ट्राच्या ‘राज्य उत्सवा’ला नवा आयाम; उत्कृष्ट सार्वजनिक (Ganeshotsav) गणेशोत्सव मंडळ स्पर्धेची अर्ज मुदत ११ सप्टेंबरपर्यंत वाढवली

मुंबई : महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक आणि सामाजिक जीवनात विशेष महत्त्व असलेल्या (Ganeshotsav) गणेशोत्सवाला राज्य महोत्सवाचा दर्जा देण्यात आल्यानंतर यंदाच्या ‘महाराष्ट्र राज्य उत्कृष्ट सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळ स्पर्धा २०२६’ कडे राज्यभरातील गणेश मंडळांचे लक्ष लागले आहे. अधिकाधिक सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळांना या स्पर्धेत सहभागी होता यावे, यासाठी अर्ज करण्याची अंतिम मुदत आता शुक्रवार, ११ सप्टेंबर २०२६ पर्यंत वाढवण्यात आली आहे. सांस्कृतिक कार्यमंत्री ॲड. आशिष शेलार यांनी ही माहिती दिली आहे.

(Ganeshotsav) गणेशोत्सवाला ‘महाराष्ट्राचा राज्य उत्सव’ म्हणून मान्यता

महत्त्वाची बाब म्हणजे, महाराष्ट्र शासनाने २०२५ पासून गणेशोत्सवाला ‘महाराष्ट्राचा राज्य उत्सव’ म्हणून साजरा करण्याचा निर्णय घेतला आहे. त्यामुळे २०२६ हा या राज्य उत्सवाच्या उपक्रमांचा पुढील महत्त्वाचा टप्पा ठरत आहे. राज्यातील गणेशोत्सवाची परंपरा, कला, संस्कृती, सामाजिक बांधिलकी आणि पर्यावरणपूरक उपक्रम अधिक व्यापक पातळीवर पोहोचविण्याचा शासनाचा प्रयत्न आहे. गणेशोत्सव केवळ धार्मिक उत्सव न राहता सामाजिक प्रबोधन, सांस्कृतिक जतन, पर्यावरण संवर्धन आणि समाजोपयोगी उपक्रमांचे व्यासपीठ बनावे, हा या उपक्रमामागील व्यापक उद्देश आहे.

अर्ज करण्यासाठी मिळाली आणखी संधी

या स्पर्धेसाठी अर्ज करण्याची पूर्वीची अंतिम मुदत ७ सप्टेंबर २०२६ होती. मात्र अधिकाधिक मंडळांना सहभागी होता यावे, यासाठी शासनाने ही मुदत आणखी चार दिवसांनी वाढवत ११ सप्टेंबर २०२६ केली आहे. त्यामुळे ज्या मंडळांनी अद्याप अर्ज केलेला नाही, त्यांच्यासाठी ही महत्त्वाची संधी आहे.

स्पर्धेचे अर्ज फक्त ऑनलाइन पद्धतीने स्वीकारले जाणार आहेत. सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळांनी अधिकृत पोर्टलवर जाऊन अर्ज सादर करणे आवश्यक आहे.

अधिकृत अर्ज पोर्टल:
ganeshotsav.pldmka.co.in

(Ganeshotsav) : यंदाच्या स्पर्धेचे विशेष आकर्षण काय?

यंदाच्या स्पर्धेचा विस्तार केवळ महाराष्ट्रापुरता मर्यादित न ठेवता देशपातळीवर आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर करण्यात आला आहे. महाराष्ट्राबाहेरील तसेच देशाबाहेरील सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळांनाही सहभागी होण्याची संधी देण्यात आली आहे. त्यांच्यासाठी स्वतंत्र पारितोषिकांची तरतूद करण्यात आली आहे. यामुळे महाराष्ट्राच्या गणेशोत्सवाची परंपरा, लोककला, सामाजिक उपक्रम आणि पर्यावरणपूरक उत्सवाची संकल्पना देशभर तसेच जगभर पोहोचविण्याची संधी निर्माण झाली आहे.

तालुका ते आंतरराष्ट्रीय स्तरापर्यंत स्पर्धा

या उपक्रमाचे आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे मंडळांना विविध स्तरांवर आपले कार्य दाखविण्याची संधी मिळणार आहे. उपलब्ध शासन-संबंधित माहितीनुसार स्पर्धेची व्याप्ती तालुका, जिल्हा, राज्य, राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरापर्यंत आहे. यामुळे छोट्या गावातील किंवा तालुक्यातील एखादे मंडळही आपल्या नाविन्यपूर्ण आणि समाजोपयोगी उपक्रमांच्या माध्यमातून मोठ्या पातळीवर ओळख निर्माण करू शकते.

कोणत्या प्रकारच्या उपक्रमांना महत्त्व?

स्पर्धेच्या व्यापक उद्देशातून पाहता, गणेशोत्सव मंडळांनी केवळ आकर्षक सजावट किंवा देखावे यापुरते मर्यादित न राहता विधायक आणि समाजाभिमुख उपक्रमांवर भर देणे अपेक्षित आहे.

यामध्ये प्रामुख्याने—

• पर्यावरणपूरक गणेशोत्सव
• सामाजिक प्रबोधन
• स्वच्छता आणि पर्यावरण संवर्धन
• सामाजिक सेवा
• रक्तदान व आरोग्यविषयक उपक्रम
• महिला व युवकांचा सहभाग
• लोककला आणि महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक परंपरेचे जतन
• सामाजिक संदेश देणारे देखावे
• पाणी व ऊर्जा बचत
• प्लास्टिकमुक्त उत्सव
• स्थानिक कलाकारांना प्रोत्साहन
• समाजातील विविध घटकांना सहभागी करून घेणारे उपक्रम

यांसारख्या बाबींना महत्त्व प्राप्त होऊ शकते. शासनाने या स्पर्धेच्या माध्यमातून महाराष्ट्राची समृद्ध सांस्कृतिक परंपरा, पर्यावरणपूरक उत्सव आणि सामाजिक संदेश व्यापक पातळीवर पोहोचविण्याचे उद्दिष्ट अधोरेखित केले आहे.

२०२५ मध्येही राज्यभरातील (Ganeshotsav) मंडळांचा उत्स्फूर्त सहभाग

या स्पर्धेची व्याप्ती आणि महत्त्व समजून घेण्यासाठी २०२५ मधील निकालही महत्त्वाचे ठरतात. महाराष्ट्र शासनाच्या उपलब्ध शासन निर्णयात विविध जिल्ह्यांतील प्रथम, द्वितीय आणि तृतीय क्रमांकाच्या विजेत्या सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळांची नोंद आहे. कोल्हापूर, पुणे, सातारा, नाशिक, छत्रपती संभाजीनगर, बीड, जालना, नांदेड, अमरावती, नागपूर, चंद्रपूर, गडचिरोली आदी जिल्ह्यांतील मंडळांनी विविध स्तरांवर उल्लेखनीय कामगिरी केली होती. यातून ही स्पर्धा केवळ मोठ्या शहरांतील मंडळांपुरती मर्यादित नसून ग्रामीण आणि निमशहरी भागातील मंडळांनाही आपले सामाजिक व सांस्कृतिक कार्य सादर करण्याची संधी मिळत असल्याचे दिसून येते.

(Ganeshotsav) गणेशोत्सवाच्या माध्यमातून महाराष्ट्राची सांस्कृतिक ओळख जगभर

महाराष्ट्रातील सार्वजनिक गणेशोत्सवाला सामाजिक एकजुटीची आणि सांस्कृतिक चळवळीची मोठी परंपरा आहे. सार्वजनिक गणेशोत्सवाच्या माध्यमातून कला, संगीत, नाटक, लोककला, सामाजिक प्रबोधन आणि समाजसेवा यांना व्यासपीठ मिळाले आहे.

राज्य उत्सवाचा दर्जा आणि आता राष्ट्रीय-आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील स्पर्धेचा विस्तार यामुळे महाराष्ट्राच्या या परंपरेला जागतिक सांस्कृतिक व्यासपीठ मिळण्याची शक्यता आहे. दरम्यान, महाराष्ट्र सदन, नवी दिल्ली येथेही १४ ते २५ सप्टेंबर २०२६ दरम्यान भव्य सार्वजनिक गणेशोत्सवाचे आयोजन करण्यात आले असून, त्यातून महाराष्ट्राची कला, संस्कृती आणि परंपरा राजधानीत सादर केली जाणार आहे.

१४ सप्टेंबरला गणेश चतुर्थी

२०२६ मध्ये गणेश चतुर्थी १४ सप्टेंबर, सोमवार रोजी आहे. त्यामुळे राज्यभर गणेशोत्सवाच्या तयारीला वेग आला असून, सार्वजनिक मंडळांकडून सजावट, देखावे, सामाजिक उपक्रम आणि विविध सांस्कृतिक कार्यक्रमांचे नियोजन सुरू आहे.

(Ganeshotsav) मंडळांनी काय लक्षात ठेवावे?

ज्या सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळांना स्पर्धेत सहभागी व्हायचे आहे त्यांनी ११ सप्टेंबर २०२६ ही अंतिम तारीख लक्षात ठेवणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. अर्ज ऑनलाइन पद्धतीनेच स्वीकारले जात असल्याने अंतिम दिवसाची वाट न पाहता शक्य तितक्या लवकर अर्ज सादर करणे योग्य ठरेल.

अर्जाची अंतिम तारीख : ११ सप्टेंबर २०२६, शुक्रवार
अर्ज पद्धत : ऑनलाइन
अधिकृत पोर्टल : ganeshotsav.pldmka.co.in
स्पर्धेची व्याप्ती : तालुका, जिल्हा, राज्य, राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तर
आयोजक : महाराष्ट्र शासन, सांस्कृतिक कार्य विभाग

मंत्री आशिष शेलार यांचे मंडळांना आवाहन

अधिकाधिक सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळांनी या स्पर्धेत सहभागी व्हावे आणि उपलब्ध संधीचा लाभ घ्यावा, असे आवाहन सांस्कृतिक कार्यमंत्री ॲड. आशिष शेलार यांनी केले आहे. मुदतवाढीमुळे राज्यातील ज्या मंडळांना काही कारणास्तव निर्धारित मुदतीत अर्ज करता आला नाही, त्यांना आता आणखी एक संधी उपलब्ध झाली आहे.

थोडक्यात महत्त्वाचे

महत्त्वाची दुरुस्ती: उपलब्ध अधिकृत जिल्हा माहिती कार्यालयाच्या माहितीनुसार गणेशोत्सवाला २०२५ पासूनच ‘महाराष्ट्राचा राज्य उत्सव’ म्हणून साजरा करण्यात येत आहे; त्यामुळे २०२६ पासून प्रथमच राज्य उत्सव होत आहे असे म्हणण्याऐवजी २०२६ हा राज्य उत्सवाचा पुढील वर्षातील उपक्रम आहे, असे म्हणणे अधिक अचूक ठरेल.

समाज माध्यमावरील प्रतिक्रियेसाठी येथे क्लिक करा.

आमचे अन्य ब्लॉगपोस्ट :

बातमीन्यूज